پایان نامه بررسی نقش صمیمیت میان زوجین از دیدگاه اسلام

دانلود  

دانشگاه خوارزمی تهران

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

گروه حقوق

پایان نامه جهت اخد کارشناسی ارشد مطالعات زنان

گرایش حقوق زن در اسلام

موضوع

بررسی نقش صمیمیت میان زوجین از دیدگاه اسلام

پائیز ۱۳۹۴

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

مقدمه: با توجه به نقش صمیمت در ارتباط زوجین و تاکیدات دین اسلام به این عامل هدف پژوهش حاضر بررسی نقش صمیمت در زوجین از دیدگاه اسلام می باشد.

روش: در پژوهش حاضر که از نوع مطالعات کیفی از نوع کتابخانه ای می باشد با مطالعه اسناد کتابخانه ای شامل کتاب ها، مجلات و سایر اسناد انجام گرفت و در نهایت بر اساس فرضیه های پژوهش به تبیین نتایج پرداخته شد.

یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که صمیمیت در زوجین از ابتدا مورد توجه اسلام بوده است و به طرق مختلف به آن سفارش و تاکید شده است و حتی روش زندگی پیامبر و معصومین نیز نمونه کاملی برای مشاهده صمیمیت و نحوه رفتار درست بین زوجین می باشد. و شبهاتی نیز مانند آیه ۳۴ سوره نسا که مطرح شده است نه تنها هیچ گونه مخلی در صمیمیت زوجین و خوش رفتاری بین زوجین محسوب نمی شود بلکه تأکیدی در روابط مناسب و درست میان زوجین می باشد.

نتیجه گیری: طبق یافته های پژوهش صمیمیت و خوش رفتاری میان زوجین از مهمترین مسائل مربوط به روابط بین زوجین در دین اسلام می باشد، پیشنهاد می شود که به توسعه و آموزش هر چه بیشتر این موضوع در بین خانواده ها اقدام شود.

کلیدواژه ها: صمیمیت، زوجین، اسلام، روابط

فهرست مطالب

فصل اول.. ۱

کلیات پژوهش۱

مقدمه. ۲

۱-۱- بیان مساله. ۴

۱-۲- ضرورت انجام تحقیق. ۶

۱-۳-  اهداف تحقیق. ۷

۱-۴- سوالات پژوهش… ۸

۱-۴-۱- سوال اصلی.. ۸

۱-۴-۲- سوال فرعی.. ۸

۱-۵- فرضیه های تحقیق. ۸

۱-۶- پیشینه تحقیق. ۸

۱-۷- روش تحقیق. ۱۰

۱-۷-۱ روش ها و ابزارهای جمع آوری اطلاعات.. ۱۱

۱-۷-۲- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات.. ۱۱

۱-۷-۳- سازماندهی تحقیق. ۱۱

۱-۸- تعاریف عملیاتی.. ۱۲

فصل دوم. ۱۳

صمیمیت بین زوجین و شیوه های ابراز آن.. ۱۳

مقدمه. ۱۴

۲- ۱- ضرورت محبت و ابراز علاقه در روابط زوجین. ۱۵

۲-۲- جلوه های کلامی.. ۱۶

۲-۲- ۱-گفتگو و تعامل همراه با درک و محبت.. ۱۶

۲-۲- ۲- بیان نمودن علاقه و محبت.. ۱۸

۲-۲- ۳- توجه به ویژگی های مثبت همسر و تکریم او. ۱۹

۲-۲-۴- نام آوری دلنشین در خطاب همسر. ۱۹

۲-۲-۵- در نظر گرفتن حساسیت های همسر. ۲۰

۲-۲-۶- پاسخ دادن به محبت همسر. ۲۱

۲-۳- جلوه های رفتاری.. ۲۱

۲-۳-۱-  هدیه دادن. ۲۱

۲-۳-۲-  غذا خوردن با خانواده و به میل آنان. ۲۲

۲-۳-۳-  استقبال از همسر. ۲۲

۲-۳-۴- درک شرایط روحی همسر. ۲۳

۲-۳-۵- اختصاص وقت معین به همسر. ۲۴

۲-۴- تامین نیازهای زیبایی دوستی.. ۲۴

۲-۴-۱- آراستگی زن و مرد در محیط خانه. ۲۵

۲-۴-۲- توجه به علایق همسر. ۲۶

۲-۵- توجه به اقتضائات جنسیتی.. ۲۸

۲-۵-۱-  نقش متناسب با جنسیت در عین یگانگی وظیفه. ۲۸

۲-۵-۲- بستر گرم زناشویی.. ۳۰

۲-۶- همکاری زن و مرد در منزل. ۳۲

۲-۷- همراهی زن و شوهر در مسائل اقتصادی.. ۳۴

۲-۹- روابط عاطفی و جنسی.. ۳۵

۲-۹- اهداف قرآن از طرح روابط عاطفی و جنسی زوجین. ۳۶

۲-۹-۱-  ارضاء مشروع نیازهای عاطفی و جنسی زوجین. ۳۶

۲-۹-۲- آرامش روانی زوجین. ۳۶

۲-۹-۳-  سلامت یابی زوجین. ۳۷

۲-۹-۴- رشد و تکامل شخصیت زوجین. ۳۹

۲-۹-۵- تربیت فرزند. ۳۹

۲-۱۰- روابط عاطفی و جنسی و نقش آن در استحکام خانواده ۴۰

۲-۱۱- قرآن و شیوه های درمانی.. ۴۱

۲-۱۲- قرآن و درمان نشوز زن و مرد. ۴۳

فصل سوم. ۴۸

حسن معاشرت از منظر قرآن، فقه و حقوق.. ۴۸

مقدمه. ۴۹

۳-۱- حوزه معنایی عرف.. ۴۹

۳-۲- مفهوم حسن معاشرت به معروف.. ۵۲

۳-۳- نگاهی به اصل معروف در سیره نبوی.. ۵۳

۳-۴- جایگاه حسن معاشرت در روابط زناشویى در قرآن کریم. ۵۵

۳-۵- معیارهای مؤثر در حسن معاشرت زوجین از منظر قرآن. ۵۶

۳-۵-۱-  خدا محوری.. ۵۶

۳-۵-۲-  دست یافتن به تقوا ۵۸

۳-۵-۳-  دستیابی به حیات طیبه. ۵۹

۳-۶- جلوه های رفتاری همسران اسوه ی قرآنی.. ۶۲

۳-۶-۱-  بیان زیبا ۶۲

۳-۶-۲-  برخورد با تنگناهای زندگی.. ۶۳

۳-۶-۳-  برخورد با خطاهای همسر. ۶۵

۳-۶-۴-  ایثار و گذشت.. ۶۶

۳-۶-۵-  اتحاد و همبستگی.. ۶۷

۳-۷- نمودهای حسن معاشرت.. ۶۸

۳-۷-۱- خوش خلقی.. ۶۸

۳-۷-۲- پرهیز از آزردن شوهر. ۶۹

۳-۷-۳- مهربانی و محبت.. ۶۹

۳-۸- مرز میان حسن معاشرت و سوءمعاشرت.. ۷۳

۳-۹- مبنای حسن معاشرت در نظام حقوقی خانواده ۷۴

۳-۱۰- حقوق متقابل زوجین در اسلام. ۷۷

۳-۱۱-  روابط مالی زن و شوهر. ۷۹

۳-۱۱-۱- وظایف اختصاصی مرد در خانواده (حقوق زن بر شوهر) ۸۴

۳-۱۱-۲- ریاست خانواده (قوامیت) ۸۶

۳-۱۱-۳- فلسفه ریاست شوهر بر خانواده ۸۶

۳-۱۱-۴- حدود ریاست شوهر. ۹۰

۳-۱۱-۵-  از دیگر وظایف اختصاصی مرد در قبال همسرش «مضاجعت، بیتوته یا قسم» است. ۹۲

۳-۱۱-۶- وظایف اختصاصی زن در خانواده (حقوق شوهر بر زن) ۹۲

۳-۱۲- حسن معاشرت از منظر حقوقی مدنی (وظایف مشترک زوجین) ۹۵

فصل چهارم. ۹۹

نتیجه گیری و پیشنهادات.. ۹۹

۴-۱- فرضیه اول. ۱۰۰

۴-۲- فرضیه دوم. ۱۰۱

۴-۲-۱- حسن سلوک با همسر. ۱۰۱

۴-۲-۲- استقبال از پیشنهاد همسر. ۱۰۱

۴-۲-۳- سازگاری با همسر. ۱۰۲

۴-۲-۴- تواضع در برابر همسر. ۱۰۳

۴-۲-۵- تشویق همسر به اتیان خیرات.. ۱۰۳

۴-۲-۶- حفظ مراتب حجاب.. ۱۰۴

۴-۲-۷- حمایت از همسر. ۱۰۴

۴-۲-۸- ابراز محبت به همسر. ۱۰۵

۴-۲-۹- آراستن ظاهر و باطن برای همسر. ۱۰۷

۴-۲-۱۰- صبر و بردباری.. ۱۰۸

۴-۳- فرضیه سوم. ۱۰۸

۴-۴- محدودیت های پژوهشی.. ۱۱۰

۴-۵-پیشنهادات پژوهش… ۱۱۰

۴-۶- پیشنهادات کاربردی.. ۱۱۰

منابع. ۱۱۲

کلیات پژوهش

مقدمه

ابراز علاقه در ارتباطات زن و شوهر مهم ترین مهارت  مؤثر برای حفظ و استحکام بنیان خانواده است .  با توجه به اینکه خانواده مهم ترین نهاد اجتماعی است که مورد توجه ویژه اسلام قرار دارد ، و مسئله  عشق به خانواده عطیه ای الهی است  که تجلی مهر مهربانترین مهربانان در وجود فرد است در نگرش اسلامی، فرد ظرف وجود خویش را مالامال از هدیه الهی و عشق به خانواده می نماید و در رفتار متناسب با توصیه های شریعت با خانواده خوشرفتاری می نماید. قرآن کریم [۱] از رابطه میان زوجین با کلمه مودت و رحمت یاد می کند که این مسئله اشاره به جنبه انسانی و فوق حیوانی زندگی زناشویی دارد. زیرا عامل شهوت تنها رابطه طبیعی زندگی زناشویی نیست، بلکه رابطه اصلی، صفا و صمیمیت  و اتحاد دو روح است. (مطهری، ۱۳۷۷) عبارت «وَ جَعَلَ بَینَکُم مَودهٌ وَ رَحمَه» بیانگر رابطه ی دوستی و مهربانی است. بدین معنا که هم یکدیگر را دوست بدارند و به هم عشق بورزند، و هم با یکدیگر مهربان باشند. (خامنه ای،۱۳۸۱).

از سویی خداوند[۲] متعال  پیامبر اکرم (ص) را رحمتی برای عالم معرفی کرده است که به برکت وجود ایشان بسیاری از بلاها  و مصیبت ها از عالمیان برداشته شده است.

شاید بتوان بین رَحْمَهً لِلْعالَمینَ بودن پیامبر و وجود مودت و رحمت بین زوجین، این ارتباط مفهومی را برقرار ساخت که دوستی و محبت بین زن و شوهر علاوه بر اینکه  آرامش و رحمت الهی را به ارمغان  می آورد ، دژ محکمی در برابر بلایا و آسیب هایی است که  می تواند بنیان خانواده را متزلزل سازد .  

با توجه به اینکه همسران نمونه، امانتدار خوبی برای این هدیه الهی هستند در دعاهایشان از درگاه خدا مى‏خواهند که همسران و فرزندان آنان را از  کسانى قرار دهد که مایه روشنى چشم آنان گردد.[۳]

معناى جمله «قرت عینه» این است که:خدا به او چیزى داد که چشمش آرامش یافت، و دیگر چشمش به دست این و آن نمى‏افتد. همچنین به کسى که مایه مسرت آدمى است نور چشم گفته مى‏شود، خداوند این اوصاف را برای گروه ممتاز مؤمنان که در صف مقدم قرار دارند تحت عنوان «عباد الرحمن» شرح مى‏دهد،  و همانگونه که رحمت عام خدا همگان را فرا مى‏گیرد، رحمت این بندگان خدا نیز از جهاتى عام است، و علم و فکر و بیان و قلم و مال و قدرتشان پیوسته در مسیر هدایت خلق خدا کار مى‏کند. )مکارم شیرازی،۱۳۷۴)، در نتیجه دیگران که دوستدار تقوایند از آنان می آموزند و پیروى می کنند، بدون تردید اهل بیت (ع) از روشنترین مصداق هاى این آیه هستند، اما این مانع از گسترش مفهوم آیه نخواهد بود که مؤمنان دیگر نیز هر کدام در شعاع هاى مختلف، امام و پیشواى دیگران باشند. (مکارم شیرازی، ۱۳۷۴).

صمیمیت یکی از ویژگی های رابطه زوجین است. رابطه ای که با خودافشایی واقعی و درک شخص دیگر در مشارکتی برابر تعریف می شود. صمیمیت میزان نزدیکی و حمایتی است که هر عضو احساس و بیان می کند (یانگ، ۱۹۹۸). این عامل خود باعث افزایش سلامت عمومی در زوجین و خانواده می گردد. از نظر آدلر نیز فردی دارای سلامت روان است که روابط خانوادگی صمیمی و مطلوب داشته باشد (منصوری و مهرابی زاده، ۱۳۸۹). زوج ها به طور زبانی یا غیر زبانی در حالی که به یکدیگر اعتماد دارند و به احساسات همدیگر حساس هستند چیزهایی را در مورد خود بیان می کنند. ایجاد و حفظ روابط صمیمانه و ارضای نیازهای عاطفی و روانی در امر ازدواج یک مهارت و هنر است و علاوه بر سلامت روانی و تجارب سالم نیازمند کسب مهارت ها و انجام وظایف خاصی است (کارنیو بردبوری، ۱۹۵۵).

بیشتر افراد ازدواج را به عنوان صمیمانه ترین رابطه که بزرگسالان تجربه می کنند می شناسند رابطه ای که به عنوان صمیمیت و عاطفه به کار می رود. صمیمیت یعنی دو نفر درون خود را به روی یکدیگر باز کنند. صمیمیت[۴] یعنی ورود عاطفی، فکری، اجتماعی، فیزیکی و معنوی به زندگی یکدیگر. نیاز به برقراری و نگهداری روابط نزدیک و ارتباط با دیگران به عنوان یک انگیزه انسانی و مرکزی شناسایی گردیده است (لوینگر  و هوستون، ۱۹۹۰).

ایجاد صمیمیت یک فرآیند است نه یک رویداد مجزا، صمیمیت چیزی نیست که ما ناگهان «به دست بیاوریم» و آن را تا آخر عمر مثل یک گنج حفظ کنیم. صمیمیت سیال است نه ایستا در واقع صمیمیت را باید محصول یک جریان رشد دانست، فرآیندی که قبل از ازدواج شروع می شود و بعد از آن هم ادامه می یابد و حتی جاودان می گردد (آماتاد و براون، ۲۰۰۰).

هنگامی که افراد برای برآوردن نیاز صمیمیت در رابطه ی زناشویی تلاش می کنند ممکن است وارد یک جریان مداوم شوند که در آن نیازهای هر دو نفر برای صمیمیت باید مورد بحث و گفتگو قرار گیرد. به ناچار زمان هایی وجود دارد که نیاز صمیمیت فردی فوراً توسط دیگران برآورده نمی شود. در چنین زمان هایی، احتمالاً او هم واکنش درونی و هم واکنش بیرونی به برآورده نشدن نیاز صمیمیتش نشان می دهد. این پاسخ ها احتمالاً در سطح وسیع تر بر اینکه آیا این نیازها به طور متوالی برآورده خواهد شد یا نه و شاید بر کارکرد رابطه تأثیری گذارد. تعداد قابل توجهی از تحقیقات مربوط به ازدواج نشان داده است که عکس العمل های لحظه به لحظه زوجین می تواند کل رضایت از رابطه طولانی مدت را پیش بینی کند. (گاتمن و کروکوف، ۱۹۸۹).

۱-۱- بیان مساله

خانواده کانون مقدسی است که بر عالی ترین عواطف بنا شده است و مهم ترین نقش را در سعادت و شقاوت جوامع ایفاء می کند، لذا تلاش در راستای حفظ و استواری آن، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. (توجهی، ۱۳۸۹).

صمیمیت شامل احساسات نزدیکی، عاطفه، ارتباط، پیوستگی عمیق، خودافشایی و وابستگی بین فردی است. با توجه به ویژگی های منحصر به فرد خانواده، ضمانت اجراهای کیفری اصولاً در این کانون جایگاهی ندارند، با این وجود ضوابط و معیارهایی برای حسن سلوک زوجین در فقه اسلام و حقوق وجود دارد که بعضاً دارای ضمانت اجرای قانونی و اخلاقی هستند و اگر سوءمعاشرت به مرحله‏ی نشوز زوجین برسد ضمانت اجرای مدنی و کیفری پیش‏بینی شده است (جمالی، ۱۳۸۲).

قرآن کریم در ۳۹ آیه در قرآن لفظ معروف را که نماد معاشرت زوجین در کانون خانواده است، استفاده می کند. (پناهی، ۱۳۹۱). در حقوق ایران معنای آیه ۱۹ سوره نساء (عاشروهن بالمعروف) در ماده ۱۱۰۳ ق.م در فصل مربوط به (حقوق و تکالیف زوجین نسبت به یکدیگر) وارد شده است. مطابق این ماده «زن و شوهر مکلف به حُسن معاشرت با یکدیگر هستند» به عقیده‏ی حقوقدانان منظور ماده‏ی فوق از حُسن معاشرت زوجین در حدود عرف و عادت زمان و مکان می‏باشد. (امامی، ۱۳۷۲).

قانون مدنی، مواد ۱۱۰۲ تا ۱۱۱۹ را به حقوق و تکالیف زوجین اختصاص داده و وظایف آنان را در برابر یکدیگر برشمرده است. ماده ی ۱۱۰۲ قانون مدنی واقع شدن نکاح به طور صحت را شروع مناسبات زن و شوهر اعلام می کند.در مواد مربوط به حقوق و تکالیف زن و شوهر نسبت به یکدیگر، نخست تکالیف مشترک آنان آورده شده و سپس تکالیف هریک از آنان به تنهایی مورد توجه قرار گرفته است. حسن معاشرت، همکاری در تحکیم مبانی خانواده و تربیت فرزند سه محور مشخص از تکالیفی ست که زن و مرد برای انجام آن به بهترین نحو، دارای وظیفه ی مشترک هستند. (مهری، ۱۳۷۸).

در قانون مدنی ایران «حسن معاشرت» از سایر حقوق و تکالیفی که زوجین در برابر یکدیگر دارند جدا نمی‏باشد. لذا مواد ۱۱۰۴ ق.م (همکاری در تشیید مبانی خانواده)، ۱۱۰۵ ق.م (ریاست خانواده)، ۱۱۰۷-۱۱۰۶ ق.م (پرداخت نفقه و میزان آن)، ۱۱۰۸ ق.م (ادای وظایف زوجیت از سوی زن)، ۱۱۱۴ (نحوه تعیین منزل مشترک)، ۱۱۱۷ ق.م (منع زن از اشتغال به حرفه‏ی خاص)، ۱۱۱۸ ق.م (استقلال زن در دارایی خود)، موادی مستقل از ماده‏ی ۱۱۰۳ یعنی حُسن معاشرت نیستند، بلکه در جهت تعیین مصادیق مفهوم حسن معاشرت می‏باشند. بین مفهوم حسن معاشرت مندرج در ماده‏ی ۱۱۰۳ و موارد فوق، نسبت عموم و خصوص مطلق برقرار است (داور، ۱۳۸۲) و در جهت تعیین مصادیق مفهوم حسن معاشرت محسوب می شوند .

در اینکه آیا تخلف از حکم ماده ۱۱۰۳ قانون مدنی ضمانت اجرا دارد یا نه، اتفاق نظر وجود ندارد. برخی از حقوقدانان حکم مندرج در ماده ۱۱۰۳ را فقط یک حکم ارشادی می دانند و در مقابل، عده ای دیگر تخلف از حکم مندرج در این ماده را واجد ضمانت اجرا می دانند (ظفری، ۱۳۹۰).

مرز بین حسن معاشرت و سوءمعاشرت، دقیقاً تعیین نشده است. اما به طور کلی می توان گفت خروج از این مرز و تغییر آن به سمت سوءمعاشرت، زوجین را در معرض نشوز قرار می دهد. ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی نشوز زوج را تحت ضمانت اجرای مدنی قرار داده، و علی رغم تردید در کارایی ضمانت های کیفری در کانون خانواده ضمانت  برخی اساتید حقوق، جرم انگاری نشوز مرد را ضروری می دانند (ظفری، ۱۳۹۰).

این پایان نامه با بررسی مصادیق حسن معاشرت در فقه و حقوق ایران، صمیمیت زوجین را در کردار اسلامی مورد توجه قرار می‏دهد.

.تعداد صفحه :۱۳۵

قیمت :۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

 minoofar.majedi@gmail.com