پایان نامه بررسی تاثیر روش تدریس انعکاسی بر مهارت­های تفکر انتقادی و انگیزه پیشرفت دانش ­آموزان دوره دوم متوسطه

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی و علوم تربیتی

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد کرمانشاه

پایان نامه کارشناسی ارشد (M.A) تکنولوژی اموزشی

 

موضوع

بررسی تاثیر روش تدریس انعکاسی بر مهارت­های تفکر انتقادی و انگیزه پیشرفت دانش ­آموزان دوره دوم متوسطه

 

تیرماه ۹۳

 


 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                     صفحه   

 

فصل اول : کلیات پژوهش

۱-۱ مقدمه…….. …….۲

۲-۱ بیان مساله……….. ……………………………………………………………………………..۵

۵-۱ ضرورت واهمیت موضوع تحقیق ………………………………………………………………………………..۷

۳-۱اهداف تحقیق ……………………………… ………………………………………………………………۸

۱-۳-۱ هدف های کلی پژوهش …………………………………………………………………………………….۸

۲-۳-۱اهداف ویژه پژوهش………….. …………………………………………………………………….۸

۴-۱سوالات تحقیق…………….. ………………………………………۸

۱-۴-۱ سوالات  کلی تحقیق…………………………………………. …………………………………………………………..۸

۱-۴-سوالات ویژه تحقیق …………………………….. …………………………………………………………..۸

۵-۱ تعریف واژه ها واصطلاحات…………….. ……………………………………………………………….۹

۱-۵-۱تعاریف نظری………………………………………… …………………………………………………………۹

۲-۵-۱ تعاریف عملیاتی …………………………….. …………………………………………………۱۰

فصل دوم :ادبیات و پیشینه پژوهش

۱-۲ مقدمه ……….. …………………………………………………………………………………….۱۳

۲-۲تعریف روش ………………………………………….. …………………………………………………………………….۱۳

۳-۲تعریف تدریس …………………………………………….. ………………………………………………………………………..۱۳

۴-۲تقسیم بندی روش تدریس ………………………….. …………………………………………………………………….۱۳

 5-2 روش تدریس انعکاسی …………………………. ……………………………………………………………….۱۵

  6-2 مفاهیم گوناگون انعکاسی بودن ………………………………………… …………………………………………….۱۶

۷-۲جایگاه تفکر انعکاسی در تعلیم و تربیت ………………………………………….. ……………………………….۱۹

۸-۲ شیوه های تقویت تفکر انعکاسی و ارتقاء اندیشه ورزی ……………………………………. …………………۲۰

۹-۲ مفهوم تفکر انتقادی ………………………. ………………………………………………..۲۳

۱۰-۲پرسشگری؛ قلب تفکر انتقادی ……………………………….. …………………………………..۲۴

۱۱-۲ اهداف تفکر انتقادی  ……………………………. …………………………………………………………..25

۱۲-۲ ویژگی های تفکر انتقادی …………………………………….. ………………………………………۲۶

۱۳-۲ کنجکاوی اندیشمندانه ……………………………… ………………………………………….۲۶

۱۴-۲ ماهیت تفکر انتقادی ……………………………. ………………………………………………………..۲۸

۱۵-۲تعریف تفکر انتقادی از دیدگاه های مختلف ………… …………………………………………..۳۰

۱۶-۲ چرا تفکر انتقادی باید قسمتی از تمام دروس باشد؟ …………………………… …………………۳۲

۱۷-۲مربیان تعلیم وتربیت و تفکرانتقادی …………………………… …………………………………..۳۳

۱-۱۷-۲سقراط ………………………………………. ……………………………………………………………۳۳

۲-۱۷-۲ افلاطون …………………………………………………………. …………………………………………………………۳۴

۳-۱۷-۲کانت ………………………………………………………………………………..۳۵

۴-۱۷-۲ رابرت انیس …………………………………………………………………………………۳۶

۵-۱۷-۲ماتیو لیپمن ……………………………………………………………………………………………..۳۸

۱۸-۲فرایند تفکر انتقادی ………………………………………………………………۳۹

۱۹-۲ ویژگی های افراد دارای تفکر انتقادی ………………………………………………..۴۱

۲۰-۲اهمیت و ضرورت تفکر انتقادی ……………………………………………………………………………۴۱

۲۱-۲تفکر انتقادی و تعلیم وتربیت ……………………………………………………………………………………….۴۳

۲۲-۲مهارت های تفکر انتقادی …………………………………………………………………………………….۴۷

۲۳-۲انگیزه پیشرفت تحصیلی ………………………………………………………………………………………….۵۰

۲۴-۲منشأ انگیزه پیشرفت ………………………………………………………………………………………………۵۲

۲۵-۲الگوی اتکینسون در انگیزه پیشرفت ………………………………………………………………………………۵۵

۲۶-۲ نظریه مک کللند در انگیزه پیشرفت. ………………………………………………………۵۵

۲۷-۲برخی از جنبه های شخصیتی افراد پیشرفت گرا …………………………………………………………………۵۵

۲۸-۲آموزش انگیزه پیشرفت ………………………………………………………………………………..۵۹

۲۹-۲انگیزه پیشرفت تحصیلی ………………………………………………………………………………۶۰

۳۰-۲راه کارهای ایجاد انگیزه در دانش آموزان و تاثیر آن در پیشرفت تحصیلی .. ….۶۲

۳۱-۲پیشینه پژوهش فارسی ……………………………….۶۵

۳۲-۲پیشینه خارجی ………………………………………………….۶۷

فصل سوم : روش شناسی پژوهش

۱-۳ مقدمه . ………………………………………………………………………………………………………………………….۷۳

۲-۳ روش تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………۷۳

۳-۳ جامعه آماری ………………………………………………………………………………………………………………۷۴

۴-۳ شیوه نمونه گیری  وحجم نمونه… ……………………………………………………………………………………۷۴

۵-۳ روش گردآوری داده ها ……………………………………………………………………………………….۷۴

۶-۳روایی و پایایی ابزار گردآوری داده ها …………………………………………………………۷۵

۱-۶-۳ محاسبه ضریب پایایی …………………………………………………………………………….۷۵

۲-۶-۳تعیین روایی ……………………………………………………………………….۷۶

۷-۳ شیوه تجزیه و تحلیل داده ها …………………………………………………………………….۷۶

فصل چهارم : تجزیه وتحلیل آماری

۱-۴ مقدمه …………………………………………………………………………………………………۷۸

۲-۴ توزیع فراوانی گروه آزمایش و کنترل  .. ………………………………………………………….78

۳-۴ تجزیه و تحلیل استنباطی داده ها ……………………………………………………………………………..۷۹

۱-۳-۴آزمون کولموگروف- اسمیرنوف …………………………………………………………..۷۹

۲-۳-۴ آزمون فرضیه اصلی اول …………………………………………………………………..۸۰

۳-۳-۴آزمون فرضیه اصلی دوم …………………………………………………………………………………………………. ۸۱

۴-۳-۴آزمون فرضیه فرعی اول…………………………………………………………………….. ……………..۸۲

۵-۳-۴آزمون فرضیه فرعی دوم ………………………………………………………………. ۸۳

۶-۳-۴آزمون فرضیه فرعی سوم …………………………………………………………………………………….. ۸۴

۷-۳-۴ آزمون فرضیه فرعی چهارم . ………………………………………………………………….۸۶

۸-۳-۴آزمون فرضیه فرعی پنجم ……………………………………………………………۸۷

۹-۳-۵آزمون تعقیبی شفه ………………………………………………………………………………………۸۸

۱۰-۳-۵ آزمون تعقیبی شفه برای فرضیه اصلی اول ……………………………………………..۸۹

۱۱-۳-۵آزمون تعقیبی شفه برای  فرضیه اصلی دوم …………………………………….۸۹

فصل پنجم: نتیجه گیری وپیشنهادات

۱-۵ مقدمه…………………………………… ۹۱

۲-۵  خلاصه نتایج پژوهش ……………………………………………………………………..۹۱

۱-۲-۵ یافته های پژوهش مربوط به فرضیات. ………….۹۲

۲-۲-۵یافته های پژوهش مربوط به فرضیات اصلی……… ۹۳

۳-۲-۵ یافته های پژوهش مربوط به فرضیه فرعی اول…… ۹۳

۴-۲-۵ یافته های پژوهش مربوط به فرضیه فرعی دوم…… ۹۴

۵-۲-۵ یافته های پژوهش مربوط به فرضیه فرعی سوم….. ..۹۴

۶-۲-۵یافته های پژوهش مربوط به فرضیه فرعی چهارم…… ۹۴

۷-۲-۵ یافته های پژوهش مربوط به فرضیه فرعی پنجم.. ………………………………………..۹۵

۳-۵ بحث و تفسیر ……………………………………………………………………….۹۵

۴-۵محدودیت های پژوهش…………………………………… ۹۶

۱-۴-۵محدودیت های در کنترل پژوهشگر……………………………………………………………. ۹۶

۲-۴-۵ محدودیت ها خارج از کنترل پژوهشگر………………………………………………………… ۹۶

۵-۵پیشنهادهای پژوهشی… ۹۷

۱-۵-۵ پیشنهادهای کاربردی …………………۹۷

۲-۶-۵پیشنهادهای پژوهشی(پیشنهادهایی برای سایر پژوهشگران) ………………….۹۸

منابع……………….. …………………………………………………………….. ۹۹

منابع فارسی ……………………………………………….۱۰۰

منابع انگلیسی …………………………………………………….۱۰۲

فهرست جداول

جدول شماره ۲-۱خلاصه پیشینه پژوهش  در داخل ایران ………………۶۹

جدول شماره۲-۲خلاصه پیشینه پژوهش به زبان انگلیسی ……………………۷۰

جدول ۳-۱ آلفای کرونباخ متغیر های تحقیق ………………………………………۷۶

جدول ۴-۱ توزیع فراوانی نسبی و مطلق افراد نمونه بر حسب گروه آزمایش و کنترل……….. …….۷۸

جدول ۴-۲ آزمون کولموگروف- اسمیرنوف… ………………………۷۷

جدول ۴-۳مقایسه نمره پیش آزمون روش تدریس انعکاسی بر مهارت های تفکر انتقادی گروه های آزمایش و کنترل ۸۰

جدول۴-۴مقایسه میانگین نمره روش تدریس انعکاسی بر مهارتهای تفکر انتقادی گروه های کنترل وآزمایش قبل و بعد از مداخله……. ۸۰

جدول۴-۵مقایسه میانگین نمره پس آزمون روش تدریس انعکاسی بر مهارت های تفکر انتقادی گروه های کنترل و آزمایش…………….. ۸۰

جدول ۴-۶مقایسه نمره پیش آزمون روش تدریس انعکاسی بر انگیزه پیشرفت گروه های آزمایش و کنترل…….. .۸۱

جدول ۴-۷ مقایسه میانگین نمره روش تدریس انعکاسی بر انگیزه پیشرفت گروه های کنترل و آزمایش قبل و بعد از مداخله…………. .۸۱

جدول۴-۸مقایسه مقایسه میانگین نمره پس آزمون روش تدریس انعکاسی بر انگیزه پیشرفت گروه های کنترل و آزمایش………….. …۸۲

جدول ۴-۹٫مقایسه نمره پیش آزمون روش تدریس انعکاسی بر مهارت تفسیر گروه های آزمایش و کنترل…….. .۸۲

جدول ۴-۱۰٫مقایسه میانگین نمره روش تدریس انعکاسی بر بر مهارت تفسیر گروه های کنترل و آزمایش قبل و بعد از مداخله………….. ۸۳

جدول ۴-۱۱٫مقایسه میانگین نمره پس آزمون روش تدریس انعکاسی بر مهارت های تفکر انتقادی گروه های کنترل و آزمایش……………. .۸۳

جدول ۴-۱۲٫مقایسه نمره پیش آزمون روش تدریس انعکاسی بر مهارت تحلیل گروه های آزمایش و کنترل…….. .۸۴

جدول ۴-۱۳٫مقایسه میانگین نمره روش تدریس انعکاسی بر مهارت تحلیل گروه های کنترل و آزمایش قبل و بعد از مداخله……………. .۸۴

جدول ۴-۱۴٫مقایسه میانگین نمره پس آزمون روش تدریس انعکاسی بر مهارت تحلیل گروه های کنترل و آزمایش …۸۴

جدول ۴-۱۵٫مقایسه نمره پیش آزمون روش تدریس انعکاسی بر ارزشیابی کردن گروه های آزمایش و کنترل ۸۵

جدول ۴-۱۶٫مقایسه میانگین نمره روش تدریس انعکاسی بر ارزشیابی کردن گروه های کنترل و آزمایش قبل و بعد از مداخله………… ..۸۵

جدول ۴-۱۷٫مقایسه میانگین نمره پس آزمون روش تدریس انعکاسی بر ارزشیابی کردن گروه های کنترل و آزمایش… ….۸۵

جدول ۴-۱۸٫مقایسه نمره پیش آزمون روش تدریس انعکاسی بر مهارت توضیح دادن گروه های آزمایش و کنترل ………………………۸۶

جدول -۱۹ مقایسه میانگین نمره روش تدریس انعکاسی بر مهارت توضیح دادن گروه های کنترل و آزمایش قبل و بعد از مداخله ………………………………………………………..۸۶

جدول ۴-۲۰٫مقایسه میانگین نمره پس آزمون روش تدریس انعکاسی بر مهارت توضیح دادن گروه های کنترل و آزمایش……………. .۸۷

جدول ۴-۲۱٫مقایسه نمره پیش آزمون روش تدریس انعکاسی بر مهارت استنباط گروه های آزمایش و کنترل.. .. ……………………………..۸۷

جدول ۴-۲۲٫مقایسه میانگین نمره روش تدریس انعکاسی بر مهارت استنباط گروه های کنترل و آزمایش قبل و بعد از مداخله…………. .۸۸

جدول ۴-۲۳٫مقایسه میانگین نمره پس آزمون روش تدریس انعکاسی بر مهارت استنباط گروه های کنترل و آزمایش.. ..۸۸

جدول ۴-۲۴٫آزمون شفه برای بررسی تفاوت دو گروه آزمایش و گروه کنترل آزمون فرضیه اصلی اول….. …..۸۹

 جدول ۴-۲۵٫آزمون شفه برای بررسی تفاوت دو گروه آزمایش و گروه کنترل آزمون فرضیه اصلی دوم……. ..۸۹

فهرست نمودارها

نمودار  4-1: نمودار توزیع فراوانی افراد نمونه برحسب گروه آزمایش و کنترل …………۷۸

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده

هدف این پژوهش بررسی تأثیر روش تدریس انعکاسی بر مهارت های تفکر انتقادی و انگیزه پیشرفت دانش آموزان دوره دوم متوسطه بود. مطالعه حاضر یک مطالعه نیمه تجربی دو گروهی با طرح پیش آزمون-پس آزمون است در این پژوهش جامعه آماری، دانش آموزان پسر دوره دوم متوسطه در شهرکرمانشاه می باشد. از روش نمونه گیری خوشه ای برای  انتخاب نمونه استفاده شد. طبق جدول مورگان نمونه پژوهش برابر با ۳۵۱  نفر از دانش آموزان  پسر دوره دوم متوسطه در شهرکرمانشاه به دست آمد. جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه استاندارد آزمون مهارت های تفکر انتقادی کالیفرنیا(فاشیون،۲۰۰۰) برای اندازه گیری متغیر های تحقیق استفاده شد. جهت تحلیل داده ها از آمار توصیفی و آمار استنباطی(آزمون کولوموگروف – اسمیرونوف، آزمون t مستقل،آزمون شفه و  نرم افزار spss 15 ) استفاده شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که روش تدریس انعکاسی بر مهارت های تفکر انتقادی و انگیزه پیشرفت دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی  دارای تأثیر است.

واژگان کلیدی: تدریس انعکاسی ، مهارت ،  تفکر انتقادی ، انگیزه پیشرفت

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات پژوهش

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱-۱مقدمه

امروزه در تعیین اهداف تربیتی و فرایند آموزش،رویکرد های جدیدی مطرح شده است،یکی از بارزترین رویکردها توجه به تفکر است، صاحبنظران معتقدند که نخستین هدف تعلیم و تربیت بایستی پرورش انسان های صاحب اندیشه و دارای ذهن کاوشگر باشد، رشد و پرورش مهارت های فکری دانش آموزان همواره در آموزش مساله مهمی بوده است به  نحوی که متخصصان امور تربیتی بشدت از ناتوانی دانش آموزان در امر تفکر انتقادی ابراز نگرانی کرده اند(شعبانی،۱۳۸۸، ص۱۹).تفکر انتقادی، تفکری مستدل ومنطقی است که به منظور بررسی و تجدید نظر عقاید، نظرات، اعمال و تصمیم گیری درباره آنها بر مبنای دلایل و شواهد مؤید آنها و نتایج درست و منطقی که پیامد آنهاست(هاشمیان نژاد،۱۳۸۰، ص۲۷).

تفکر انتقادی فرآیند فعالیت منظم عقلانی و ماهرانه مفهوم سازی،کاربرد، تجزیه و تحلیل ، ترکیب  و ارزشیابی مجموعه ای از اطلاعات و یا تعمیم آن می باشدکه به وسیله مشاهده، تجربه، اندیشه، منطق یا ارتباط به عنوان راهنمای نگرش و رفتار عمل می نماید. تفکر انتقادی سبکی از تفکر در باره هر موضوعی، محتوایی یا مسأله ای است؛ تفکری است که مسائل و سئوالات اساسی را مطرح می کند وآنها را به طور واضح و دقیق فرموله می کند، اطلاعات مرتبط را جمع آوری و بررسی می نماید، عقاید انتزاعی را به طور مؤثر تفسیر کرده تا به راه حلها و نتایج منطقی دست یابد و با دیگران ارتباط های مؤثری را برای حل مسائل پیچیده برقرار می نماید(اسکریون و پاول[۱] ، ۲۰۰۷،ص۶۳).

توجه نظام آموزش و پرورش و برنامه درسی به عنوان یکی از حلقه های اساسی نظام کلان تربیتی و آموزشی به مهارت های تفکر به ویژه تفکر انتقادی نقطه قوتی است که می تواند آموزش و پرورش بالنده را به همراه داشته باشد و ضرورتی اجتناب ناپذیر باید محسوب گردد، در این راستا ،مهارتهای تفکر انتقادی،که هسته تفکر انتقادی را تشکیل می دهند شامل تفسیر،تحلیل، ارزشیابی، استنباط، توضیح وخود تنظیمی می باشد.

یکی از مهمترین چالش های آموزش و پرورش قرن بیست و یکم، چگونگی تربیت فراگیرانی است که از آمادگی لازم برای رویارویی با جامعه در حال تغییر و پیچیدگی های عصر انفجار اطلاعات برخوردار باشند. پیشرفت های گسترده علمی و فناوری همراه با منسوخ شدن سریع یافته ها و اطلاعات قبلی مستلزم نوعی تعلیم و تربیت است که در آن دانش آموزان به طور مداوم درگیر فرایند یادگیری و حل مسئله باشند و از رویارویی با چالش ها لذت ببرند. برخی تحقیقات اخیر نشان می دهند که یافته ها و حاصل پژوهش ها در عرض کمتر از چندسال از درجه اعتبار ساقط می شوند و کهنه خواهند شد (به نقل از مهرمحمدی، ۱۳۸۹(در این صورت، چگونه می توان زمینه های لازم شناختی و انگیزشی لازم را در دانش آموزان ایجاد کرد تا به صورت خودانگیخته به تجربه بپردازند و به این تجارب از راه تحلیل و تعمق معنا بخشند. یکی از مهمترین راه های دستیابی به اهداف فوق، ترویج اندیشیدن و اندیشه ورزی در مدارس و مراکز آموزشی است.

اندیشه پروری را با واژه هایی نظیر «تفکر انعکاسی » بیان می کنند. این واژه مبین نقش فعال و درگیری مداوم دانش آموزان در فرایند یادگیری و یاددهی است . دیویی[۲] (۱۹۹۳) تفکر انعکاسی را توجه دقیق، فعالانه، و مستمر به اطلاعات و زمینه های حمایت کننده از آن و درنظر گرفتن نتایج و تبعات آن اطلاعات می داند. یادگیرندگان با بهره گرفتن از مشارکت فعالانه در این نوع ار تفکر یعنی تفکر انعکاسی است که می توانند نسبت به یادگیری خودآگاه باشند و آن را کنترل کنند. به طور کلی، منظور از تفکر انعکاسی آن است که دانش آموز با دقت و اندیشه لازم برآوردی از دانسته ها و عدم دانسته های خود ارائه دهد. از این طریق می تواند برآورد کند که چه چیزی می داند، چه چیز باید بداند، و چگونه فاصله بین این دو وضعیت را تکمیل نماید.

کوان[۳] (۱۹۹۸) معتقد است که دانش آموزان در هنگام تفکر انعکاسی درگیر یک مسئله یا رویداد می شوند و این درگیری معمولا به شکل درگیری نزدیک و تنگاتنگ در فرایند یادگیری است و شاخصی از میزان یادگیری فرد به حساب می آید. در این معنا، فرد یادگیرنده در موقع اندیشیدن به یک مطلب به جزئیات محرک توجه می کند. در تفکر انعکاسی از فرایندهای ذهنی سطح بالا که فراتر از تفکر صرف و یادآوری مطلق اطلاعات است استفاده می شود. تفکر انعکاسی نقش زیادی در یادگیری و به خصوص یادگیری از راه حل مسئله دارد. تحریک تفکر انعکاسی انتقال یادگیری را تسهیل می نماید و با تقویت این نوع تفکر به دانش آموز کمک می شود تا از آموخته های خود در موقعیت های جدید و پیچیده استفاده کند. ارتباط بین مطالب یادگیری جدید و آموخته های قبلی، اندیشیدن به امور انتزاعی و سطح بالا، استفاده از راهبردهای خاص یادگیری، درک تفکر شخصی و راهبردهای یادگیری و پرداختن به یادگیری از راه حل مسئله از جمله پیامدهای مثبت ترویج تفکر انعکاسی است.

رابطه یادگیری مسئله محور و تفکر انعکاسی را می توان بدین گونه مطرح کرد که هرگاه دانش آموز با مسئله ای مواجه می شود، تفکر انعکاسی به او کمک می کند تا نسبت به پیشرفت یادگیری خود آگاه تر شود، راهبردهای مناسب برای حل مسئله را انتخاب کند، و مشخص کند که از چه راهی می تواند اطلاعات لازم را برای حل مسئله جمع آوری کند. (مون[۴] ، ۲۰۰۹).

شناسایی مفهوم انگیزش و آگاهی از انگیزه های مختلف و تأثیر آنها بر فرایند یادگیری دانش آموزان به معلم کمک می کند تا در طرح و اجرای برنامه های آموزشی خود  روشهای بهتری را به کار بندد. اصطلاح انگیزش را می توان به نوان عامل نیرو دهنده،هدایت کننده و نگهدارنده رفتار تعریف کرد(سیف،۱۳۸۸).انگیزش از مهم ترین عناصر یادگیری در هر نوع محیط آموزشی است که حیطه وسیعی ار در آموزش وپرورش در برگرفته است.به طور کلی، انگیزش سطح انرژی و فعالیت افراد را افزایش می دهد؛آنها را به طرف اهداف خاصی جهت داده و فعالیت های ویژه ای را موجب می شود(مصطفایی،۱۳۸۵).انگیزش مانند آمادگی ذهنی یا رفتارهای ورودی یک پیش نیاز یادگیری به حساب می آید و تأثبر آن بر یادگیری کاملا آشکار است.یکی از سازه هایی که روانشناسان برای تبیین پیشرفت افراد از آن استفاده کرده اند، انگیزه پیشرفت است.گیج و برلاینر[۵](۱۹۹۲) انگیزه و پیشرفت را به صورت یک میل یا علاقه به موفقیت در یک زمینه فعالیت خاص تعریف کرده اند. طبق پژوهش های انجام شده، افراد دارای انگیزه پیشرفت زیاد در انجام کارها و از جمله یادگیری بر افرادی که از این انگیزه بی بهره اند پیشی می گیرند(گلستانی هاشمی،۱۳۹۰)

دوره متوسطه یکی از دوره های حساس تحصیلی است که درآن« دانش آموزان، به دلیل پشت سر گذاشتن دوران بلوغ، از نظر ماهیت و نوع تفکر دچار تحولات اساسی می شوند و به تفکر انتزاعی دست می یابند، به علاوه زمینه لازم برای کسب مهارت های انتقادی بیش از دوره های قبلی برایشان فراهم می آید. بنابراین برنامه های درسی این دوره باید به نحو شایسته ای روحیه تحقیق، خلاقیت و نقادی در تحلیل موضوعات و مسائل اجتماعی را در آنها پرورش دهد(یعقوبی و معروفی،۱۳۸۹،ص۶).این پژوهش به دنبال این است که تأثیر روش تدریس انعکاسی بر مهارت های تفکر انتقادی  وانگیزه پیشرفت دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی را مورد بررسی قرار دهد.

۱-۲بیان مساله

عصر انفجار اطلاعات و پیشرفت های سریع فناوری و علمی بیانگر نیاز آموزش و پرورش قرن بیست و یکم به آن نوع تعلیم و تربیتی است که فراگیران را برای رویارویی با چالش های زندگی در حال تغییر و غیر قابل پیش بینی آماده نماید. در این نوع تعلیم و تربیت، یادگیری به معنی جمع آوری اطلاعات نیست، بلکه منظور از آن شرکت فعالانه یادگیرنده در کسب تجارب و معنابخشی به آن تجارب است. در این مفهوم، اندیشه و اندیشیدن جایگاه ویژه ای دارد و توأم با یادگیری و حل مسئله به شمار می آید. تفکر انعکاسی در تعلیم و تربیت مورد نیاز قرن بیست ویکم کاربرد فراوانی دارد. تفکر انعکاسی در تقویت قوای فکری و ذهنی یادگیرندگان، دارای اهمیت است زیرا موقعیتی را برای دانش آموزان فراهم می کند تا به عقب برگردند و بر افکار خود اندیشه کند.

در روش تدریس انعکاسی، معلمان نقش فعالی در کلاس درس دارند و تکنیک ها و راهبردهای آموزشی را خودشان به وجود می آورند ویسینگر[۶] (۲۰۰۴ ) وموون[۷] )۲۰۰۹(  نیز معتقدند که معلم انعکاسی ، معلمی است که عقاید و نظرات، اهداف و عواقب و پیامدهای حرفه خود را در تمام سطوح،مورد سنجش وارزیابی قرار می دهد.بنابراین معلم انعکاسی در حرفه خود با اختیار و اراده از سطح نظریه های رایج فراتر می رود، نظریاتی که از طریق برنامه های آموزش معلمان ارایه شده است، او سعی می کند که نظریات، آراء و آرمانهای خود را توسعه دهد. روش های تدریس اگر با شرایط و نیاز فراگیران و جامعه متناسب نباشد قادر نخواهد رسالت خود را انجام دهد، چرا که آموزش و پرورش با مسایل و مشکلاتی گوناگون و پرفراز و نشیب مواجه است که برای حل آن نیاز به انسان های فرهیخته و هنرمند دارد و تربیت این انسان های هنرمند و شایسته یک ضرورت قطعی و اجتناب ناپذیر است،انسان هایی که قادر باشند به جای پاک کردن صورت مسأله و طرد و حذف مشکل، روشهای حل مسأله را متناسب انتخاب کرده و بهینه نمایند.

ظفربخش(۱۳۸۳) در تحقیقی روشهای تدریس فعال و سنتی را در یادگیری دانش آموزان بررسی و مقایسه نموده است، نتایج این تحقیق نشان که دانش آموزان آموزش دیده به روش فعال، پیشرفت تحصیلی بهتری داشته اند. همچنین سرهنگی و دیگران(۱۳۸۹) در تحقیق خود ،تاثیر شیوه تدریس فعال، بر مهارت های تفکر انتقادی دانشجویان به این نتیجه رسیدند:اجرای روش فعال در تدریس سبب افزایش معنی دار نمرات مهارت های تفکر انتقادی در همه حیطه ها به غیر از حیطه تجزیه و تحلیل و استلال استقرایی در گروه مداخله نسبت به گروه شاهد شد.پس به بکارگیری روش تدریس فعال، در آموزش دانشجویان می تواند منجر به توسعه مهارت های تفکر انتقادی، به عنوان یکی از رسالت های مهم آموزش شود.

یکی از بزرگترین معضلات آموزشی،کاهش انگیزه به تحصیل می باشد، در این میان مهمترین رسالت نظام آموزشی،آماده ساختن دانش آموزان برای کسب دانش، مهارت های شناختی و شغلی جهت ورود به اجتماع است جوانان دارای طبایع و استعدادهای گوناگون هستند لذا با این استعدادها شناخته شده و تقویت شوند، تا بدین وسیله ایجاد انگیزه به پیشرفت شود، بنابراین شناسایی عواملی که کاهنده انگیزه هستند، نقش مهمی را ایفا می کند، تربیت انسان های کارآمد در صورتی میسر است که افراد با علاقه و اشتیاق دست به انتخاب رشته بزنند و با میل و رغبت ادامه تحصیل بدهند تا به صورت افراد مفید برای اجتماع درآیند (شعبانی،۱۳۸۹).

واقعیت امر این است که روشهای تدریس سنتی به دلایل مختلف جوابگوی تغییرات معطوف به هدف در راستای تربیت منابع انسانی مورد نیاز جامعه امروز نیست و ضرورت دارد روش های نوین تدریس و تحول گرا جایگزین آن ها شود. آموزش و پرورش یک سویه و منفعل در دنیای امروز و آینده، ره آورد رضایت بخشی را به دنبال نخواهد داشت، به عقیده برونر نظام های آموزش و پرورش به جنبشی نیاز دارند که در آن دقیقا با الزام عمیق تری مشخص شده باشد که، به کجا می روند و در آینده به چه نوع انسان های تربیت شده ای نیاز دارند، در این صورت است که متخصصان تعلیم و تربیت می توانند چهارچوب مشخصی را برای تحول تعلیم وتربیت تعیین کنند و تمام منابع و نیروهای کارآمد و دلسوز را به کار گیرند.

یادگیری با روش تدریس تفکر انعکاسی به یک اعتبار، ایده ای قدیمی است، سال ها پیش دیویی(۱۹۹۳، ص۹۰) معلمان را به سمت و سوی واکنش و عملکرد انعکاسی رهنمون ساخت و در توضیح آن نوشت که کنش انعکاسی یعنی: نگرش فعال و نقادانه به اعتقادات و باورها و بررسی پیامدهای آن ها.دیویی با این رویکرد سه ویژگی برجسته افراد و معلمان انعکاسی را که قصد آموزش به شیوه انعکاسی را دارند را برشمرد.این سه ویژگی عبارت بودند از ذهن باز، مسئولیت پذیری و سعه صدر.(مهرمحمدی،۱۳۸۹)

در این پژوهش سعی خواهد شد از طریق مقایسه روش تدریس سنتی با روش تدریس انعکاسی بین دانش آموزان،آثار(نتایج و پیامدهای قابل سنجش) این روش تدریس را بر مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان اندازه گیری نماییم و ثانیا اثرات این روش تدریس با شیوه یادگیری را بر نحوه نگرش آنان نسبت به ماده درسی تعلیمات اجتماعی مورد ارزیابی قرار دهیم، به عبارتی قصد داریم ببینیم آیا روش تدریس انعکاسی قادر است نسبت به روش تدریس سنتی، هم مهارت های تفکر انتقادی را در دانش آموزان ایجاد و تقویت کند و هم نحوه نگرش آنها را نسبت به درس تعلیمات اجتماعی در مقطع دوم متوسطه مثبت تر نماید؟

۱-۳ اهمیت و ضرورت پژوهش

اگر قرار است دانش آموزان خوب تربیت شوند و شهروندان مفیدی در آینده باشند می بایست برای بر عهده گرفتن نقش های بزرگسالی آماده شوند و راز و رمز این آماده شدن در فعالیت انعکاسی است،که آن ها باید افرادی نقاد، برخوردار از سعه صدر و دارای بینش علمی و آزادی اندیشه باشند،برای دست یافتن به این مهم در برنامه های مدارس، به ویژه در روش های یاددهی یادگیری آموختن را از طریق تفکر انعکاسی بیاموزند.

تفکر انعکاسی نقش زیادی در یادگیری و به خصوص یادگیری از راه حل مسئله دارد. تحریک تفکر انعکاسی انتقال یادگیری را تسهیل می نماید و با تقویت این نوع تفکر به دانش آموز کمک می شود تا از آموخته های خود در موقعیت های جدید و پیچیده استفاده کند. ارتباط بین مطالب یادگیری جدید و آموخته های قبلی، اندیشیدن به امور انتزاعی و سطح بالا، استفاده از راهبردهای خاص یادگیری، درک تفکر شخصی و راهبردهای یادگیری و پرداختن به یادگیری از راه حل مسئله از جمله پیامدهای مثبت ترویج تفکر انعکاسی است(جی و جانسون[۸]،۲۰۰۲).  تفکر انتقادی  نیز از طریق ایجاد روابط معقول بین انسان ها، تصمیم گیری بر اساس تحلیل عناصر یک موقعیت و تفکیک عناصر مطلوب، نوید بخش یک زندگی توأم با آرامش و مهربانی خواهد بود.بنابراین می توان گفت اگر شناخت این امر مهم ناموفق باشیم، جامعه ما ودر نهایت جامعه جهانی، شکست خواهد خورد(هاشمیان نژاد،۱۳۸۰،ص۳). آنچه به طور مشهود در تفکر انتقادی دانش آموزان اهمیت بیشتری دارد این است که افراد در ضمن فعالیت های فکری، مهارتهایی را به دست آورند که آنها را قادر به هضم دانش جدید ساخته و در ارزیابی اطلاعات فراوانی که در کار با آن رو به رو هستند یاری دهد(ماشاالهی نژاد،۱۳۹۰،ص۸۰۴). بدیهی است نتایج حاصل از این پژوهش می تواند در جهت رشد تفکر انتقادی و انگیزه پیشرفت دانش آموزان ،ارتقای روش های تدریس معلم ها ، و در دانشگاه ها نیز مورد استفاده قرار گیرد.

 

۱-۴اهداف پژوهش

۱-۴-۱اهداف کلی پژوهش

– بررسی تأثیر روش تدریس انعکاسی بر مهارت های تفکر انتقادی  دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی

– بررسی تأثیر روش تدریس انعکاسی بر انگیزه پیشرفت دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی

۱-۴-۲اهداف جزئی پژوهش

بررسی تأثیر روش تدریس انعکاسی بر مهارت تفسیر دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی

بررسی تأثیر روش تدریس انعکاسی بر مهارت تحلیل دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهرکرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی

بررسی تأثیر روش تدریس انعکاسی بر مهارت ارزشیابی کردن دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهرکرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی

بررسی تأثیر روش تدریس انعکاسی بر مهارت توضیح دادن دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهرکرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی

بررسی تأثیر روش تدریس انعکاسی بر مهارت استنباط دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهرکرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی

 

 

 

۱-۵ فرضیه های پژوهش

۱-۵-۱فرضیه های اصلی پژوهش

 – روش تدریس انعکاسی بر مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی  دارای تأثیر است.

روش تدریس انعکاسی بر انگیزه پیشرفت دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی  دارای تأثیر است.

 

 

۱-۵-۲فرضیه های فرعی پژوهش

– روش تدریس انعکاسی بر مهارت تفسیر دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی دارای تأثیر است.

– روش تدریس انعکاسی بر مهارت تحلیل دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی دارای تأثیر است.

– روش تدریس انعکاسی بر ارزشیابی کردن دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی دارای تأثیر است.

– روش تدریس انعکاسی بر مهارت توضیح دادن دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی دارای تأثیر است.

– روش تدریس انعکاسی بر مهارت استنباط دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه در درس تعلیمات اجتماعی دارای تأثیر است.

 

 

 

 

 

۱-۶تعریف مفاهیم و اصطلاحات پژوهش

۱-۶-۱تعاریف نظری

تدریس انعکاسی: در تدریس انعکاسی، هرگاه دانش آموز با مسئله ای مواجه می شود، نسبت به پیشرفت یادگیری خود آگاه تر می شود، راهبردهای مناسب برای حل مسئله را انتخاب می کند، و مشخص می کند که از چه راهی می تواند اطلاعات لازم را برای حل مسئله جمع آوری کند. (مون  ، ۲۰۰۹).

تفسیر[۹]:درک و بیان معنی و با اهمیت انبوهی از بیانات، موقعیتها، اطلاعات، وقایع و قضاوتها، قراردادها،گمان ها، قوانین، رویه ها و معیارها به کارمی رود وشامل خرده مهارتهای طبقه بندی، رمز گشایی امور و معنی کردن دقیق می باشد.

تحلیل[۱۰]: مشخص کردن روابط استنباطی واقعی قصد شده و میان گفته ها،سؤالات، مفهوم ها، توصیفات و یا مشکل های دیگر برای اظهار کردن گمان، قضاوت و تجارب، دلایل، اطلاعات وعقاید می باشد.

ارزشیابی کردن[۱۱]: تعیین و برآورد کردن اعتبار و صحت گفته ها یا دیگر اشکال بیانی که نشانگر درک وفهم تجربه، موقعیت باور واعتقاد شخصی بوده ونیز به تعیین و برآورد رابطه منطقی بین گفته ها،توضیحات، سؤالات ودیگر گونه های کلامی تأکید دارد.

استنباط[۱۲] : تشخیص دادن عناصر و شواهد مطمئن برای نتیجه گیری می باشد، خرده مهارتهای آن شامل پرسش کردن از وقایع،حدس زدن متناوب و ترسیم کردن نتایج می باشد.

توضیح دادن: توانایی بیان اینکه چگونه به یک قضاوت دست می یابیم وتوانایی برای ارائه یک راه متقاعد کننده نتایجی از تفکر فردی می باشد.خرده مهارتهای آن شامل قوانین روش های توجیهی، هدف داشتن با دلایل خوب و بیانیه های مفهومی از وقایع ها یا دیدگاه ها و ارائه کامل و خوب مدلل شده از بحث ها برای بهترین فهم ممکن است. (فاشیون[۱۳]،۲۰۰۰،ص۷)

انگیزه پیشرفت: گیج و برلاینر(۱۹۹۲) انگیزه پیشرفت را به صورت یک میل یا علافه به موفقیت در  یک زمینه فعالیت خاص تعریف کرده اند.افراد دارای انگیزه پیشرفت زیاد در انجام کارها و از جمله یادگیری بر افرادی که از این انگیزه بی بهره اند پیشی می گیرند(گلستانی هاشمی،۱۳۹۰)

۱-۶-۲تعاریف عملیاتی

تدریس انعکاسی:براساس پیشینه مرتبط با این روش تدریس، دانش آموزان در معرض آموزش آن قرار خواهند گرفت. این روش در سه مرحله توصیف، مقایسه و انتقاد انجام می گیرد .در مرحله توصیف مسأله یابی صورت می گیرد و طی آن معلم مشخص می کند که چه جنبه هایی از کلاس درس یا فعالیت های وی مورد توجه تأمل گرایانه یا انعکاسی قرار گیرد.در مرحله مقایسه، معلم درباره موضوع مورد تأمل از منظرها و چارچوب های متفاوت به تفکر می اندیشد.در مرحله مقایسه،معلم سعی می کند از نظرات و افکار دیگران معنایی به دست آورد یا چارچوب جدیدی برای ارجاع توسعه دهد.

مهارت های تفکر انتقادی:در این پژوهش شامل تفسیر، تحلیل، ارزشیابی کردن، استنباط، توضیح دادن می باشد که از طریق گویه های پرسشنامه کالیفرنیا (۲۰۰۰) سنجیده می شود.

تفسیر:از طریق گویه های مرتبط با آن در پرسشنامه کالیفرنیا (۲۰۰۰) سنجیده می شود.

تحلیل:از طریق گویه های مرتبط با آن در پرسشنامه کالیفرنیا (۲۰۰۰) سنجیده می شود.

ارزشیابی کردن:از طریق گویه های مرتبط با آن در پرسشنامه کالیفرنیا (۲۰۰۰) سنجیده می شود.

استنباط:از طریق گویه های مرتبط با آن در پرسشنامه کالیفرنیا (۲۰۰۰) سنجیده می شود.

توضیح دادن:از طریق گویه های مرتبط با آن در پرسشنامه کالیفرنیا(۲۰۰۰) سنجیده می شود.

انگیزه پیشرفت : منظور از انگیزه پیشرفت  نمرات حاصل از پرسشنامه هرمنس[۱۴](سال۱۹۷۰ ) می باشد

[۱] Scriven.& paul

[۲] Dewey

[۳] Cowan

[۴] Moon

[۵] Gage and Brliner

[۶] Weissinger

[۷] Moon

[۸] Gie & Jonson

[۹]-Interpretation

[۱۰]– Analysis

[۱۱]– Evaluation

[۱۲] Deduction

[۱۳]– Facione.A.C

[۱۴] Hermens

تعداد صفحه :۱۳۱

قیمت :۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  minoofar.majedi@gmail.com