پایان نامه ساخت یک برنامه رایانه‌ای توان‌بخشی شناختی و بررسی تأثیر آن بر بهبود عملکرد حافظه

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی 

دانشگاه پیام نور

دانشکده علوم انسانی

رساله برای دریافت مدرک دکتری تخصصی (Ph.D)

رشته روانشناسی

گروه روانشناسی و علوم تربیتی

ساخت یک برنامه رایانه ای توان بخشی شناختی و بررسی تأثیر آن بر بهبود عملکرد حافظه بیماران آسیب مغزی تروماتیک

تیرماه ۱۳۹۴

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست

فصل ۱: کلیات پژوهش…. ۱

مقدمه. ۲

بیان مسئله. ۳

اهمیت و ضرورت پژوهش…. ۶

هدف های پژوهش…. ۷

سؤال های پژوهش…. ۸

فرضیه های پژوهش…. ۸

تعریف اصطلاحات… ۹

فصل ۲: مبانی نظری و پیشینه پژوهش…. ۱۱

مقدمه. ۱۲

آسیب مغزی تروماتیک…. ۱۴

شیوع. ۱۵

شدت آسیب مغزی تروماتیک…. ۱۶

علائم آسیب مغزی تروماتیک…. ۱۷

حافظه. ۲۰

انواع حافظه. ۲۱

تقسیم بندی حافظه بر اساس زمان.. ۲۱

تقسیم بندی حافظه بر اساس نوع پردازش…. ۲۲

تقسیم بندی حافظه بر اساس نوع اطلاعاتی که به خاطر سپرده می شود. ۲۶

تقسیم بندی حافظه بر اساس حس خاص….. ۳۱

مراحل فرایند یادآوری: رمزگذاری، اندوزش، بازیابی.. ۳۲

انواع دیگر حافظه. ۳۶

حافظۀ آشکار و ناآشکار ۳۶

حافظه گذشته نگر و آینده نگر. ۳۷

حافظه پس گستر و پیش گستر. ۴۰

بهبود عملکرد حافظه پس از آسیب مغزی… ۴۳

معنای بهبودی چیست؟. ۴۳

مکانیسم های بهبودی… ۴۶

میزان بهبود حافظه. ۵۴

توان بخشی حافظه. ۶۴

جبران صدمات حافظه با وسایل کمک حافظه. ۶۷

راهبردهای یادیار و مرور ذهنی در توان بخشی.. ۷۶

یادیارها ۷۶

جنبش های حرکتی به عنوان یک راهبرد کمک حافظه. ۸۱

چقدر یادیارها در زمینه توان بخشی حافظه، موفق می باشند؟. ۸۳

راهبردهای مرور ذهنی.. ۸۶

یادگیری بدون خطا ۹۵

بازیابی بافاصله (مرور ذهنی بسط یافته) ۱۰۶

محو سرنخ ها ۱۱۳

توان بخشی شناختی به کمک رایانه. ۱۲۲

جمع بندی… ۱۲۷

فصل ۳: روش شناسی.. ۱۳۰

مقدمه. ۱۳۱

روش پژوهش…. ۱۳۱

جامعه آماری… ۱۳۱

نمونه آماری و شیوه نمونه گیری… ۱۳۱

روش اجرای پژوهش…. ۱۳۳

نرم افزار توان بخشی حافظه. ۱۳۵

ابزارهای پژوهش…. ۱۵۳

روش تجزیه و تحلیل داده ها ۱۵۶

فصل ۴: یافته های پژوهش…. ۱۵۸

مقدمه. ۱۵۹

توصیف داده ها ۱۶۰

تجزیه و تحلیل داده ها ۱۶۲

فصل ۵: بحث و نتیجه گیری… ۱۷۷

مقدمه. ۱۷۸

بحث در مورد یافته های پژوهش…. ۱۷۸

نتیجه گیری… ۱۸۲

موانع اجرایی و محدودیت های پژوهش…. ۱۸۵

پیشنهادهای پژوهش…. ۱۸۶

فهرست منابع. ۱۸۸

پیوست ها ۲۱۹

چکیده پژوهش

هدف پژوهش، بررسی اثربخشی توان بخشی شناختی رایانه­ای بر عملکرد حافظه بیماران آسیب مغزی تروماتیک و ساخت یک برنامه رایانه ای توان بخشی حافظه بر اساس اصول یادگیری بدون خطا برای افراد مبتلا به آسیب­ مغزی بود. روش پژوهش آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون با گروه گواه و جامعه آماری کلیه بیماران دچار آسیب مغزی مراجعه کننده به متخصصان مغز و اعصاب شهرکرد در پاییز ۱۳۹۳ بود. ۵۲ بیمار دچار آسیب مغزی پس از احراز ملاک های ورود به پژوهش انتخاب و به­طور تصادفی در گروه های آزمایش و گواه جایگزین شد. گروه آزمایش، ۳۰ جلسه با بهره گرفتن از نرم افزار توان بخشی حافظه، آموزش دید و افراد گروه گواه مداخله ای دریافت نکرد و آموزش این گروه به بعد از انجام پژوهش موکول شد. در این پژوهش از نمایه حافظه کاری (وکسلر، ۱۹۹۷)، پرسشنامه حافظه روزمره (ساندرلند، هریس و بدلی، ۱۹۸۳)، تکالیف سیالی کلمات (کرمی نوری، ۱۳۹۰) حافظه رویدادی (زارع و تاراج، ۱۳۸۹) و پرسشنامه حافظه آینده نگر و گذشته نگر (کرافورد، اسمیت، مایلور، دلاسالا و لوجی، ۲۰۰۳) در پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری، استفاده شد. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد تفاوت بین میانگین نمرات حافظه گروه آزمایش و گروه گواه در پس آزمون معنادار است (۰۰۰۱/۰p<) و توان بخشی شناختی رایانه ای تأثیر معناداری بر عملکرد انواع حافظه بیماران دچار آسیب مغزی دارد. همچنین معنادار نبودن تفاوت بین نمره­های پس آزمون و پیگیری را در گروه آزمایش حاکی از ماندگاری تأثیر توان بخشی شناختی رایانه ای بر عملکرد حافظه آینده نگر بیماران دچار آسیب مغزی بود. نتیجه گیری: توان بخشی شناختی رایانه ای اثر چشمگیری بر بهبود عملکرد حافظه بیماران آسیب مغزی دارد، بنابراین می­توان از آن به­عنوان روش مؤثر و مفیدی برای بهبود عملکرد حافظه این­گونه بیماران سود جست.

مقدمه

سالانه ۱۰ میلیون نفر در جهان دچار آسیب مغزی تروماتیک (TBI)[1] می شوند (کوهلر[۲] و همکاران، ۲۰۱۱) و در آمریکا، هر ساله ۷/۱ میلیون نفر دچار آسیب مغزی می شوند تگلیافری، کومپگنون، کورسیک، سروادی و کوراس[۳] (۲۰۰۶) بر اساس مطالعات مختلف در کشورهای اروپایی، نرخ بروز سالانه TBI را ۲۳۵ مورد در ۱۰۰۰۰۰ نفر محاسبه کردند. در ایران نیز آسیب مغزی از نظر مرگ ومیر دارای رتبه دوم است و یکی از علل ناتوانی های طولانی مدت و از کارافتادگی در افراد زیر ۲۴ سال شناخته می شود (ابراهیمی فخار، مشیری و زند، ۱۳۸۶). هزینه های مستقیم (درمان) و غیرمستقیم (مثل از کار افتادگی) این موارد تنها در آمریکا ۶۰ میلیارد دلار تخمین زده شده است (فینکل استین، کورسو و میلر[۴]، ۲۰۰۶).

آسیب مغزی تروماتیک ممکن است در اثر برخورد سر با یک مانع، ضربه یا تکان شدید سر اتفاق افتد و عملکرد طبیعی مغز را مختل می سازد. شدت علائم و سطح ناتوانی پس از آسیب مغزی بستگی به شدت آسیب اولیه دارد، اما در اغلب موارد آسیب مغزی با عوارض جسمی، احساسی و شناختی همراه است. اختلالات حافظه، شایع ترین شکایت به دنبال آسیب به سر می باشند (کوهلر و همکاران، ۲۰۱۱). آمارها نشان می دهند ۴۰ تا ۶۰ درصد از بیماران آسیب مغزی، گرفتار اختلال حافظه می شوند و این مشکلات در صورت عدم مداخله نه تنها پایدار، بلکه ناتوان کننده و مقاوم به درمان می شوند (کوهلر و همکاران، ۲۰۱۱).

بیان مسئله

اختلالات حافظه، شایع ترین شکایت به دنبال آسیب به سر (کوهلر و همکاران، ۲۰۱۱)، سکته مغزی (چا و کیم[۵]، ۲۰۱۳)، صرع (کورنهوف، بکسندیل، اسمیت و تامپسون[۶]، ۲۰۱۲)، مولتیپل اسکلروزیس (پنر، اپویس و کاپوس[۷]، ۲۰۰۸) و دیگر وضعیت های عصبی است. اختلالات حافظه ممکن است توانایی بیمار را در یادآوری رویدادهای گذشته (حافظه گذشته نگر) و برای انجام مقاصد آینده (حافظه آینده نگر) را تحت تأثیر قرار دهد (ون دن بروک، دانس، جانسون، دایوس و هیلتون[۸]، ۲۰۰۰) پژوهش های نشان داده است که اختلالات شناختی، اثر منفی بر استقلال رفتاری و اجتماعی بیمار و شرکت فعال در برنامه های درمانی و توان بخشی دارد (کوهلر و همکاران، ۲۰۱۱). ۴۰ تا ۶۰ درصد از بیماران آسیب مغزی، گرفتار اختلال حافظه می شوند (کوهلر و همکاران، ۲۰۱۱). این مشکلات حافظه در صورت عدم مداخله نه تنها پایدار، بلکه ناتوان کننده و مقاوم به درمان می شوند.

در چند دهه اخیر، استفاده از روش های توان بخشی شناختی[۹] برای کمک به بیماران آسیب مغزی رواج بسیار گسترده یافته است. توان بخشی شناختی، مجموعه ساخت یافته از فعالیت های درمانی طراحی شده برای آموزش مجدد حافظه و سایر عملکردهای شناختی فرد است که بر پایه ارزیابی و درک اختلالات مغزی و رفتاری بیمار می باشد (سیسرون[۱۰] و همکاران، ۲۰۰۵) توان بخشی حافظه، بخشی از توان بخشی شناختی است. این توان بخشی، توسعه استراتژی های شناختی و رفتاری را تسهیل می کند که هدفشان تأثیر مثبت در بهبود ساختاری و عملکردی مغز آسیب دیده و بهبود کیفیت زندگی فرد می باشد (ولترز، استاپرت، برندز و ون هیوگتن[۱۱]، ۲۰۱۰).

به طور سنتی، توان بخشی حافظه بر آموزش بیماران در استفاده از کمک های درونی (مانند روش های یادیار، مرور ذهنی و تصویرسازی ذهنی) و روش های بیرونی کمکی به حافظه (مانند استفاده از دفترچه یادداشت) متمرکز شده است پیشرفت های فن آوری استفاده از پیجرها (ویلسون، امسلای، کوریک، ایوانز و واتسون[۱۲]، ۲۰۰۵) گوشی های تلفن همراه (وید و تروی[۱۳]، ۲۰۰۱)، رایانه های شخصی جیبی (کیم، بروک، دودز، بون و پارک[۱۴]، ۲۰۰۰)، ضبط صوت (وندن بروک و همکاران، ۲۰۰۰)، محیط مجازی (روز، ۱۹۹۹) و دستگاه های کمکی دیگر برای کاهش مشکلات برنامه ریزی و حافظه بیماران را تسهیل کرده اند.

شواهد نشان می دهد توان بخشی شناختی برای درمان اختلالات شناختی بعد از صدمه به مغز مفید است (سیسرون و همکاران، ۲۰۰۵). همچنین فدراسیون اروپایی انجمن های عصب شناختی، توان بخشی شناختی را برای افراد مبتلا به صدمات مغزی اکتسابی توصیه می کند (کاپا[۱۵] و همکاران، ۲۰۰۵). برخی کارآزمایی های تصادفی کنترل شده[۱۶] (RCTs) اثربخشی توان بخشی شناختی پس از آسیب های مغزی را نشان داده اند. این مطالعات به طور عمده بر توجه، عملکردهای اجرایی، تمرکز و غفلت بصری، تمرکز داشته اند اما توان بخشی حافظه، به اندازه کافی مورد پژوهش قرار نگرفته است (روهلینگ، فاوست، بورلی و دمکس[۱۷]، ۲۰۰۹). بیشترین شواهد برای توان بخشی حافظه، گزارش طرح های تجربی تک موردی و آزمایش های بالینی کنترل شده است. چند مطالعه در این زمینه اثربخشی مداخلات توان بخشی را نشان می دهند. ویلسون و همکاران (۲۰۰۵) به بررسی یک وسیله کمک بیرونی به حافظه با نام نوروپیج[۱۸] پرداختند و نشان دادند که این دستگاه شرکت کنندگان را قادر به دستیابی به بیشتر هدف ها مربوط به حافظه می نماید. دورنهین و دهان (۱۹۹۸) گزارش دادند که بیمارانی که در برنامه های آموزشی حافظه شرکت داشتند به طور قابل توجهی بهتر از کسانی که در گروه شاهد شبه درمان قرار داشتند در انجام تکالیف حافظه عمل کردند، اما تفاوتی بین آزمودنی ها در حافظه روزمره مشاهده نشد. کاشل[۱۹] و همکاران (۲۰۰۲) گزارش داده اند که روش های یادیار به میزان قابل توجهی یادآوری تأخیری مواد کلامی را افزایش می دهند و خطاهای حافظه را کاهش می دهند. به هر حال مطالعات مروری سیستماتیک در مورد توان بخشی حافظه، برای حمایت یا رد اثر این برنامه ها یافت نشد (مجید، لینکلن و ویمن[۲۰]، ۲۰۰۲؛ دسنایر[۲۱] و لینکلن، ۲۰۰۸) این عدم وجود شواهد کافی، شاید تا حدودی به دلیل کمبود طراحی آزمایشی کنترل شده باشد و باعث شده است که یک فرا تحلیل که اخیراً انجام شده به این نتیجه برسد که نتایج برای توان بخشی حافظه مخلوط و ضعیف هستند” (روهلینگ، فاوست و همکاران، ۲۰۰۹) این نویسندگان پیشنهاد کرده اند که لازم است محققان از اتکا به طرح های تک گروهی و تک مورد بکاهند و به سمت طرح های آزمایشی کنترل شده حرکت کنند (پتک، وندرلیندن و اشنایدر[۲۲]، ۲۰۱۰).

از سوی دیگر، استفاده از نرم افزارهای رایانه­ای برای توان بخشی در طول دهه گذشته روز به روز افزایش یافته است. تعداد زیادی برنامه رایانه­ای برای توان بخشی یا بازآموزی شناختی منتشر شده است که ادعا می کنند همانند یا بهتر از روش های مداخله سنتی توان بخشی شناختی به بیماران کمک می کنند (برگمن[۲۳]، ۲۰۰۲؛ گونتکووسکی، مک دونالد، کلارک و راوی[۲۴]، ۲۰۰۲).

از این گذشته تاکنون پژوهشی در مورد اثربخشی توان بخشی شناختی بیماران آسیب مغزی چه به صورت سنتی و چه به صورت رایانه­ای در ایران صورت نگرفته است بنابراین این پژوهش با هدف بررسی تأثیر توان بخشی شناختی رایانه­ای بر عملکرد حافظه بیماران آسیب مغزی تروماتیک طرح ریزی و اجرا شد.

اهمیت و ضرورت پژوهش

آسیب مغزی هزینه های بسیار زیادی (از طریق دست دادن کارایی، مرخصی های استعلاجی و بازنشستگی زودهنگام) و از طریق هزینه های غیر پزشکی (به عنوان مثال، تغییر محیط خانه یا محل کار و غیره) بر سیستم بهداشت و درمان و خانواده تحمیل می کند. علاوه بر این، مراقبت غیررسمی توسط خانواده و دوستان می تواند هزینه های زیادی بر افراد مبتلا، تحمیل نماید. آسیب مغزی اغلب موجب اختلالات فیزیکی، شناختی و عاطفی می شود که در زندگی مستقلانه دخالت می کند و در عملکرد روانی اجتماعی و حرفه ای فرد اختلال ایجاد می کند (اشمن، گوردون، کنتور و هیبارد[۲۵]، ۲۰۰۶) پیامدهای ضربه به سر به ویژه هنگامی که آن ها درمان نشوند، ناتوان کننده و بادوام، هستند، هدف از توان بخشی پس از آسیب مغزی بهبود عملکرد فیزیکی، شناختی و روان شناختی و همچنین کمک به افزایش استقلال فردی و بازگشت به اجتماع می باشد (سیسرون، موت، آزولای و فریل[۲۶]، ۲۰۰۴) توان بخشی شناختی اغلب درمان انتخابی برای انواع اختلال است اگرچه توان بخشی شناختی عملکرد شناختی و روانی اجتماعی به طور مستقیم­تر، هدف قرار می دهد. بهبود در عملکرد شناختی می تواند به طور غیر مستقیم به بهبود عملکرد فیزیکی منجر شود. به عنوان مثال، بهبود در حافظه ممکن است رعایت دستورات داروی را تسهیل نماید. همچنین اختلالات حافظه ممکن است بر شرکت و همکاری بیمار در سایر مداخلات توان بخشی تأثیر گذارد. ایمنی در این بیماران نیز می تواند به خطر بیفتد و آسیب پذیری آن ها را در خانه (به عنوان مثال، فراموشی خاموش کردن اجاق گاز)، در جامعه (به عنوان مثال، فراموش کردن قوانین جاده) و محیط کار (به عنوان مثال، فراموش کردن اسناد مهم) افزایش دهد؛ بنابراین مشکلات حافظه اثر مخربی بر بهزیستی روان شناختی فرد بیمار و اطرافیان دارد (اسکیل و ادواردز[۲۷]، ۲۰۰۱) و یافته ها و دستاوردهای این پژوهش می تواند به بهزیستی افراد دچار ضربه مغزی کمک کند.

تعداد صفحه :۲۵۰

قیمت :۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  minoofar.majedi@gmail.com