پایان نامه  بررسی اثر بخشی تحلیل رفتار متقابل بر تعارضات زناشویی، سبک های عشق ورزی، هوش هیجانی

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی

دانشگاه آزاد اسلامی

 واحد شهرکرد

دانشکده علوم انسانی

 پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

در رشته روانشناسی عمومی

 بررسی اثر بخشی تحلیل رفتار متقابل بر تعارضات زناشویی، سبک های عشق ورزی، هوش هیجانی و هوش معنوی زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره اصفهان

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست

فصل اول. ۲

مقدمه. ۳

۱-۱-بیان مسئله. ۶

۱-۲-اهمیت و ضرورت پژوهش.. ۸

۱-۲-۱-اهمیت پژوهش.. ۸

۱-۲-۲- هوش معنوی.. ۱۳

۱-۲-۳- هوش هیجانی. ۱۶

۱-۲-۴- تعارض زناشویی. ۱۶

۱-۲-۵- سبک های عشق ورزی زوجین. ۱۷

۱-۳-اهداف پژوهش.. ۱۸

۱-۳-۱- هدف کلی. ۱۸

۱-۳-۲- اهداف جزئی. ۱۸

۱-۴-فرضیه های پژوهش.. ۱۹

۱-۴-۱- فرضیه کلی. ۱۹

۱-۴-۲- فرضیه های فرعی. ۱۹

۱-۵-تعاریف نظری.. ۱۹

۱-۵-۱- تعریف نظریه درمان گروهی. ۱۹

۱-۵-۲- تعریف نظری رویکرد تحلیل رفتار متقابل (TA) 20

۱-۵-۳-تعریف نظری تعارض… ۲۰

۱-۵-۴-تعریف نظری سبک های عشق ورزی.. ۲۰

۱-۵-۵-تعریف نظری هوش هیجانی. ۲۰

۱-۵-۶-تعریف نظری هوش معنوی.. ۲۰

۱-۶-تعریف عملیاتی. ۲۱

۱-۶-۱- تعریف عملیاتی آموزش تحلیل رفتار متقابل. ۲۱

۱-۶-۲- تعریف عملیاتی بهبود رفتار زوجین. ۲۱

۱-۶-۳- تعریف عملیاتی تعارض زناشویی زوجین. ۲۱

۱-۶-۴- تعریف عملیاتی سبک های عشق ورزی.. ۲۱

۱-۶-۵-تعریف عملیاتی هوش هیجانی. ۲۲

۱-۶-۶-تعریف عملیاتی هوش معنوی.. ۲۲

فصل دوم ۲۳

۲-۱-تحلیل رفتار متقابل. ۲۴

۲-۲-الگوهای حالات نفسانی («والد»-«بالغ» -« کودک») ۲۸

۲-۲-۱-«والد». ۲۸

۲-۲-۲-«بالغ». ۲۹

۲-۲-۳-«کودک». ۳۱

نمودار تحلیل کنشی حالات نفسانی.. ۳۲

نمودار تشخیص حالات نفسانی: اریک برن برای تشخیص حالات نفسانی چهار روش ارائه داده است. که به شرح زیر میباشد. ۳۳

۲-۳-آلودگی. ۳۵

۲-۳-۱- آلودگی به والد ۳۵

تصویر۳٫ آلودگی به والد. ۳۶

۲-۳-۲- آلودگی به کودک.. ۳۶

تصویر ۴٫ آلودگی به کودک.. ۳۶

۲-۳-۳- آلودگی دو طرفه. ۳۶

تصویر ۵٫ آلودگی دو طرفه. ۳۷

۲-۴-طرد یا برون راندن. ۳۷

۲-۴-۱-طرد والد ۳۷

تصویر۶٫ طرد والد. ۳۷

۲-۴-۲-طرد بالغ. ۳۸

تصویر ۷٫ طرد «بالغ » ۳۸

۲-۴-۳- طرد کودک.. ۳۸

تصویر ۸٫ طرد کودک.. ۳۸

۲-۵-روابط متقابل. ۳۹

۲-۵-۱-روابط متقابل مکمل. ۴۰

تصویر شماره ۹٫ ۴۱

۲-۵-۲-روابط متقابل متقاطع. ۴۱

تصویر ۱۰  ارتباط متقاطع «والد» به «کودک»، «بالغ» به «بالغ» ۴۲

محاوره متقاطع نوع دو=   واکنش انتقال متقابل                             محاوره متقاطع نوع یک =واکنش انتقال    تصویر ۱۱٫ محاوره های متقاطع نوع یک و دو  43

انگیزه از طرف شوهر یک انگیزه «بالغ » بود اما زن پاسخ را به «والد» کشاند. این نکته ما را به قانون دوم ارتباطات در «تحلیل رفتار متقابل » می رساند: وقتی انگیزه و پاسخ در طرح «والد- «بالغ »- کودک» خطوط متقاطع به وجود می آورند رفتار متقابل متمم نیست بلکه متقاطع است و ارتباط متوقف می شود (تامس و هریس به نقل از فصیح ۱۳۹۰). ۴۳

۲-۳-۱-روابط متقابل همراه با پیامهای پنهان. ۴۳

۲-۴-نوازش.. ۴۵

۲-۴-۱-صمیمیت.. ۴۷

۲-۴-۲-انزوا ۴۸

۲-۴-۳-مراسم و مناسک… ۴۸

۲-۴-۴- وقت گذرانی ها ۴۸

۲-۴-۵-فعالیتها ۴۹

۲-۴-۶- کلک بازی ها ۴۹

۲-۵- ریشه های پیش نویس.. ۵۱

۲-۵-۱-پیش نویس بازنده ۵۲

۲-۵-۲-پیش نویس غیر برنده ۵۲

جدول وضعیت های زندگی.. ۵۳

۲-۵-۳-آلبوم بازیهای مورد علاقه خانواده ۶۰

۲-۵-۴- مثلث نمایشی کارپمن. ۶۰

تصویر ۱۲ مثلث نمایش کارپمن.. ۶۱

۲-۶- تحلیل رفتار متقابل و درمان. ۶۱

۲-۶-۱-نادیده انگاشتن، برداشت غلط، همزیستی. ۶۲

۲-۶-۱-۱- برداشت غلط. ۶۲

۲-۶-۱-۲-نادیده انگاشتن. ۶۳

۲-۶-۱-۳- همزیستی. ۶۳

۲-۶-۲-تخریب، تمبر و بازیهای روانی. ۶۳

۲-۶-۳ استقلال و خود پیروی.. ۶۴

۲-۷-فرض های فلسفی نظریه «تحلیل رفتار متقابل» TA)) 65

۲-۸-ارتباط باز. ۶۷

۲-۹-کاربرد، اهداف تغییرات در «تحلیل رفتار متقابل» T.A)) 68

۲-۱۰-دستورالعمل درمان. ۶۹

۲-۱۰-۱- درمانگران پیرو مکتب «تحلیل رفتار متقابل». ۷۰

۲-۱۰-۲-مکتب تصمیم مجدد ۷۰

۲-۱۰-۳-مکتب نیرو گذاری روانی. ۷۰

۲-۱۰-۴-فراسوی «سه مکتب». ۷۱

۲-۱۰-۵-تعریف گروه ۷۳

۲-۱۰-۶-روان درمانی گروهی. ۷۳

۲-۱۰-۷-گروه درمانی با رویکرد «تحلیل رفتار متقابل». ۷۴

۲-۱۰-۸-وظایف درمانگر در رویکرد «تحلیل رفتار متقابل». ۷۵

۲-۱۰-۹- هدف درمان با رویکرد «تحلیل رفتار متقابل». ۷۵

۲-۱۱-تعارض… ۷۶

۲-۱۱-۱-مقدمه ای بر تعارضات زناشویی. ۷۶

۲-۱۱-۲-منابع تعارض… ۷۹

۲-۱۱-۳-سبک های تعارض زناشویی. ۸۰

۲-۱۱-۴-ابعاد تعارضات زناشویی. ۸۱

۲-۱۱-۵-اثرات مخرب تعارض… ۸۲

۲-۱۱-۶-اهمیت ارتباط صحیح در حل تعارضات زناشویی. ۸۳

۲-۱۲-سبک های عشق ورزی.. ۸۵

۲-۱۲-۱-مقدمه ای بر عشق و سبک های عشق ورزی.. ۸۵

جدول ۱٫ انواع سبک های عشق ورزی از دیدگاه «لی» ۹۱

۲-۱۳-هوش هیجانی. ۹۴

۲-۱۳-۲-راهبردهای افزایش هوش هیجانی. ۱۰۱

۲-۱۴-هوش معنوی.. ۱۰۶

۲-۱۵-تحقیقات انجام شده در داخل و خارج کشور. ۱۱۶

۲-۱۵-۱-تحقیقات انجام شده در داخل کشور در مورد تحلیل رفتار متقابل. ۱۱۶

۲-۱۵-۲-تحقیقات انجام شده در خارج در مورد تحلیل رفتار متقابل. ۱۲۲

۲-۱۵-۳-پیشینه تعارض در داخل و خارج کشور بر اساس ارتباط متقابل. ۱۲۵

۲-۱۵-۴-بررسی پیشینه تاریخی اثر بخشی آموزش تحلیل رفتار متقابل بر سبک های عشق ورزی.. ۱۲۷

۲-۱۵-۴-۲-بررسی خورده مقیاس ها  سبک های عشق ورزی در مطالعات داخلی وخارجی. ۱۲۸

۲-۱۵-۵-بررسی هوش هیجانی در مطالعات داخلی و خارجی. ۱۳۰

۲-۱۵-۶-بررسی هوش معنوی در مطالعات داخلی و خارجی. ۱۳۲

فصل سوم ۱۳۴

۳-۱- مقدمه. ۱۳۵

۳-۲- روش‫شناسی تحقیق. ۱۳۶

۳-۳ روش پژوهش.. ۱۳۶

۳-۴ جامعه مورد مطالعه. ۱۳۷

۳-۵ حجم نمونه و شیوه نمونه گیری.. ۱۳۷

۳-۶ ابزارهای اندازه گیری.. ۱۳۸

۳-۶-۱-پرسشنامه تعارضات زناشویی. ۱۳۸

۳-۶-۱-۱-روش نمره دهی و تفسیر. ۱۳۸

۳-۶-۱-۲-اعتبار (پایایی) و روایی. ۱۳۹

۳-۶-۲-مقیاس نگرشهای مربوط به عشق(LAS) 139

۳-۶-۳-پرسشنامه هوش هیجانی بار- آن (EQ-i) 141

۳-۶-۳-۱-مقیاس های آزمون هوش هیجانی عبارتند از. ۱۴۲

۳-۶-۳-۲- پایایی. ۱۴۴

۳-۶-۳-۳-روایی. ۱۴۵

۳-۶-۳-۴- روش اجراء نمره گذاری (EQ-i) 146

۳-۶-۳-۵-تفسیر نتایج. ۱۴۷

۳-۶-۴-پرسشنامه هوش معنوی کینگ (SISRI) 148

۳-۶-۴-۱ نمره گذاری پرسشنامه هوش معنوی کینگ (SISRI) 148

۳-۷- قابلیت اعتماد و اعتبار ابزار پژوهش.. ۱۴۹

۳-۷-روش اجرای تحقیق. ۱۵۰

۳-۸-روش تجزیه و تحلیل داده ها ۱۵۱

فصل چهارم. ۱۵۲

۴-۱- مقدمه. ۱۵۳

۴-۲- قسمت اول: تحلیل اطلاعات جمعیت شناختی یافته ها ۱۵۴

۴-۳ یافته های توصیفی پژوهش.. ۱۵۶

۴-۴ پیش فرضهای آماری.. ۱۶۴

۴-۴-۱-پیش فرض نرمال بودن. ۱۶۴

۴-۴-۲-پیش فرض تساوی واریانسها ۱۶۵

۴-۵ یافته های استنباطی فرضیه های اصلی پژوهش.. ۱۶۶

۴-۵-۱ فرضیه اصلی اول. ۱۶۶

۴-۵-۲ فرضیه اصلی دوم ۱۶۷

۴-۵-۳ فرضیه اصلی سوم ۱۶۸

۴-۵-۴ فرضیه اصلی چهارم ۱۶۹

۴-۶ یافته های استنباطی فرضیه های فرعی پژوهش.. ۱۶۹

۴-۶-۱ فرضیه فرعی اول. ۱۶۹

۴-۶-۲ فرضیه فرعی دوم ۱۷۱

۴-۶-۳ فرضیه فرعی سوم ۱۷۳

۴-۶-۴- فرضیه فرعی چهارم ۱۷۴

فصل پنجم. ۱۷۷

۵-۱- مقدمه. ۱۷۸

۵-۲- خلاصه پژوهش.. ۱۷۹

۵-۳- بحث و نتیجه گیری یافته ها ۱۷۹

۵-۳-۱- فرضیه اصلی اول. ۱۷۹

۵-۳-۲-فرضیه اصلی دوم ۱۸۲

۵-۳-۳-فرضیه اصلی سوم ۱۸۴

۵-۳-۴-فرضیه اصلی چهارم ۱۸۷

۵-۳-۵-فرضیه فرعی اول. ۱۹۱

۵-۳-۶-فرضیه فرعی دوم ۱۹۴

۵-۳-۷-فرضیه فرعی سوم ۱۹۵

۵-۳-۸-فرضیه فرعی چهارم ۱۹۶

۵-۴- محدودیت های پژوهش.. ۱۹۸

۵-۵- پیشنهادهای پژوهش.. ۱۹۹

۵-۵-۱- پیشنهادات پژوهشی. ۱۹۹

۵-۵-۲- پیشنهادات کاربردی پژوهش.. ۲۰۰

چکیده

در سال های اخیر زوجین با مشکلات جدیدی مواجه گرده ایده اند که ضرورت توجه بیشتر به روابط زوجین را در پژوهش های مرتبط برجسته می سازد. بنابراین هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش گروهی به روش تحلیل رفتار متقابل بر تعارضات زناشویی، سبک های عشق ورزی، هوش هیجانی و معنوی زوجین شهر اصفهان بود. روش پژوهش حاضر به دلیل عدم نمونه گیری احتمالی، نیمه تجربی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش را زوجین ارجاع داده شده به شوراهای حل اختلاف شهر اصفهان تشکیل می دادند. نمونه آماری این پژوهش شامل ۳۲ زوج بود که به روش نمونه گیری غیراحتمالی در دسترس انتخاب شده و به صورت گمارش تصادفی در گروه های آزمایش و گواه گمارده شدند. سپس گروه آزمایش مداخلات آموزشی مربوط به تحلیل رفتار متقابل را در طی ۱۰ جلسه آموزشی دریافت نمودند، در حالی که گروه گواه از دریافت این مداخله در طول فرایند پژوهش بی بهره بود. ابزار مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه تعارضات زناشویی، سبک های عشق ورزی، هوش هیجانی و هوش معنوی بود. داده های جمع آوری شده بوسیله تحلیل کواریانس چند و تک متغیره توسط بسته نرم افزاری SPSS20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج تحلیل چند متغیره نشان داد آموزش تحلیل روابط متقابل توانسته منجر به کاهش معنادار تعارضات زناشویی، افزایش سبک های عشق ورزی، هوش هیجانی و هوش معنوی زوجین گروه آزمایش در مرحله پس آزمون شود(۰۰۱/۰=P). طبق یافته های این مطالعه می توان گفت مشاوره گروهی به شیوه تحلیل ارتباط متقابل، روش مناسبی برای کاهش تعارضات زناشویی، افزایش سبک های عشق ورزی، هوش هیجانی و هوش معنوی زوجین بوده است و می توان از این روش در تغییر مولفه های روان شناختی زوجین بهره برد.

کلید واژگان: تحلیل ارتباط متقابل، تعارضات زناشویی، سبک های عشق ورزی، هوش هیجانی و معنوی، زوجین

مقدمه

من کیستم؟ این دشوارترین، پیچیده ترین و مهمترین پرسشی است که همواره ذهن و روح بشر را در طول تاریخ به خود مشغول داشته و رویای یافتن پاسخ قانع کننده به این پرسش، از شیرین ترین آرزوهای بشر بوده است از میان باورها و ارزشیابی ها ی ما، هیچکدام مانند قضاوت و طرز فکر مادر مورد خودمان مهم و اساسی نیست و شاید بتوان گفت زیر بنای همه ارزیابی های ما از هستی، نوع نگاه ما به خودمان است. ما عصاره و نماینده ای از کل آفرینش هستیم؛ از حیث کرامت جایگاه و مرتبه وجودی، آزاد اندیشی و در برداشتن تمامی استعدادهایی که برای کامل شدن و وصال لازم است. از این رو شناخت خود یعنی شناخت نماینده ای زیبا از کل هستی. به خصوص زمانی که احساس میشود، مکاتب (ایسم های) حاکم بر دنیا، پاسخ قانع کننده ای که در خور روح انسان باشد، به این پرسش او نداده اند. بنابراین لازم است هر زبانی و هر قلمی با هر روشی که می تواند، در رساندن بشر به پاسخ حقیقی این پرسش یاری رساند. یکی از کسانیکه در این خدمت موثر بود استاد بزرگ دکتر اریک برن بود(خودشناسی، بی باک،۱۳۹۳). رویکرد تحلیل رفتار متقابل، به اشخاصی که به جای تطبیق با دیگران می خواهند تغییر کنند، به اشخاصی که به جای سازش می خواهند دگرگونی در درون خود به وجود آورند جوابهای تازه ای داده است(شفیع آبادی ۱۳۹۰).

تحلیل رفتار متقابل نظریه ای است در مورد شخصیت، و روش منظمی است برای روان درمانی به منظور رشد و تغییرات شخصی. این تعریفی است که به وسیله ی انجمن بین المللی تحلیل رفتار متقابل ارائه شده است. در میان دیدگاه های مختلف روان شناسی، تحلیل رفتار متقابل از نظر عمق تئوری و کاربرد وسیع و متنوع آن بسیار برجسته است. تحلیل رفتار متقابل به عنوان نظریه شخصیت، تصویری از ساختار روانشناختی انسانها را به ما ارائه می دهد. به این منظور از یک الگوی سه بخشی به عنوان الگوی حالات نفسانی خود استفاده می کند. همین الگوی شخصیتی به ما کمک می کند تا دریابیم انسانها چگونه عمل و رفتار می کنند و این که چگونه شخصیت خود را در قالب رفتارهایشان آشکار می سازند(استورات، به نقل از دادگستر ۱۳۸۹).

شیوه تحلیل رفتار متقابل، روشی عقلانی است که فرد را در تجزیه و تحلیل و درک رفتار خویش و همین طور در کسب آگاهی و قبول مسئولیت، با توجه به آنچه که در زمان حال اتفاق می افتد یاری می دهد (شفیع آبادی و ناصری ۱۳۷۵).چنین تحلیلی در چهار زمینه اتفاق می افتد، تحلیل سازه ای یا تحلیل شخصیت فرد، تحلیل رفتار متقابل یا تحلیل رفتار رابطه ای فرد با دیگری و روابط بین افراد، تحلیل بازی ها یا تحلیل رفتار متقابل پنهانی که برای فرد دارای بازدهی یا نتیجه است، و تحلیل نمایشنامه و پیش نویس یا تحلیل داستان خاص زندگی فرد که او بازیگر اصلی آن است (احمدی ۱۳۷۴). در واقع وظیفه اصلی مشاور معتقد به «تحلیل رفتار متقابل» آن است که مهارتهایی را برای علاقه مندان ایجاد کند که آنها را به سوی شرایطی هدایت نماید که در آن بتوانند روابط خود را تحلیل و نتایج آن را مشاهده نمایند. گفته شد «تحلیل رفتار متقابل» نظریه ای است که به طور اخص بر روابط بین افراد تاکید می کند (سلامت و همکاران ۱۳۸۶).

این نظریه به خصوص برای مشاوره بسیار مناسب است. به طور کلی «تحلیل رفتار متقابل» در هر زمینه ای که نیاز به درک افراد، روابط و ارتباطات باشد می تواند به کار رود (استورات به نقل از دادگستر ۱۳۸۹). دکتر اریک برن بانی نظریه «تحلیل رفتار متقابل» معتقد است هرگونه واحد آمیزش اجتماعی یک رفتار متقابل نام دارد. هر وقت یک انسان با یک نفر یا بیشتر در تماس باشد. دیر یا زود یکی از آنها حرفی می زند یا علامتی را نشان می دهد که حضور دیگری را ثابت می کند. ما این را یک انگیزه رفتار متقابل می نامیم. سپس آن شخص متقابلاً حرفی می زند یا علامتی را نشان می دهد که به طریقی پاسخی به آن انگیزه است. و آن پاسخ رفتار متقابل نامیده می شود. تحلیل رفتار متقابل روش بررسی این رفتار و اعمال است که در آن من با تو کاری می کنم و تو هم در مقابل من با من کاری می کنی و در این میان معلوم می شود که کدام جنبه از شخصیت چند جنبه ای انسان دخالت داشته است. تحلیل رفتار متقابل همچنین روش طبقه بندی اطلاعات ناشی از تجزیه و تحلیل این اعمال انسانی است و نتیجه مطلوب وقتی حاصل می شود که این رفتار را به صورت کلماتی در آوریم که برای همه دارای معنی و مفهوم مشخصی باشد (تامس هریس[۱] به نقل از فصیح ۱۳۹۰).این روش بهتر از هر جا در گروه ها ثمر بخش است. از طریق روش تحلیل رفتار متقابل گروهی به اعضا کمک می شود تا در سطح مقبول و مناسبی با دیگران ارتباط برقرار سازند و آگاهی و ارتباط خود را با دیگران فزونی بخشند. به نظر اریک برن[۲](۱۹۶۱) مراحل تغییر رفتار عبارتند از: زدودن عوامل نامناسب از رفتار، تخلیه ی روانی، توصیف و روشن سازی شیوه های ارتباط و جهت یابی جدید( شفیع آبادی، ۱۳۸۵ ). در این رابطه هریس می گوید: “از اینکه اغلب مشاهده می کنم چگونه از همان جلسه اول مردم شروع به تغییر می کنند، خوب می شوند و رشد می کنند و اولین حرکت را برای خلاصی از استبداد گذشته آغاز می کنند، لذت ژرفی به من دست می دهد. اگر اشخاص بتوانند تغییر کنند، دنیا می تواند تغییر کند. این امیدی است که ما در دل می پرورانیم”( هریس[۳] ترجمه فصیح ۱۳۹۰ ).

۱-۱-بیان مسئله

ازدواج به عنوان مهمترین و عالی ترین رسم اجتماعی، برای دست یابی به نیازهای عاطفی و امنیت افراد، همواره مورد تائید بوده است ازدواج رابطه انسانی پیچیده، ظریف و پویا می باشد که از ویژگی خاص برخودار است. همچنین توجه به کا نون خانواده، محیط سالم و سازنده، روابط گرم و تعاملات میان فردی عواملی هستند که می توانند موجب رشد و پیشرفت افراد گردد(برنشتاین[۴] ۱۳۸۰؛احمد نیری ۲۰۱۴).

انسان باید نیازهای زیستی خود را در اوضاع و احوال اجتماعی به ویژه خانواده ارضاء نماید. اوضاع و احوال زندگی دائم در حال تغییر و دگرگونی است، چرا که هیچ انسانی در خلاء زندگی نمی کند و بخش قابل ملاحظه ای از رفتار انسان مراوده با سایر مردم بخصوص اعضا خانواده اش است. انسان در بسیاری از شئون زندگی اجتماعی و خانوادگی خود با سایر افراد جامعه و اعضای خانواده در رابطه با فعل و انفعالات مداوم قرار دارد. او باید برای ادامه حیات و تأمین حوائج خود به زندگی گروهی تن دهد و با دیگران برای رسیدن به هدفهای مشترک، تشریک مساعی کند. در چنین شرایطی و در ارتباط با سایر افراد جامعه و خانواده است که هر کس ناگزیر باید به نوعی سازگاری رضایت بخش دست یابد و به همین دلیل است که مشکلات و موانع سازگاری انسان از حیات اجتماعی و خانوادگی او سرچشمه می گیرد (مورینو[۵] ۱۹۷۵؛ به نقل از مهرآبادی ۱۳۸۵) .

خانواده به عنوان بنیادی ترین نهاد اجتماعی، نیاز به ایجاد روابط زناشویی پر دوام دارد. تحقق این رابطه، مستلزم دستیابی به اهداف زندگی مشترک است. خانواده به عنوان یک نهاد اجتماعی، همچون دیگر نهادهای اجتماعی در حال پیچیده تر شدن است، به طوری که عضویت و تداوم زندگی در آن توسط یک زوج، مستلزم مهارتهای بسیار بیشتر از دوران گذشته است( نور الهی ۱۳۸۲). هدف اصلی و اساسی این پژوهش آموزش مهارتهای اختصاصی رفتاری بین فردی برای تغییر رفتار است بر مبنای آموزش تحلیل رفتار متقابل شرکت کنندگان در این برنامه ها، مهارتهای منطقی دریافت می کنند که به آنها کمک می کند ارتباطات رضایت بخشی را به همراه پذیرش همدلانه با نزدیکان برقرار کنند. این برنامه به آنها کمک می کند احساسات خود و دیگران را شناخته و بپذیرند این برنامه به افراد کمک می کند انگیزه هایشان را به صورت روشن تر درک و فرمول بندی کنند به طوری که به رشد کامل شخصیت شان منجر شود. شرکت کنند گان به گو نه ای که قادر شوند مشکلات ارتباطی خود را حل کرده و از آن به عنوان یک روش برای حل تعارض استفاده کنند(محمد نظری ،۱۳۹۳).تحلیل رفتار متقابل با آموزش مهارتهای ارتباطی موجب کاهش هیجان مداری و افزایش مساله مداری در شیوه های مقابله ای زوجین در رویارویی با استرس شده است و همین در تقویت هوش هیجانی افراد بسیار موثر می باشد (احمد علی پور، ۱۳۸۹). این برنامه به آنها کمک میکند فرد با شناخت هر چه بیشتر خود با کشف منابع پنهان عشق و لذت که به گو نه ای نهفته در زندگی آشفته و پر استرس روزمره می باشد، به خود و دیگران کمک نماید در آخر بر طبق گفته دکتر فرانکل به نقل از نیچه «کسی که چرایی زندگی را یافته، با هر چگونگی نیز خواهد ساخت» (ویکتور فرانکل[۶] ،ترجمه، نهضت صالحیان، مهین میلانی، ۱۳۹۳). این هدف اصلی آموزش تحلیل رفتار متقابل است.

۱-۲-اهمیت و ضرورت پژوهش

۱-۲-۱-اهمیت پژوهش

امروزه رویکرد ها ی گوناگونی برای درمان و مهار مشکلات خانواده بوجود آمده است که بیشتر آنها خانواده را به عنوان یک سیستم و ساختار پیچیده مورد بررسی و ارزیابی قرار می دهند. در این میان دید گاه تحلیل رفتار متقابل از چند جهت قابل تامل و توجه بیشتر می باشد. نخست آنکه این دیدگاه به عنوان رویکرد روانکاوانه نوین توانسته است در بین دیدگاه های سیستمی جایگاه شایستهای داشته باشد و هم در دیدگاهای تحلیلی. از این رو می توان با اطمینان خاطر بیشتری از آن در پیشگیری و درمان مشکلات و اختلال های رفتاری و ارتباطی درون نظام خانواده استفاده کرد (جیمز هوریتز[۷] ؛ترجمه، زیارتی، تبریزی، کریمی، ۱۳۹۰).

نیاز و تمایل[۸]به ارتباط و تعامل با همنوعان، نیازی قدرتمند[۹]و جهان شمول[۱۰]در میان انسانها است (هارجی و دیکسون، ۲۰۰۴). انسانها نیاز دارند که رابطه با همنوعان خود و مخصوصاً افراد نزدیک را شروع کرده و آن را رشد دهند. تعامل و عمق بخشی به رابطه برای انسانها لذت بخش است (گابل و شین۲۰۰۰). در صورتی که انسانها قادر نباشند ارتباطی با معنا با دیگران برقرار کنند، احساس تنهایی[۱۱]، ناخوشحالی[۱۲] و افسردگی در آنها ایجاد خواهد شد (ویلیامز وزادیر[۱۳]، ۲۰۰۰) ارتباط با دیگران اساس شکل گیری هویت است. «خود»[۱۴]پدیده ای مستقل که به خودی خود شکل بگیرد نیست. خود از طریق تعامل با دیگران به وجود می آید (هارجی و دیکسون، ۲۰۰۴). در حقیقت می توان گفت که انسان شدن انسانها حاصل تعامل با دیگران است. از سویی یکی دیگر از ویژگی های ارتباط عامل گسترش روابط صمیمی بوده و درسطح کاربردی، به زوجها اجازه می دهد که مشکلاتشان را مورد بحث قرار داده و حل کنند. ارتباط همچنین عاملی برای تبادل اطلاعاتی بین زوجها است. همسرانی که نمی توانند احساساتشان را برای یکدیگر بیان کنند، در بحث بر سر مسائل جنسی مشکل خواهند داشت گاهی برای حل مشکلاتشان به سرزنش یکدیگر می پردازند که این عمل باعث می شود دامنه مشکلات آنها گسترش پیدا کند. زوجهایی که نمی توانند عدم توافق را به توافق تبدیل کنند، اغلب گرفتار چرخه ای از گرفتاریهای پایان ناپذیر می شوند که برای سالها تکرار می گردد. درمانگران به اتفاق عقیده دارند که مشکلات ارتباطی شایعترین مشکل ارتباطی و مخرب ترین مشکل ازدواج های شکست خورده است (جکو بسن، وادرون و مور[۱۵] ۱۹۸۰)

ارتباط سالم می تواند مشکلات انسانها را التیام بخشد .به منظور بهبود وضعیت ارتباطی زوجها باید به آنها کمک شود تا در یابند که ارتباط متشکل از مجموعه مهارتهایی است که قابل یاد گیری هستند . این مهارتها می توانند به صورت گروهی و یا در کارگاههای آموزشی آموخته شوند (کرواو ریدلی[۱۶]، ۱۹۹۰). در این آموزشها، آموزش مهارت ارتباط[۱۷]، آموزش تبادل رفتاری[۱۸]، آموزش حل مساله[۱۹]، و آموزش حل تعارض[۲۰] می باشد (ترانبام و هرزینگ[۲۱]،۱۹۹۸). در سال ۱۹۶۵ گریکوری بیتسون عنوان کرد که خانواده های مختل، دارای ارتباط مختل هستند. بعدها ویرجینیا سیتیر (۱۹۸۳)، خانوده درمانی بر اساس رویکرد ارتباطی را توسعه داد. یکی از کمک های سیتر، تمرکز بر تغییر الگو های ارتباطی خانواده به عوض درمان شخصیت بود. بعد از آن اریک برن (۱۹۶۱)،پایه گذار مکتب تحلیل رفتار متقابل، درمان را بر مراوده ها و تبادلات رفتاری و عاطفی بین انسانها متمرکز نمود و به طور گسترده به شرح بازیهایی که برای جلب توجه و کسب صمیمیت انجام میشوند پرداخت. او الگو های ارتباطی حالات من را ترسیم کرد

اریک برن ارتباط بد را به عنوان «مراوده های متقاطع» و ارتباط خوب را «حرکت به سمت مراودات مکمل تلقی کرد». آموزش مهارتهای ارتباطی از جمله گوش دادن فعال، بیان نیازها و احساسات و درک طرف مقابل باعث می شود که زوجین تعارضات کمتر و کنترل خشم بیشتری بر روی رفتار خود داشته باشند و در نتیجه در برقراری ارتباط با یکدیگر به طور شایسته ای عمل کنند. و از مشاجرات «والد»-«والد» که علت اصلی بسیاری از این مشاجرات و تعارضات است بکاهند. و تلاش کنند روابط خود را هر چه بیشتر به سوی رابطه مکمل پیش ببرند(مبانی زوج درمانی؛ علی محمد نظری، ۱۳۹۲).

با توجه به این که در ایران در مورد تحلیل رفتار متقابل اریک برن تحقیق زیادی صورت نگرفته بویژه در مشکلات رفتاری و خانوادگی، پژوهشگر حاضر سعی برآن دارد که مشخص کند که آیا درمانگر با تکیه بر رویکرد «تحلیل رفتار متقابل» (TA) بر افزایش هوش معنوی و هوش هیجانی، و بهبود تعارضات زناشویی و تغییر در سبکهای عشق ورزی تاثیر دارد؟.

در زندگی مشترک، غالباً به هنگام مواجه با مشکلات احساس ناکامی، تحقیر و، احساسات و هیجانات به جای عقل و منطق بر همسران غلبه می کند، لذا شناخت و هدایت راه های صحیح مواجهه با تعارضات زناشویی و موقعیت های هیجانی برای حفظ روابط متقابل بسیار مهم است. نتایج تحقیقات حاکی از آن است که “کفایتهای عاطفی، توان تحمل استرس و حل مشکلات روزانه را افزایش میدهد و این مهارت های شخصی میتواند فرد را در مقابله با فشارهای ناگهانی محیطی، موفق سازد ( حیاتی؛ ۱۳۸۶). روابط صمیمانه زوجین نیاز به مهارت های ارتباطی دارد از قبیل توجه افراد به مسائل از دید همسرشان و توانایی درک همدلانه آنچه که همسرشان تجربه نموده است و همچنین حساس و آگاه بودن از نیازهای او ( گاتمن[۲۲] و همکاران ۱۹۸۹، ترجمه مصباح و همکاران ۱۳۸۵). بدیهی است که عوامل متعددی میتوانند در افزایش تعارضات زناشویی، بهبود سبکهای عشق ورزی و افزایش هوش معنوی و هوش هیجانی زوجین دخالت داشته و آن را تحت تاثیر قرار دهد. وقتی یک زوج در چرخه فزاینده انتقاد، قرارگرفتن در موضع دفاعی، خاموشی گزیدن، افکار منفی و پذیرش مکرر درماندگی هیجانی اسیر شوند، این چرخه به خودی خود منعکس کننده این واقعیت است که در توانایی خود آگاهی، خویشتنداری، همدلی، تسکین دادن به خود و به یکدیگر، اختلالی وجود دارد ( گلمن[۲۳] ۱۹۹۵).

بدین ترتیب اهمیت پرورش مهارتها و شیوه های مطلوب و صحیح مواجهه با رفتارهای غیرسالم اجتماعی و خانوادگی و تعارضات زناشویی و تقویت هوش معنوی و هوش هیجانی و بهبود سبکهای عشق ورزی بیشتر آشکار میگردد. همسرانی که از خود آگاهی بالاتری برخوردارند بهتر میتوانند نقاط قوت و ضعف خود را شناخته و به نیازهای واقعی خود و توقع از همسرانشان واقف باشند. افرادی که توانایی کنترل احساسات و هیجانات خود را دارند (خویشتنداری) و بر نحوه رفتار متقابل خود نسبت به دیگران خصوصاً همسرشان تسلط دارند، مانع بروز بسیاری از برخوردها و سوءتفاهمات در روابط زناشویی و روابط اجتماعی و خانوادگی خود میشوند. همچنین آنهایی که توان همدلی کردن با دیگران را دارند، توان درک رفتار متقابل دیگری را دارند و برای همسران خود حق داشتن رفتار مستقل و دیدگاه مستقل را قائل میشوند. همسرانی که برای رسیدن به هدف معین در زندگی، خود انگیزه دارند نسبت به آینده و موقعیت های خود در مواجهه با دشواریها، خوشبین بوده و دارای انرژی روانی کافی هستند و آنها که توانایی مدیریت روابط خود و دیگران را دارند و به مهارتها اجتماعی مجهزند به راحتی میتوانند رفتارهای دیگران را با انگیختن ایشان برای عملکردی خاص، هدایت کنند.

تعداد صفحه :۲۶۶

قیمت :۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  minoofar.majedi@gmail.com