پایان نامه روانشناسی گرایش بالینی: بررسی اثربخشی درمان با رویکرد هستی‌شناسی اسلامی بر درد معنوی در دانشجویان با مشکلات …

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی و علوم تربیتی

دانشگاه شیراز

واحد بین الملل

پایان نامه ی کارشناسی ارشد رشته روانشناسی

گرایش بالینی

عنوان:

بررسی اثربخشی درمان با رویکرد هستی شناسی اسلامی بر درد معنوی در دانشجویان با مشکلات افسردگی

استاد راهنما:

دکتر نور اله محمدی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود
تکه هایی از متن به عنوان نمونه :
فهرست مطالب:
فصل اوّل: مقدمه
۱-۱ کلیات      ۲
۱-۲ بیان مسأله. ۸
۱-۳ ضرورت و اهمیت تحقیق.. ۱۲
۱-۴ اهداف پژوهش… ۱۶
۱-۵ تعریف مفهومی متغیرها ۱۶
۱-۵-۱ افسردگی.. ۱۶
۱-۵-۲ درد معنوی.. ۱۷
۱-۶ تعریف عملیاتی متغیرها ۱۷
۱-۶-۱ افسردگی.. ۱۷
۱-۶-۲ درد معنوی.. ۱۷
 
فصل دوّم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش
۲-۱ افسردگی.. ۱۹
۲-۱-۲ الگوها و درمان های اختلال افسردگی.. ۲۲
۲-۱-۲-۱ الگوی زیستی افسردگی.. ۲۲
۲-۱-۲-۲ الگوی روان پویشی افسردگی.. ۲۸
۲-۱-۲-۳ الگوهای شناختی افسردگی.. ۳۰
۲-۱-۲-۴ الگوی وجودگرایی.. ۳۳
۲-۱-۲-۵ افسردگی از دیدگاه معنوی گرایی.. ۳۷
۲-۱-۲-۶ رویکرد اسلامی در تبیین افسردگی.. ۴۲
۲-۲ درد معنوی.. ۸۴
۲-۳  سابقه تحقیق.. ۸۹
۲-۳-۱ درمان با رویکرد اسلامی و افسردگی.. ۸۹
۲-۳-۲ درد معنوی و رویکرد هستی شناسی اسلامی.. ۹۲
 
فصل سوّم: روش پژوهش
۳-۱ طرح تحقیق.. ۹۶
۳-۲ جامعه، نمونه و روش نمونه گیری.. ۹۶
۳-۲-۱ جامعه آماری.. ۹۶
۳-۲-۲ روش نمونه گیری.. ۹۷
۳-۲-۳ ملاک های ورود به پژوهش… ۹۷
۳-۲-۴ حجم نمونه. ۹۷
۳-۳ابزارهای پژوهش… ۹۸
۳-۳-۱  ویرایش دوم مقیاس افسردگی بک (BDI-II) 98
۳-۳-۲ مقیاس درد معنوی.. ۱۰۰
۳-۳-۲-۱ ویژگی های جمعیت شناختی مقیاس درد معنوی.. ۱۰۰
۳-۳-۲-۲ روایی.. ۱۰۱
۳-۳-۲-۲-۱ همبستگی با نمره کل مقیاس… ۱۰۵
۳-۳-۲-۲-۲ روایی همزمان. ۱۰۷
۳-۳-۲-۳ پایایی.. ۱۰۸
۳-۴ روش اجرا ۱۰۹
۳-۵- مداخله. ۱۰۹
۳-۶ روش تجزیه و تحلیل داده ها ۱۱۲
 
فصل چهارم: یافته ها
۴-۱ یافته های توصیفی متغیرهای پژوهش… ۱۱۴
۴-۲ تحلیل استنباطی.. ۱۱۵
۴-۲-۱ فرضیه اول: گروه درمانی با رویکرد هستی شناسی اسلامی ، تأثیر
معناداری بر میزان افسردگی در دانشجویان افسرده دارد. ۱۱۵
۴-۲-۲ فرضیه دوم: گروه درمانی با رویکرد هستی شناسی اسلامی، تأثیر
معناداری بر میزان درد معنوی در دانشجویان افسرده دارد. ۱۱۷
 
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
۵-۱ بحث یافته اول. ۱۲۰
۵-۲ بحث یافته دوم. ۱۲۲
۵-۳ نتیجه گیری.. ۱۲۵
۵-۴ محدودیت ها ۱۲۶
۵-۵ پیشنهادات.. ۱۲۶
 
منابع
منابع فارسی.. ۱۲۷
منابع انگلیسی.. ۱۳۸
 
چکیده و صفحه عنوان به انگلیسی
فهرست جدول ها
جدول ۳-۱ میانگین و انحراف استاندارد سن شرکت کنندگان به تفکیک گروه ها ۹۸
جدول ۳-۲ فراوانی شرکت کنندگان بر اساس متغیرهای جمعیت شناختی.. ۱۰۱
جدول ۳-۳: ماتریس عامل‎ های چرخش یافته به شیوه واریماکس… ۱۰۳
جدول۳-۴: ماتریس همبستگی مؤلفه های مقیاس و نمره کل آزمون. ۱۰۶
جدول۳-۵: ماتریس همبستگی مقیاس درد معنوی و سلامت معنوی و ابعاد آنها ۱۰۷
جدول۳-۶: مقادیر پایایی مقیاس درد معنوی و ابعاد آن. ۱۰۸
جدول ۳-۷: پلن گروه درمانی هستی شناسی اسلامی.. ۱۱۱
جدول ۴-۱ میانگین و انحراف معیار متغیرهای پژوهش در گروه آزمایشی و
کنترل. ۱۱۵
جدول ۴-۲ نتایج تحلیل کواریانس تک متغیری روی نمرات پس آزمون
افسردگی با کووریت پیش آزمون. ۱۱۶
جدول ۴-۳ میانگن تعدیل شده متغیر وابسته افسردگی.. ۱۱۶
جدول ۴-۴ نتایج تحلیل کواریانس تک متغیری روی نمرات پس آزمون درد
معنوی با کووریت پیش آزمون. ۱۱۷
جدول ۴-۵ میانگن تعدیل شده متغیر وابسته درد معنوی.. ۱۱۸
فهرست نمودارها
نمودار ۴-۱، میانگین نمرات افسردگی قبل و بعد از درمان. ۱۱۷
نمودار ۴-۲، میانگین نمرات درد معنوی قبل و بعد از درمان. ۱۱۸
چکیده
هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی گروه درمانی با رویکرد هستی شناسی اسلامی بر میزان درد معنوی در دانشجویان با مشکلات افسردگی بوده است. روش مورد استفاده در این پژوهش، آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش دانشجویان دختر در مقطع کارشناسی سال تحصیلی ۹۳-۹۴ در دانشگاه فنی-حرفه ای بودند. به منظور انجام پژوهش، تعداد ۳۰ نفر از دانشجویان دختر برای شرکت در این برنامه در نظرگرفته شدند که به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵=n) و کنترل (۱۵=n) جایگزین شدند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش، مقیاس افسردگی بک ویراست دوم (۱۹۶۸) و مقیاس محقق ساخته درد معنوی بود. داده ها توسط نرم افزار SPSS و با بهره گرفتن از آزمون کوواریانس، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتیجه پژوهش نشان داد که درمان با رویکرد هستی شناسی اسلامی به طور معناداری (۰۰۱/۰p<) بر کاهش افسردگی و درد معنوی در دانشجویان مؤثربود.
مقدمه
افسردگی حالتی هیجانی است که مشخصه آن غمگینی زیاد، احساس بی ارزشی، احساس گناه، کناره گیری از دیگران و از دست دادن علاقه و اشتیاق به فعالیت های عادی است (داویسون و نیل[۱]، ۲۰۰۱). افسردگی قسمت عمده ای از مشکلات سلامت روانی را تشکیل می دهد (بری[۲]، ۲۰۰۳).
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، افسردگی دومین بیماری شایع پس از بیماری قلبی-عروقی است. این اختلال به عنوان نخستین معضل سلامت در دنیا و به عنوان مادر بسیاری از بیماری ها تلقی می شود. شیوع این بیماری در طول عمر پانزده درصد و در زنان به بیست و پنج درصد می رسد (چهارمین ویراست تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی[۳]، ۲۰۰۰).
در واقع همه افراد در دوره هایی از عمر خود افسردگی را تجربه می کنند، این احساس معمولا! به دنبال فقدان یا ناکامی ایجاد می شود و در شرایط طبیعی پس از چند ساعت یا چند روز از بین می رود. به هر حال، هر گاه احساس های افسرده وار تداوم یافته و در سلامتی و بهزیستی اجتماعی شخص اخلال نماید، در آن صورت کمک حرفه ای الزامی خواهد بود (کهرازی، آزاد فلاح و اللهیاری، ۱۳۸۲).
در سبب شناسی این اختلال از عوامل چندی یاد نموده اند که متناسب با این عوامل، شیوه های درمانی گوناگونی پیشنهاد شده است. درمان هایی نظیر دارودرمانی، الکتروشوک، روان تحلیل گری، شناخت درمانی، گروه درمانی، درمان شناختی-رفتاری و معنادرمانی را می توان نام برد (کاپلان و سادوک[۴]، ۱۹۹۵؛ به نقل از غباری بناب، ۱۳۸۵). در سال های اخیر علاوه بر روش های برگرفته از نظریه های روان شناختی، درمان های معنوی و مذهبی نیز جایگاه علمی خود را باز نموده اند (مک لایف، لارسون، هایت، کوئنیگ، تورسون[۵]، ۲۰۰۰).
با توجه به شیوع اختلال افسردگی که ۷۵% از موارد بستری را در بیمارستان های روانی به خود اختصاص داده است (هاوتون[۶]، ۱۹۹۰)، روان درمانی فردی نمی تواند پاسخگوی این مشکل باشد. یک راهبرد اصلی برای مؤثرتر کردن درمان، ارائه آن در گروه است (فری[۷]؛ ترجمه صاحبی، حمیدپور و اندوز: ۱۳۸۴).
گروه درمانی شکلی از روان درمانی است که در آن دو مراجع یا چند بیمار با یک یا چند درمانگر کار می کنند. این روش، روش متداول و جاافتاده ای است که در آن اعضای گروه می توانند از تجربیات دیگران آگاه شده و از آن ها درس بگیرند. این روش درمانی نسبت به روان درمانی فردی، هم از نظر هزینه ای باصرفه تر است و هم در بیشتر موارد اثربخش تر، به علاوه، معمولاً کسانی که از بیماری ذهنی یا مشکل رفتاری رنج می برند، دچار احساس تنهایی، انزوا و متفاوت بودن هستند. گروه درمانی فضایی را برای گردآمدن افرادی که در حال حاضر درگیر مشکل مشابهی هستند یا در گذشته به مشکل مشابهی گرفتار بوده و اکنون نجات یافته اند، فراهم می سازد. اعضای گروه همچنین می توانند با پشتیبانی عاطفی از یکدیگر، رفتارهای تازه ای را تجربه کنند (ون واگنر[۸]، ۲۰۰۶؛ به نقل از بوالهری، نظیری و زمانیان، ۱۳۹۱). پیشرفت علم روان شناسی از یک سو و ماهیت پیچیده انسان از سوی دیگر، باعث شده که نیازهای معنوی بشر در برابر خواسته های مادی قد علم کند و اهمیت بیشتری یابد (فردیکسون، ترجمه موسوی: ۱۳۸۷).
امروزه تأکید بر اینکه در کنار بعد زیستی سلامت جسم، باید به ابعاد روانی، اجتماعی و معنوی سلامت فرد نیز توجه کرد، رو به فزونی گذاشته است. در فرهنگ و فضای ایرانی-اسلامی، مهمترین عامل تأثیرگذار بر سلامت فرد، رسیدن به سلامت معنوی است که اندیشه و ادبیات آن بر اساس قرآن شکل گرفته و تدوین یافته است و منبعی مهم برای توصیف سلامت معنوی و شاخص های آن و راه های رسیدن به آن به شمار می رود (مرندی، عزیزی، ۱۳۸۹). از حدود ۴۰ سال پیش، نتایج تحقیقاتی ارائه شد که ارتباط عوامل دینی و اعتقادی را با شاخص ها و پیامدهای جسمی آن مانند مرگ نشان داد و از آن زمان، شاخص معنویت نیز در تعریف سلامت وارد و به تدریج در نوشته های علمی آورده شد (راجرز و اسکیدمور[۹]، ۲۰۱۰).
اکستین و کرن[۱۰] (۲۰۰۴) درباره ی آموزه های معنوی چنین می گویند: آموزه های معنوی به مثابه آگاهی از هستی یا نیرویی فراتر از جنبه های مادی زندگی هستند که احساس عمیقی از وحدت و پیوند با کائنات را بوجود می آورند. فیشر[۱۱] (۲۰۰۰) عنوان کرده است که توجه به بعد معنوی تأثیر زیادی در داشتن یک زندگی کامل دارد.
سوراجاکول، آجا، چیلسون، رامیرز و ایرل[۱۲] (۲۰۰۸)، در پژوهش خود به این نتیجه رسیدند که معنویت نقش عمده ای در افسردگی دارد، این پژوهشگران دریافتند که سطح افسردگی افراد معنوی پایین تر است.
اغلب بیماران در مواجهه با بیماری به سمت حالات معنوی روی می آورند. اما در بعضی مواقع همین باورهای معنوی مشکل‎آفرین هستند و بیماران، پریشانی های معنوی را به عنوان عوامل استرس زا تجربه می کنند (خدابخشی، ۱۳۹۲). این امر بخصوص در بیماران دچار افسردگی که با علائمی منفی همچون ناامیدی، دلسردی، بدبینی، احساس گناه و از دست دادن انرژی و علاقه دست و پنجه نرم می کنند، بیشتر خود را نمایان می کند.
یونگ (۱۹۳۳) در کارهای خود به این نتیجه رسید که افراد رشد یافته در جستجوی معنایی برای زندگی خود هستند و بدون حل موفقیت آمیز چنین جستجویی، زندگی بطور غیر قابل تحملی دردناک شده و فرد دچار افسردگی عمیق می شود (برآبادی، ۱۳۸۳). ناامیدی از رسیدن به درک و مفهوم علت و غایت، در جهان هستی و سردرگمی درباره جایگاه خود در جهان هستی و اتصال و ارتباطی که موجودات هستی و انسان ها با یکدیگر دارند و به خصوص ناامیدی از درگاه خداوند، به دلیل عدم شناخت وجود لایتناهی او و نیز عدم شناخت خویشتن به عنوان افضل موجودات، می تواند فرد را به انتهای درماندگی و یأس و پوچی بکشاند. یأسی که در وجود خود، افسردگی را همراه دارد.
در طول تاریخ، مذهب، معنویت و پزشکی به هم آمیخته اند. پزشکان بنام ایرانی نیز در کتب پزشکی کهن به مفهوم «طب روحانی» به تفصیل پرداخته اند. «طب روحانی» علمی است که به کمالات قلوب و امراض، دوا، کیفیت حفظ صحت و اعتدال آن، تدبیر کردن منفعت آنچه از اعراض نفسانی که نافع است و دفع مضر آنچه مضرت است، می پردازد (دهخدا، ۱۳۷۷). جرجانی، «طبیب روحانی» را عارفی می داند که از طریق ارشاد و تکمیل، قدرت انجام این طب را دارد (محقق، ۱۳۷۸).
در دهه های اخیر، مباحث عرفانی و معنوی و تعالیم اشراقی بیش از پیش جایگاه خود را بازیافته است و اهل نظر در حوزه ی عرفان، حکمت، هنر، ادبیات و روان شناسی به نقش معجزه آسای عرفان و ارزش های معنوی در پاسخ به نیاز های تکاملی انسان و درمان ناملایمات و بیماری های روحی و روانی فرد و رسیدن او به سلامت روان تأکید فراوانی دارند (کریمی، ۱۳۸۳). یکی از اجزای زندگی سالم، توجه به نیازهای معنوی است. معنویت مبتنی بر جهان بینی توحیدی، سبک زندگی انسان را اعتلا می بخشد (اژدری فرد، قاضی و نورانی پور، ۱۳۸۹).
بر این اساس، می توان گفت که اگر نگاه به انسان و مطالعه در ابعاد مختلف وجودی او و به طور مثال، مطالعه درباره روان آدمی و امور مربوط به آن، از جمله مسأله سلامت روانی، صرفاً بر اساس مبانی تجربه گرایی و آزمایش انجام گیرد و به گونه ای باشد که منجر به پالایش علم از اعتقادات ماورای طبیعی و معارف وحیانی گردد، عملاً انسان خود را از معارف بسیاری درباره خود و جهان هستی محروم ساخته و همچنان در یک شناخت شناسی محدود باقی می ماند (تبرایی، ۱۳۸۹).
امروزه دیدگاه های وجودی و شناختی، نقش مهمی برای هستی شناسی که افراد در نگرش ها و باورهای خود دارند، قائل هستند. هستی شناسی یا همان فلسفه فرد در زندگی و دید او به پدیده های هستی، چارچوبی به باورهای فرد می دهد که وی را به سمت رفتارهای خاصی هدایت می کند (محمدپور، ۱۳۸۹).
هستی شناسی، علم به وجود است، آگاهی انسان به وجود خود، جهان و ویژگی های آن. هستی شناسی تا اندازه زیادی تحت تأثیر فرهنگ و مذهب قرار دارد. از سویی اسلام، دینی است که سریع ترین رشد را در سطح جهانی داراست (وال پل، مک لیان، هوس، کترل و میر[۱۳]، ۲۰۱۲) و مراجعان مسلمان ترجیح می دهند که درمانی متناسب با نگرش دینی خود دریافت کنند.
هنگامی که از شیوه مسلمانی یاد می شود، همانا منظور انسانی آگاه به هستی است، موجودی آگاه که می داند عالم محضر خداست و هر لحظه و هر جا خداوندی که مهربان ترین است و صبرش برای بازگشت بندگانش پایانی ندارد، در انتظار است تا بندگانش را در چتر رحمت و عفو خود قرار دهد (خدابخشی، ۱۳۹۲).
معنویت از دیگاه مکاتب الهی، خداشناسی، خدا جویی و خدا محوری همراه با شناخت هدف خلقت و زندگی و تلاش در جهت تکامل بعد معنوی و خودسازی و توکل (شامل شناخت خدا به عنوان قدرت و حکمت مطلق، انجام وظایف فردی و در عین حال همواره خدا را در جایگاه خدایی و بی نهایت دیدن) است (اصفهانی، ۱۳۸۹).
هستی شناسی اسلامی، ماهیتی منحصر به فرد دارد و به دلیل اینکه از آموزه های قرآنی برگرفته شده و از سوی خداوند به عنوان آفریدگار و آگاه به تمامی مسائل انسان مطرح شده است، می تواند انسان را به کمال دنیوی و اخروی هدایت کند. هستی شناسی اسلامی وابسته به جهان بینی الهی است (رضاپورمیرصالح، اسمعیلی و فرحبخش، ۱۳۹۲). الزنتانی در سال ۱۹۹۳ اصول دیدگاه اسلام را با استناد به آیات قرآن کریم این گونه مطرح می کند: تأثیر متقابل میان انسان و جهان، انسان برترین موجود جهان، نظم و غایتمندی در جهان، موازنه میان روح و ماده در موجودیت آدمی، حرکت و تغییر در جهان و اجزای آن، مخلوق بودن جهان و وجود در جهانی با صفات کمالیه بر آن، و دلالت جهان بر خالقش (اسمعیلی، ۱۳۸۹). اختلالات روانی در فرآیند ارتباطی مسلمانان عموماً نتیجه گناه یا خواست الهی بیان شده است. مداخله ها یا روش های مذهبی بارها به شفا دهنده متوسل شده اند. روزه گرفتن، توبه و خواندن قرآن معمولاً شکل هایی از فرآیند درمان و شفادهی است. این اعتقادات، ارتباط نزدیکی با بهبود بیماری دارد. تا آن جا که مطالعات نشان می دهد، هیچ یک از مکاتب موجود روان شناسی، قانونی که در تمام جوامع بشری قابل اجرا باشد، ندارند و ضمانت اجرایی در مورد قوانین فرضی آن ها در هیچ یک از جوامع بشری مشاهده نمی شود. تنها مکتب روان شناسی که در طول تاریخ، امتحان خود را داده و توانسته است در طی قرون متمادی زندگی، قشرهای وسیعی از جوامع بشری را نظم و آرامش بخشد و آن ها را به سمت رشد حرکت دهد، روان شناسی برگرفته از آموزه های دین اسلام است.
آموزش های مکتب روان شناسی اسلامی، به منظور ایجاد رشد در انسان به هر دو جنبه نظری و عملی توجه دارد. نکته بسیار مهمی که در مورد اصول بهداشت روانی باید توجه داشت، این واقعیت است که در تمام آموزش های الهی، قوانین، فطری و عقلانی هستند و به همین دلیل در تمام منطق جغرافیایی و در تمام زمان ها قابل استفاده می باشند (کاظمی، بهرامی، ۱۳۹۳). بررسی اصول روان شناسی اسلامی و جریان های اصلی روانی در انسان، این واقعیت را نشان می دهد که انسان در حالت سلامت فکر، همواره در حالت پویایی در مسیر رشد می باشد. کندی، توقف و سیر معکوس در این روند، موجب بروز اختلالات واکنشی روانی و اختلالات شخصیت می گردد (حسینی، ۲۰۰۱). پژوهش های مختلف نشان داده است که عملکرد مذهبی با پایین بودن اضطراب، افسردگی، طلاق، خودکشی و سوء مصرف مواد و الکل همراه است. هدف عمده ادیان الهی، راهنمایی و هدایت بشر، کمک به چگونه زیستن و حفظ او در برابر انحراف از مسیر رشد می باشد (جذرپور، برخورداری، ۲۰۰۳). تجربه های عینی و بررسی های اجتماعی نشان داده اند، افرادی که با آموزه های راستین دینی و اخلاقی پرورش یافته اند، بیشتر از آن هایی که چنین آموزش هایی نداشته اند در راه هدف های ارزنده اجتماعی و تأمین سلامت جسمی و روانی گام برداشته اند. در روان شناسی اسلامی رسیدن به کمال مطلق، هدف اصلی بوده و یکی از عواملی که رسیدن به آن را فراهم می کند، سلامت روانی است (کاظمی و بهرامی، ۱۳۹۳).
درمان هستی شناسی مبتنی بر رویکرد اسلامی، با پاسخ گویی به این چرایی ها و چالش های ذهنی، نشان از درمانی دارد در چارچوب فکری و اعتقادی متناسب با بافت مذهبی جامعه که حاصل یک پارادایم الهی است و چنین درمانی براساس اصل فطرت وجودی انسان، بی شک سلامت روان به همراه خواهد داشت، چرا که انسان را به سوی حقیقت وجود خود فرامی خواند.
***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : ۱۶۳

قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان
 

 

***

—-

پشتیبانی سایت :               minoofar.majedi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***