پایان نامه اهمیت طرحواره مقایسه باورهای غیرمنطقی اساسی، طرحواره های ناسازگار اولیه و بهزیستی روانی

۲-۴-۱-      مفهوم طرحواره

در بافت روانشناسی و روان درمانی، طرحواره به طور کلی به عنوان هر اصل سازمان بخش کلی درنظر گرفته می شود که برای درک تجارب زندگی فرد ضروری است. بسیاری از طرحواره ها در اوایل زندگی شکل می گیرند و به دلیل نیاز انسان به “هماهنگی شناختی” یعنی حفظ دیدگاهی با ثبات درباره خود و دیگران، خودشان را به تجارب بعدی زندگی تحمیل می کنند. با این تعریف کلی طرحواره ها می توانند مثبت، منفی، سازگار یا ناسازگار باشند و همچنین می توانند در اوایل زندگی یا در سیر بعدی زندگی شکل بگیرند. به نظر می رسد اولین بار پیاژه بود که این مفهوم را وارد روانشناسی کرد. او معتقد بود طرحواره به صورت قالبی است که بر اساس واقعیت و تجربه شکل می گیرد تا به افراد کمک کند تجارب خود را تبیین کنند. او دو مفهوم درون سازی و برون سازی را مطرح کرد که توسط آن ها طرحواره ها به وجود می آیند و پیچیده تر می شوند، طرحواره ها همانند نقشه ای شناختی در نظر گرفته می شوند که راهنمای تفسیر اطلاعات و حل مساله هستند. اطلاعات وارد سیستم شناختی فرد می شود گاهی ممکن است فرد برای هماهنگ شدن با واقعیت های محیطی طرحواره هایش را تغییر دهد و طرحواره های پیچیده تر و جدیدتری پرورش دهد (برون سازی یا انطباق) و گاهی ممکن است دست به تغییر طرحواره هایش نزند و به جای آن محیط را با خودش هماهنگ کند یا داده های محیطی را تحریف کند “درون سازی یا جذب” (ریزو و مک براید، ۲۰۰۷).

اهمیت طرحواره در این است که واکنش ما را در یک موقعیت خاص از نظر شناختی، رفتاری و هیجانی از طرق زیر تعیین می کند: