پایان نامه اثربخشی درمان شناختی – رفتاری به شیوه گروهی بر کاهش علائم اضطراب

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی

دانشگاه آزاداسلامی

واحد گرگان

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد A M.

گروه روان شناسی    گرایش عمومی

عنوان :

اثربخشی درمان شناختی – رفتاری به شیوه گروهی بر کاهش علائم اضطراب ( صفت و حالت ) و استرس و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید

 

  پاییز ۱۳۹۲

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                               شماره صفحه         

فصل اول:  کلیات تحقیق

 1-1مقدمه. ۳

۲-۱بیان مسئله. ۶

۳-۱ضرورت انجام تحقیق.. ۸

۴-۱اهداف پژوهش…. ۱۱

۱-۴-۱اهداف کلی.. ۱۱

۲-۴-۱اهداف جزئی.. ۱۱

۵-۱فرضیه های پژوهش…. ۱۲

۱-۵-۱فرضیه های اصلی.. ۱۲

۲-۵-۱فرضیه های فرعی.. ۱۲

۶-۱متغییرهای پژوهش…. ۱۳

۷-۱تعاریف نظری و عملیاتی واژه ها ۱۴

۱-۷-۱تعاریف نظری.. ۱۴

۱-۷-۱تعاریف عملیاتی.. ۱۵

فصل دوم:  مروری بر ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق

۱-۲ تعریف آرتریت روماتوئید. ۱۸

۱-۱-۲سبب شناسی و پاتوفیزیولوژی.. ۱۹

۲-۱-۲عوامل خطرساز. ۱۹

۳-۱-۲تظاهر تیپیک… ۲۰

۲-۲عوامل روانشناختی و استرس در آرتریت روماتوئید. ۲۱

۱-۲-۲استرس در آرتریت روماتوئید. ۲۲

۲-۲-۲استرس به عنوان عامل خطرساز در بیماری زایی آرتریت روماتیسمی.. ۲۴

۳-۲-۲سیستم پاسخ استرس در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید. ۲۶

۴-۲-۲پاسخ های ایمنی و استرس در آرتریت روماتوئید. ۲۸

۵-۲-۲ استرس و آرتریت روماتوئید: عوامل محیطی.. ۲۹

۶-۲-۲استرس و آرتریت روماتوئید: رویکردهای روانشناختی.. ۳۰

۷-۲-۲مطالعات یکپارچه در مورد استرس و آرتریت روماتوئید. ۳۲

۳-۲اضطراب در آرتریت روماتوئید. ۳۴

۱-۳-۲اضطراب تاریخچه، مفاهیم، رویکردها و درمان. ۳۴

۱-۱-۱-۲تاریخچه اضطراب… ۳۴

۲-۳-۲اضطراب… ۳۵

۳-۳-۲مفهوم اضطراب… ۳۶

۴-۳-۲انواع اضطراب… ۳۷

۱-۴-۳-۲اضطراب صفت و حالت… ۳۸

۵-۳-۲نشانه های بالینی اضطراب در سطوح مختلف… ۳۹

۶-۳-۲آسیب شناسی و موضع گیری های نظری درباره اضطراب… ۴۰

۷-۳-۲درمان. ۴۲

۱-۷-۳-۲ روش های درمانگری کلی.. ۴۲

۲-۷-۳-۲ درمانگری های متمرکز بر مشکل.. ۴۳

۱-۲-۷-۳-۲ شناخت درمانگریها ۴۳

۲-۲-۷-۳-۲ روش های مهار تنیدگی.. ۴۴

۳-۲-۷-۳-۲ روان درمانی حمایتی.. ۴۵

۴-۲-۷-۳-۲دارو درمانی.. ۴۶

۳-۷-۳-۲درمان های شناختی.. ۴۶

۱-۳-۷-۳-۲درمان هیجانی- منطقی آلبرت الیس…. ۴۷

۲-۳-۷-۳-۲شناخت درمانی آیرون بک… ۴۷

۴-۷-۳-۲دیدگاه رفتاری.. ۴۸

۱-۴-۷-۳-۲رفتار درمانی.. ۴۹

۵-۷-۳-۲هدف درمان شناختی ـ رفتاری اضطراب… ۵۰

۱-۵-۷-۳-۲تشخیص افکار منفی.. ۵۰

۲-۵-۷-۳-۲ایجاد تغییر در اندیشه های منفی و رفتار های مربوط به آنها ۵۲

۳-۵-۷-۳-۲منطق درمان. ۵۲

۴-۵-۷-۳-۲دادن اطلاعات درباره اضطراب… ۵۲

۵-۵-۷-۳-۲برنامه های فعالیت… ۵۳

۶-۵-۷-۳-۲چالش کلامی با افکار خودآیند. ۵۳

۷-۵-۷-۳-۲خودگردانی.. ۵۴

۸-۵-۷-۳-۲آرمیدگی.. ۵۵

۱-۸-۵-۷-۳-۲تاریخچه آموزش آرام سازی.. ۵۵

۲-۸-۵-۷-۳-۲آرام سازی جکبسون. ۵۶

۲-۸-۵-۷-۳-۲آرام سازی ژوژف ولپه. ۵۷

۹-۵-۷-۳-۲حساسیت زدایی منظم. ۵۸

۱۰-۵-۷-۳-۲خودکارآمدی و تندرستی.. ۵۹

۸-۳-۲ارتباط اختلالات اضطراب بر روی نشانه های بیماری آرتریت… ۵۹

۹-۳-۲تاریخچه اضطراب، استرس و درد در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید. ۶۴

۱۰-۳-۲تأثیر بهبود مراقبت از اضطراب بر درد و پیامدهای عملکردی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید. ۶۶

۱۱-۳-۲مقابله و آرتریت روماتیسمی.. ۶۷

۴-۲کیفیت زندگی.. ۶۸

۱-۴-۲تاریخچه کیفیت زندگی.. ۶۸

۲-۴-۲کیفیت زندگی و رویکردها ۷۰

۱-۲-۴-۲رویکرد نیازمندی.. ۷۱

۲-۲-۴-۲رویکرد تقاضامندی.. ۷۲

۳-۴-۲کیفیت زندگی در موقعیت های بالینی.. ۷۳

۴-۴-۲مفهوم کیفیت زندگی.. ۷۴

۵-۴-۲ابعاد مختلف کیفیت زندگی از دیدگاه سازمان بهداشت جهانی.. ۷۵

۶-۴-۲کیفیت زندگی در بیماران آرتریت روماتوئید. ۷۶

۷-۴-۲ارزیابی کیفیت زندگی در بیماران آرتریت روماتوئید. ۷۷

۸-۴-۲برنامه های شناختی – رفتاری.. ۷۹

۹-۴-۲رویکردهای پسیکو فیزیولوژیکی.. ۸۰

۱۰-۴-۲کاهش استرس و عملکردهای ایمنی شناختی.. ۸۱

۵-۲پژوهش های انجام گرفته در داخل کشور. ۸۳

۶-۲پژوهش های انجام گرفته در خارج از کشور. ۸۵

فصل سوم: روش اجرای تحقیق

۳-۱ طرح کلی پژوهش…. ۹۴

۳-۲ متغییرهای پژوهش…. ۹۴

۳-۲-۱ متغییر مستقل ۹۴

۳-۲-۲ متغییرهای وابسته. ۹۵

۳-۲-۳ متغییرهای همگام. ۹۵

۳-۳ جامعه آماری.. ۹۵

۳-۴ حجم نمونه و روش نمونه گیری.. ۹۵

۳-۵ ابزار پژوهش…. ۹۷

۳-۵-۱ پرسشنامه اضطراب (صفت – حالت) اسپیلبرگر. ۹۷

۳-۵-۲ مقیاس افسردگی،اضطراب و استرس(۴۲-DASS) 99

۳-۵-۳ مقیاس اندازه گیری کیفیت زندگی تاثیر آرتریت۲- فرم کوتاه (AIMS2-SF) 102

۳-۶ روش اجرای پژوهش…. ۱۰۴

۳-۷  جلسات آموزش… ۱۰۶

۳-۷۱- محتوای جلسات گروه درمانی.. ۱۰۷

۱-۱-۷-۳جلسه اول: اضطراب و نشانه های آن. ۱۰۷

۲-۱-۷-۳جلسه دوم: آرمیدگی.. ۱۰۹

۳-۱-۷-۳جلسه سوم : تاثیر نقش افکار ناسالم در فکر ـ رفتار. ۱۱۰

۴-۱-۷-۳جلسه چهارم: آشنایی با روان شناسی ارتباط موثر. ۱۱۶

۶-۱-۷-۳جلسه ششم : اعتماد به نفس و راهکاری هایی جهت افزایش آن. ۱۱۹

۷-۱-۷-۳جلسه هفتم: شیوه های مقابله با افکار منفی.. ۱۲۰

۸-۱-۷-۳جلسه هشتم: آموزش تکنیک های جرات ورزی وبرنامه ریزی فعالیتها ۱۲۱

۳-۸ تحلیل آماری.. ۱۲۳

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

۴-۱ یافته های پژوهش…. ۱۲۵

۴-۲ یافته های توصیفی.. ۱۲۶

۴-۲-۱ ویژگی های جمعیت شناختی آزمودنی های گروه کنترل و آزمایش…. ۱۲۶

۴-۲-۲  ویژگی های توصیفی سه تغییر وابسته اضطراب صفت – اضطراب حالت – استرس به تفکیک گروه و در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری.. ۱۳۰

۴-۲-۳ زیر مقیاس های متغیر کیفیت زندگی دو گروه و در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری.. ۱۳۳

۴-۲-۴ تعیین رابطه بین متغیرهای جمعیت شناختی و متغیرهای وابسته، جهت تعیین متغیرهای کنترل. ۱۳۹

۴-۳ بررسی پیش فرض های آماری.. ۱۴۱

۴-۳-۱ پیش فرض نرمال بودن توزیع نمرات… ۱۴۱

۴-۳-۲  پیش فرض برابری واریانس ها ۱۴۳

۴-۴ بررسی استنباطی داده ها ۱۴۶

۴-۴-۱ فرضیه های اصلی.. ۱۴۶

۴-۴-۱-۲ مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  148

۴-۴-۲ فرضیه های فرعی.. ۱۵۰

۴-۴-۲-۱ مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم اضطراب (صفت) بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  150

۴-۴-۲-۲ مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم اضطراب (حالت) بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  151

۴-۴-۲-۳ مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم استرس بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  152

۴-۴-۲-۴  مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود عملکرد جسمی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  153

۴-۴-۲-۵  مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود عاطفه بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید. ۱۵۴

۴-۴-۲-۶ مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود نشانگان بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید. ۱۵۵

۴-۴-۲-۷ مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود تعامل اجتماعی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  156

۴-۴-۲-۸ مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود عملکرد در نقش بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  157

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

۵ – ۱ بحث در یافته های پژوهش…. ۱۵۹

۵-۱-۱ فرضیه های اصلی پژوهش…. ۱۵۹

۵-۱-۱-۱ فرض اصلی اول : مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم اضطراب (صفت و حالت) و استرس در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید. ۱۵۹

۵-۱-۱-۲ فرض اصلی دوم : مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  162

۵-۱-۲ فرضیه های فرعی پژوهش…. ۱۶۳

۵-۱-۲-۱ فرض فرعی اول : مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم اضطراب (صفت) بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید. ۱۶۳

۵-۱-۲-۲ فرض فرعی دوم : مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم اضطراب (حالت) بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید. ۱۶۴

۵-۱-۲-۳ فرض فرعی سوم : مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم استرس بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید ۱۶۶

۵-۱-۲-۴ فرض فرعی چهارم : مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود عملکرد جسمی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  168

۵-۱-۲-۵ فرض فرعی پنجم : مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود عاطفه بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  170

۵-۱-۲-۶ فرض فرعی ششم : مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود نشانگان بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  171

۵-۱-۲-۷ فرض فرعی هفتم : مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود تعامل اجتماعی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید ۱۷۱

۵-۱-۲-۸ فرض فرعی هشتم : مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود عملکرد در نقش بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید  172

۵ – ۲ جمع بندی و نتیجه گیری.. ۱۷۳

۵ – ۳ محدودیت های پژوهش…. ۱۷۵

۵ – ۴ پیشنهادهای پژوهش…. ۱۷۶

۵-۴-۱  پیشنهادهای پژوهشی.. ۱۷۶

۵-۴-۲  پیشنهادهای کاربردی.. ۱۷۷

چکیده انگلیسی.. ۱۹۲

منابع و مآخذ

منابع. ۱۷۸

 فهرست جداول

جدول ۴-۱ : توزیع فراوانی های گروه آزمایش و کنترل بر حسب گروه سنی.. ۱۲۶

جدول ۴-۲ : آزمون خی دو تفاوت فراوانی های گروه آزمایش و کنترل بر حسب گروه سنی.. ۱۲۶

جدول ۴-۳ : توزیع فراوانی های گروه آزمایش و کنترل به تفکیک تحصیلات… ۱۲۷

جدول ۴-۴ : آزمون خی دو تفاوت فراوانی های گروه آزمایش و کنترل  از نظر میزان تحصیلات… ۱۲۷

جدول ۴-۵ : توزیع فراوانی های گروه آزمایش و کنترل بر حسب طول مدت بیماری.. ۱۲۸

جدول ۴-۶ : آزمون خی دو تفاوت فراوانی های گروه آزمایش و کنترل بر حسب طول مدت بیماری.. ۱۲۹

جدول ۴-۷ : مشخصه های توصیفی متغیرهای وابسته به تفکیک گروه و دفعات آزمون. ۱۳۰

جدول ۴- ۸ : مشخصه های توصیفی متغیرهای کیفیت زندگی به تفکیک گروه و دفعات آزمون. ۱۳۴

جدول ۴-۹ ضرایب همبستگی ویژگی های جمعیت شناختی و نمرات اضطراب صفت، اضطراب حالت و استرس… ۱۴۰

جدول ۴-۱۰ ضرایب همبستگی ویژگی های جمعیت شناختی و نمرات زیر مقیاس های کیفیت زندگی.. ۱۴۰

جدول ۴-۱۱ : نتایج آزمون شاپیرو- ویلک در بررسی پیش فرض نرمال بودن توزیع نمرات پیش آزمون اضطراب صفت، اضطراب حالت، استرس… ۱۴۲

جدول ۴-۱۲ : نتایج آزمون شاپیرو- ویلک در بررسی پیش فرض نرمال بودن توزیع نمرات زیر مقیاس های کیفیت زندگی   143

جدول ۴-۱۳ : نتایج آزمون لوین در بررسی تساوی واریانس نمرات پس آزمون و پیگیری اضطراب صفت، اضطراب حالت، استرس گروه آزمایش و گروه کنترل. ۱۴۴

جدول ۴-۱۴ : نتایج آزمون لوین در بررسی تساوی واریانس نمرات پس آزمون و پیگیری کیفیت زندگی گروه آزمایش و گروه کنترل  145

جدول ۴-۱۵:  نتایج تأثیر عضویت گروهی بر میانگین نمرات پس آزمون و پیگیری مقیاس های اضطراب صفت، اضطراب حالت و استرس    146

جدول ۴-۱۶: نتایج تأثیر عضویت گروهی بر میانگین نمرات پس آزمون و پیگیری زیر مقیاس های کیفیت زندگی.. ۱۴۸

جدول ۴-۱۷:  نتایج تحلیل کواریانس تفاوت بین گروه ها بر نمرات پس آزمون و پیگیری اضطراب (صفت) ۱۵۰

جدول ۴-۱۸:  نتایج تحلیل کواریانس تفاوت بین گروه ها بر نمرات پس آزمون و پیگیری اضطراب (حالت) ۱۵۱

جدول ۴-۱۹:  نتایج تحلیل کواریانس تفاوت بین گروه ها بر نمرات پس آزمون و پیگیری استرس… ۱۵۲

جدول ۴-۲۰:  نتایج تحلیل کواریانس تفاوت بین گروه ها بر نمرات پس آزمون و پیگیری عملکرد جسمی.. ۱۵۳

جدول ۴-۲۱:  نتایج تحلیل کواریانس تفاوت بین گروه ها بر نمرات پس آزمون و پیگیری عواطف… ۱۵۴

جدول ۴-۲۲:  نتایج تحلیل کواریانس تفاوت بین گروه ها بر نمرات پس آزمون و پیگیری نشانگان. ۱۵۵

جدول ۴-۲۳:  نتایج تحلیل کواریانس تفاوت بین گروه ها بر نمرات پس آزمون و پیگیری تعامل اجتماعی.. ۱۵۶

جدول ۴-۲۴:  نتایج تحلیل کواریانس تفاوت بین گروه ها بر نمرات پس آزمون و پیگیری عملکرد در نقش(کار) ۱۵۷

فهرست نمودارها

نمودار ۴-۱ : مقایسه میانگین نمرات اضطراب صفت دو گروه در مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری.. ۱۳۱

نمودار ۴-۲ : مقایسه میانگین نمرات اضطراب حالت دو گروه در مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری.. ۱۳۲

نمودار ۴-۳ : مقایسه میانگین نمرات استرس دو گروه در مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری.. ۱۳۳

نمودار ۴-۴ : مقایسه میانگین نمرات زیر مقیاس وضعیت جسمی دو گروه آزمایش و کنترل در مراحل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری   135

نمودار ۴-۵ : مقایسه میانگین نمرات زیر مقیاس نشانگان دو گروه آزمایش و کنترل در مراحل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری   136

نمودار ۴- ۶ : مقایسه میانگین نمرات زیر مقیاس عاطفه دو گروه آزمایش و کنترل در مراحل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری   137

نمودار ۴- ۷ : مقایسه میانگین نمرات زیر مقیاس تعامل اجتماعی دو گروه آزمایش و کنترل در مراحل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری   138

نمودار ۴-۸ : مقایسه میانگین نمرات زیر مقیاس عملکرد در نقش(کار) دو گروه آزمایش و کنترل در مراحل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری   139

چکیده

آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمن و مزمن با علتی ناشناخته است و شایع ترین بیماری التهابی روماتیسمی­می باشد. به طور کلی شیوع آرتریت روماتوئید در زنان نسبت به مردان دو تا چهار برابر بیشتر است. بیماری آرتریت روماتوئید پیامدهای جسمانی­– روانی و اجتماعی بسیاری برای بیماران دارد و تأثیر قابل ملاحظه­ای بر روی کیفیت زندگی بیماران مبتلا دارد. هدف این پژوهش، تعیین میزان تأثیر درمان های شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر کاهش علائم اضطراب (صفت و حالت)، استرس و بهبود کیفیت زندگی بیماران زن مبتلا به آرتریت روماتوئید بوده است. این پژوهش به روش نیمه آزمایشی با پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه شاهد انجام شده است. نمونه شامل ۵۶ بیمار زن با تشخیص آرتریت روماتوئید بود که به صورت تصادفی انتخاب و در دو گروه آزمایش و شاهد قرار گرفتند. همه افراد پرسشنامه اضطراب (صفت – حالت) اشپیلبرگر، مقیاس استرسDASS-42)  ( و مقیاس اندازه گیری کیفیت زندگی تأثیر آرتریت-۲ فرم کوتاه (AIMS2-SF) را قبل و بعد از مداخله و همچنین در مرحله پیگیری دو ماهه تکمیل کردند. درمان شناختی- رفتاری طی هشت جلسه دو ساعته با ساختار بر روی گروه آزمایش انجام شد و در این فاصله، هر دو گروه، درمانهای معمول پزشکی را نیز دریافت کردند. داده ها با بهره گرفتن از آزمون تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاکی از اثربخشی درمان با رویکرد شناختی-  رفتاری به شیوه گروهی بر کاهش میزان اضطراب (صفت – حالت) ، استرس و بهبود کیفیت زندگی بیماران زن مبتلا به آرتریت روماتوئید بوده است (P <0/0001) و می تواند به عنوان یک درمان الحاقی در کنار درمان های استاندارد آرتریت روماتوئید در زمینه کاهش اضطراب ( صفت – حالت) و استرس در این بیماران موثر واقع شود.

کلمات کلیدی: آرتریت روماتوئید، اضطراب (صفت- حالت)، استرس، کیفیت زندگی، درمان شناختی -رفتاری

 1-1مقدمه

امروزه علوم پزشکی دیگر بر علل جسمی بیماریهای بدنی محدود نیست، بلکه بر این رویکرد است که تقریباً هر نوع بیماری از سرماخوردگی معمولی گرفته تا بیماریهای قلبی می­تواند تحت تاثیر مثبت یا منفی عوامل و حالات روانی قرار بگیرد. بطوری که سازمان بهداشت جهانی[۱]، “سلامتی” را صرفاً فقدان بیماری در نظر نمی گیرد بلکه وضعیت سالم بودن کامل جسمی، روانی و اجتماعی را به عنوان معیار اصلی سلامت بیان می­دارد. بنابراین، در راهبردهای درمانی نیز صرفاً بر درمانهای جسمی مثل دارو درمانی متکی نبوده و درمانهای روان شناختی به طور فزاینده ای مورد توجه و استفاده قرار می­گیرد (گلستان هاشمی، ۱۳۷۷). آرتریت روماتوئید[۲] شایع ترین بیماری التهاب مفصلی مزمن است که ۱% تا ۵% جمعیت را تحت تاثیر قرار می­دهد (شیهی[۳] و همکاران،۲۰۰۸). آرتریت روماتوئید یک بیماری سیستمیک است که موجب افزایش رطوبت مفصلی و تخریب غضروف و استخوان میشود. این بیماری که تقریبا همیشه چند علتی است، هم مفاصل بزرگ هم مفاصل کوچک را تحت تأثیر قرار می­دهد. به علت التهاب نظامدار، آرتریت روماتوئید با خستگی، کسالت و افسردگی مشخص می­شود. ناتوانی در نتیجه­ی درد و تخریب مفصلی رخ می­دهد (فایراشتاین[۴] ،۲۰۰۳). آرتریت با مداخلات پزشکی و رفتاری نه قابل اجتناب است و نه قابل درمان آرتریت می تواند یک بیماری غیر قابل اجتناب با دوره هایی از عود و بهبود خود به خودی نشانه های بیماری باشد و اغلب سیر نامشخصی دارد (ترنر[۵] و همکاران،۲۰۰۲)، به همین دلیل است که واینر[۶](۱۹۹۸،ص۹۰، به نقل از ترنر و همکاران،۲۰۰۲) بیماران مبتلا به آرتریت را به عنوان  افرادی اسیر تردید معرفی می کند که به دوره های گسترده تر بهبود امیدوارند در حالیکه نسبت به احتمال پسرفت و بدتر شدن علائم بیماری نیز آگاهی دارند. تشخیص آرتریت روماتوئید برای فرد دارای معانی ضمنی جسمی، روانشناختی و اجتماعی- اقتصادی است. انسان فعلی مجبور است تن به تصمیم گیری هایی بدهد که گاه در حکم مرگ و زندگی هستند. از آن مشکل تر، انسان زمانه ما باید شرایط به راستی خطرناک را از شرایط به ظاهر خطرناک تمیز دهد. باید میان تهدید واقعی و غیر واقعی تفاوت قایل گردد. اگر انسان نتواند با این کارآیی تحسین برانگیز، تفاوتها و اهمیت­ها را مشخص کند، زندگی آشفته ای پیدا می­کند و روزگارش در بحران سپری می شود. از آن گذشته، اگر نتواند با قوه ی تصور بالای خود برخورد منطقی داشته باشد، در حالتی از برزخ اسیر می شود و نمی­تواند میان حقیقت و تصاویر و معانی شخصی ناشی از آن تفاوت قایل شود (بک[۷]،۱۹۸۸). اضطراب که نوعی احساس ترس و ناراحتی بی دلیل است، نشانه بسیاری از اختلالات روانشناختی محسوب می شود که اغلب بوسیله­ی رفتارهای دفاعی مانند فرار از یک موقعیت ناخوشایند یا انجام یک عمل طبق نظم و آیین معین کاهش می­یابد (آزاد،۱۳۷۴). اضطراب خواه به تنهایی به صورت علامتی بارز و خواه همراه سایر اختلالات، حالتی است که هسته مرکزی بیماریهای روان تنی است. وقتی اضطراب ظاهر می شود، مفهوم آن، این است که در درون شخص چیزی تعادل روانی را به هم می ریزد (کاپلان و سادوک[۸]،۱۳۸۴). استرس نیز یکی از مفاهیم مهم در مطالعه روانشناسی و بهداشت روانی به شمار می آید و به عنوان علل بسیاری از درد ها، ناراحتی ها و بیماری ها و بیماری ها تلقی می­شود. مردم عادی آن را پدیده ای رنج آور و ناخوشایند ، پزشکان مسئله را از دید واکنش های فیزولوژیک روان پزشکان بنا را بر فشارهای عصبی و به کار بردن مکانسیم های سایکوفیزیولوژیک[۹] و بالاخره روان شناسان آن را تغییر رفتار و حالات هیجانی و بحرانی می دانند (اتکینسون[۱۰]، ترجمه براهنی، ۱۳۸۲). برخی تحقیقات، شواهدی مبنی بر ارتباط میان استرس و آرتریت روماتوئیدی یافته اند و اینکه بیماران اغلب پیش از شروع بیماری و به هنگام اوج آن، به وقوع اتفاقات استرس آور عمده ای اشاره می کردند (آختربرخ-لاولیس[۱۱]،۱۹۸۸؛ اندرسن، برادلی، یانگ، دانیل و وییز[۱۲] ،۱۹۸۵). بر اساس تخمین،۳۷میلیون آمریکایی به آرتریت دچارند (بنیاد آرتروز[۱۳]،۱۹۹۴). هر نوعی از آرتریت با علل مربوط به خود، مشتمل بر عوامل ژنتیکی و عفونت های ویروسی، تظاهر پیدا می کند (مک اینون، آویسن، مک کین[۱۴]،۱۹۹۴). اگرچه بیماری در هر سنی می تواند تظاهر بیابد، با مسن تر شدن افراد، بسیار شایع تر می­شود. در جامعه پزشکی، کیفیت زندگی یا سلامتی و احساس خوب بودن در ارتباط با چگونگی زندگی با توصیف و تشریح اثرات بیماریها و یا مداخلات پیچیده تری که روی عملکرد و احساس خوب بودن فرد موثر می باشد، قابل جابجایی است. اما کیفیت زندگی فراتر از سلامتی است، اگرچه وابسته به آن می باشد. بیماران بسیاری ازجنبه های مرتبط و غیر مرتبط با سلامتی زندگی شان مانند: زندگی خانوادگی، مسائل مادی، سکونت و شغل و دیگر تجربیات روزمره زندگی که به بهداشت و درمان ارتباط ندارد، را احساس کرده و واکنش نشان می دهند (فرانز پاور[۱۵]، ۱۹۸۵). به نظر می رسد یکی از رویکردهایی که بتوان از آن  در کاهش حالات اضطرابی (صفت – حالت[۱۶]) و استرس در جهت ارتقاء سطح کیفیت زندگی و سلامت بیماران آرتریت روماتوئید از آن یاری گرفت رویکرد شناختی – رفتاری باشد . چرا که با بررسی اجمالی ، مشخص می شود هر یک از این مفاهیم به نوعی بستگی به حالات شخصیتی، عزت نفس، اعتماد به نفس و به آن نگرش ها، باورها و عقاید و تفکرات فرد در مورد نگرش او نسبت به بیماری خود دارد، پژوهش ها نشان داده که آگاهی دادن به بیماران از چگونگی وضعیت بیماریشان، شیوه نگرش آنها به درمان و عملکردشان و آرامش گام به گام ماهیچه ها در کاهش اضطراب و استرس بسیار موثر است . افراد با بهره گرفتن از تجارب خود ، مهارتهای کنار آمدن را شامل راهکارهایی که پیش از آن خودشان به کار برده با بکار گرفتن آنها را به وسیله دیگران دیده اند می آموزند، روان شناسان بر آموزش کنار آمدن با استرس و کاهش اضطراب، روش هایی تدوین کرده اند. بعضی از این روشها به طور عمده به رفتار فرد می پردازند و بعضی به فرایند تفکر (الهه میرزایی ، ۱۳۷۸). لذا با توجه به شیوع بیماری آرتریت روماتوئید و تظاهرات جسمانی – روانی این بیماریها و تاثیرات نامطلوب آن بر کیفیت زندگی این بیماران به خصوص در زنان که درصد قابل توجهی از بیماران مبتلا را تشکیل می دهند، به نظر می رسد که تأثیر درمان رفتاری – شناختی به شیوه گروهی بر کاهش علائم اضطرابی و استرس در بهبود کیفیت زندگی بیماران آرتریت روماتوئید مؤثر خواهد بود.

 2-1بیان مسئله

آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی پیشرونده با علائم بالینی متغیر می باشد. آرتریت روماتوئید با دوره های التهاب در مفاصل شروع می شود که باعث ضخیم شدن و ایجاد درد در آن می شود. التهاب ایجاد شده در مفصل یا مفاصل باعث تورم، حساس شدن و سفت شدن آنها می شود که می تواند همراه با خستگی، کاهش وزن، اضطراب و افسردگی باشد. این بیماری می تواند یک علت اصلی ناتوانی، ابتلا و مرگ و میر باشد (چن  و ونگ[۱۷]، ۲۰۰۷). از منظر روانشناختی افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید دچار ترس از درد بلند مدت، خشکی و خستگی هستند. بسیاری از آنها نگران تغییر شکل های مفصلی به خصوص در ناحیه دست ها هستند. آنها نگران از دست دادن عملکرد، ناتوانی شغلی و تاثیرات احتمالی اجتماعی –  اقتصادی ناشی از بیماری هستند. مسمومیت بالقوه ناشی از درمان بلند مدت با داروها نیز یک نگرانی عمده است (شیهی و همکاران،۲۰۰۶). بررسی ها نشان می دهد که آرتریت روماتوئید با مشکلات روانشناختی اضطراب، استرس و افسردگی در ارتباط است و برآورد محافظه کارانه شیوع ۱۳ تا ۲۰% را در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید گزارش شده است (دیکنز[۱۸]و همکاران،۲۰۰۲). این بر آوردها همپوشی بین علائم اضطراب، استرس و افسردگی آرتریت را کنترل کرده اند (پیچینی[۱۹]­و همکاران،۲۰۰۶). همچنین ولفه و هاولی[۲۰] (۱۹۸۵) بیان می­کنند که اضطراب در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید معمول است و تقریبا ۲۰%  افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید به میزان معناداری اضطراب دارند (وندن[۲۱]و همکاران،۲۰۰۴).استرس،اضطراب و افسردگی  شایعترین پاسخهای روانشناختی بیماران به آرتریت روماتوئید است (فرشر[۲۲]، ۱۹۹۱). سطوح اضطراب در بیماران روماتیسمی با کیفیت زندگی کمتر و ناخوشی های روان شناختی بیشتر مرتبط است (ساترلند، اندرسون و موریس[۲۳]،۲۰۰۵). منشأ حالات اضطرابی به دو صورت بروز می­یابند، یکی به صورت اضطراب حالت[۲۴] که هیجانی نامطلوبی است و معمولا با احساس دردناک و طولانی بیم و نگرانی همراه می­باشد (بیابانگرد،۱۳۷۸) در واقع قرار گرفتن در معرض فشار روانی ممکن است واکنشهای قابل مشاهده ای را موجب شود که به آن اضطراب حالت می­گوییم. این وضعیت یک حالت هیجانی نامطلوبی است که با نگرانی، تنش و تشویق همراه است و دیگری به صورت اضطراب صفت[۲۵] که ویژگی شخصیتی است که فراوانی و شدت واکنش هیجانی شخص را نسبت به فشار منعکس می­کند و در بین مردم از این نظر تفاوت آشکاری وجود دارد. اضطراب صفت، در واقع خصیصه شخص است نه ویژگی موقعیتی که با آن روبروست. اضطراب حالت یک واکنش هیجانی است که از موقعیتی به موقعیت دیگر تفاوت می­کند (شریفی، ۱۳۷۶) هنگامی که مضطرب می شوید، نظام عصبی خود مختار شما فعال می شود، ضربان قلبتان بالا می رود، ضربان نبض افزایش می یابد، کف دستها عرق می­کند، مقدار اضطرابی که شخص تجربه می کند، به لحاظی، با شدت محرک ایجاد کننده فشار- آنگونه که شخص آن را درک می کند- بستگی دارد. شدت فشار به ارزشیابی فرد از موقعیت بستگی دارد (اسپیل برگر[۲۶]،۱۹۷۲). اضطراب و استرس معمولاً در یک بیماری به طور همزمان وجود دارند به طوری که اغلب به عنوان یک اختلال منفرد در نظر گرفته می شوند (بلزر و شنیر[۲۷] ، ۲۰۰۴). اضطراب، استرس و آرتریت روماتوئید همایند، به طور ناموزونی بسیاری از پیامدها را وخیم تر می­کنند. اضطراب، استرس با سطوح افزایش یافته درد در ارتباط است (دیکنز و همکاران، ۲۰۰۲) و به احتمال زیاد این ارتباط دو طرفه است (ناگا[۲۸] و همکاران،۲۰۰۳). بنابراین با توجه به تاثیری که عوامل محیطی و همچنین شرایط روانشناختی بر روی ایجاد و پیشرفت علائم بیماری دارند، می توان اینطور پیش بینی کرد که کنترل این شرایط می تواند باعث بهبود وضعیت سلامت و کیفیت زندگی بیماران گردد. بررسی ها نشان می­دهند که اضطراب بیشتر با متغییرهای روانشناختی مثل استرس اجتماعی و فقدان حمایت اجتماعی، استرس روزانه و نگرش در مورد بیماری ارتباط دارد (راهی[۲۹] و همکاران،۲۰۰۰). همچنین عواملی چون جنسیت زن، سن پایین تشخیص (رامجیت[۳۰] و همکاران،۲۰۰۵). ویژگی­های شخصیتی چون عزت نفس پایین، بی پناهی و مقابله ی اجتنابی (فیتنیس و کورتیس[۳۱]­، ۲۰۰۵) و تطابق ضعیف با تشخیص بیماری (گرورکه، رودی و مانزی[۳۲] ،۲۰۰۴) در بروز علائم اضطرابی دخیل شناخته شده اند. با توجه به ارتباط متغییرهای شناختی – رفتاری و اضطراب و استرس در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید، به نظر می رسد که درمانهای شناختی – رفتاری گزینه ی خوبی برای درمان اضطراب و استرس در این بیماران است (گلاسر و کیکولت[۳۳] ،۱۹۸۵). با توجه به روابط متقابل دو عامل اضطراب و استرس و با توجه به نقشی که این عوامل در سلامت جسمی و روانی و کیفیت زندگی همه  افراد و بخصوص بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید ایفا می­کنند، به نظر می­رسد که اگر تأثیر این عوامل بر شدت و میزان بیماری با یکدیگر به درستی اندازه گیری، اثبات و کنترل شود می­توان با ارائه تمهیدات و درمان های روانشناختی، در کنار مداخلات معمول پزشکی، جهت ارتقاء سلامت روان و احتمالاً بهبود وضعیت جسمی این افراد کمک کننده باشد. فنون و روش هایی که درگروه درمانی به شیوه رفتاری- شناختی در این پژوهش مورد استفاده قرار می گیرد شامل: ارائه اطلاعات در رابطه با اضطراب و استرس با تأکید بر الگوی رفتاری شناختی حالات اضطرابی، آموزش آرام سازی کاربردی، شناسائی و اصلاح نگرش های منفی و نامناسب می باشد. با توجه به مطالب عنوان شده، پژوهشگر به دنبال بررسی این مسئله است که آیا درمان رفتاری – شناختی به شیوه گروهی بر کاهش علائم اضطراب (صفت و حالت) و استرس  در بهبود کیفیت زندگی بیماران زن مبتلا به آرتریت روماتوئید مؤثر است؟

 3-1ضرورت انجام تحقیق

مدیریت بیماری مزمن یکی از چالش های اصلی برای مراقبت سلامت جهانی در قرن ۲۱ است (موری و لوپز[۳۴]،۱۹۹۶). آرتریت روماتیسمی شایع ترین بیماری التهاب مفصلی مزمن است که ۵ %- ۱%  جمعیت را تحت تاثیر قرار می دهد. برآورد محافظه کارانه با کنترل همپوشی بین علائم شیوع افسردگی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید را ۱۳ تا ۲۰ درصد می داند (دیکنز و همکاران،۲۰۰۲). از سوی دیگر استرس یکی از شایعترین عوامل ایجادکننده­ی اختلالات اضطرابی و عمدتا یکی از شایع ترین علل مراجعات به سرویس های درمانی در سطح جامعه می باشد (هویستر و پارکر[۳۵]­،۱۹۹۸). ۵% بیمارانی که به پزشکان عمومی درمانگاه های سرپایی مراجعه می کنند، علائم و نشانه هایی دارند که با علائم بیماری­های عضوی قابل توجیه نیست و در واقع جزء گروه اختلالات وابسته به استرس یا اختلال وحشتزدگی قرار می گیرند (زاترا ، همیلتون، پتر و اسمیت[۳۶] ،۱۹۹۹). این موارد می توانند با زمینه ی مناسب فردی باعث بروزآرتریت روماتوئید شوند و با ادامه­ی استرس و اضطراب مداوم باعث تداوم بیماری گردند و تاثیر درمان های کلاسیک آرتریت را تحت الشعاع قرار می­دهند. از نظر روانپزشکی، تداوم اضطراب به اختلال افسردگی منجر می شود که سلامت روان و عملکرد فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. این مرحله منجر به تداوم بیماری و کم اثر کردن داروهای تجویزی شده (رابین و هاکر[۳۷]،۱۹۹۳) و درمان را پیچیده تر می کند به طوری که لازم است در بعضی موارد از آرام بخش­ها استفاده شود. بیماری های مزمن جسمی همایند با اختلالات اضطرابی و استرس، در مقایسه با علائم افسردگی تنها یا حالت غیر افسرده، با وضعیت سلامت منفی ارتباط، اختلالات خلقی با پیامدهای وخیم تر، کاهش کیفیت زندگی و استفاده ی بیشتر از خدمات مراقبت سلامت در ارتباط است (اسمار[۳۸] و همکاران ،۱۹۹۷). در واقع بیشتر انواع آرتریت افراد را ملزم می کند که با درد، خستگی و محدودیت های جسمی سازگار شوند. روش افراد در مدیریت بیماری خود، توانایی آنها را با درگیری در فعالیت های مهم تحت تاثیر قرا می دهد که شامل حیطه های کار، زندگی خانوادگی و ارتباطات اجتماعی می شود (بکمن[۳۹]،۲۰۰۶). به عنوان موجودات اجتماعی، با نقش ها و مسئولیت ها انسانها درگیر طیف خاصی از فعالیت های زندگی هستند که درد به همراه دیگر نشانه های آرتریت توانایی در این فعالیت ها را تهدید می کند و ممکن است سلامت یا بهداشت روانی و اجتماعی را به خطر اندازد (کاتز[۴۰] و همکاران،۲۰۰۶). مطالعات در مورد مداخلات روانشناختی مثل درمان رفتاری– شناختی نشان داده اند که این مداخلات می تواند به عنوان یک درمان الحاقی نقش مهمی در درمان آرتریت مزمن و در آرتریتی که به تازگی تشخیص داده شده داشته باشد (پارکر و همکاران،۲۰۰۳، شارپه[۴۱] و همکاران ،۲۰۰۳). درمان شناختی و رفتاری[۴۲] یک شکل بسیار مورد استفاده از روان درمانی است که هدف آن تشخیص و تغییر الگوهای ناسازگارانه ی تفکر و رفتار است (رایت[۴۳]، ۲۰۱۰) و به طور خاص در رابطه با بیماری های جسمی،CBT نیز می تواند به بیماران کمک کند که با بیماریشان سازگاری پیدا کنند و مهارت هایی را کسب کنند که می تواند در زندگی روزمره مورد استفاده آنها قرار گیرد و احساس کنترل و قدرت آنها را بهبود بخشد.CBT که در دوره های اولیه­ی آرتریت روماتوئید ارائه می شود (شارپه و همکاران،۲۰۰۳) می­تواند از طریق جلوگیری از ایجاد ادراک منفی از بیماری و بهبود احساس کنترل بیمار بر روی بیماری خودش، فواید جسمی و روانشناختی طولانی مدتی ایجاد کند.CBT همچنین می تواند برای بیمارانی که به تازگی تشخیص آرتریت روماتوئید گرفته اند و بروندادهای روانشناختی پیش بینی شده ی ضعیفی از خود نشان می دهد آنطور که توسط نمرات ارزیابی شخصیت و سازگاری قضاوت شده است، فوایدی در بر داشته باشد. از این گذشته شواهد تحقیقاتی نشان می­دهند که مداخلات روانشناختی نه تنها می­تواند اضطراب و استرس را در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید کاهش دهد بلکه همچنین بهبودی جسمی آنها را تسهیل می­کند (شارپه و همکاران،۲۰۰۳). درمان اضطراب و استرس به شیوه ی رفتاری– شناختی  یکی از انواع درمان های شناختی رفتاری است که شامل آموزش مهارت هایی می شود که افراد از طریق آنها می­توانند اضطراب های موقعیتی و خصیصه­ای و استرس خود را شناسایی و کنترل کنند. این مداخله، دستورها و تمرین های راهبردی را ارائه می دهد که به افراد کمک می­کند بر مهارت هایی چون: ارائه اطلاعات در رابطه با اضطراب با تأکید بر الگوی رفتاری شناختی حالات اضطرابی، آموزش آرام سازی کاربردی، شناسائی و اصلاح نگرش های منفی و نامناسب نظارت بر خود، حل مسئله و تعیین هدف و کنترل خشم تسلط پیدا کنند. هدف اصلی درمان اضطراب (صفت و حالت) و استرس کاهش اضطراب و استرس است که با توجه به نقش اضطراب و استرس در بیماری آرتریت روماتوئید، انتظار می رود به کنترل نشانگان (مثل درد) و بهبود پیامدهای عملکردی منجر شود (دیکسون ،کیفی، اسکیپپیو و پری[۴۴] ،۲۰۰۷). به علاوه، تحقیقات گذشته به طور فزاینده­ای اهمیت عوامل روانشناختی را در آرتریت روماتوئید نشان می دهند که ممکن است با توجه به تسلط رویکرد زیست دارویی[۴۵]مورد توجه قرار نگرفته باشد و این نیاز وجود دارد که از طریق تحقیقات بیشتر که نه تنها اثربخشی مراقبت و مداخلات روانشناختی بلکه امکان پذیری شمول آنها را در مدیریت آرتریت روماتیسمی نشان می دهند، این دیدگاه صرفاً زیستی تغییر یابد. با فهم تاثیر درمان های روانشناختی بر آرتریت، آگاهی رو به رشدی از نیاز به تلفیق رویکردهای رفتاری و روانشناختی با درمانهای زیست – دارویی[۴۶] به وجود می آید.

 4-1اهداف پژوهش

 1-4-1اهداف کلی

۱٫تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر کاهش شدت علائم اضطراب (صفت و حالت) و استرس بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید.

  1. تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید.

 2-4-1اهداف جزئی

۱ .تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر شدت علائم اضطراب (صفت) بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید.

۲ .تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر شدت علائم اضطراب (حالت) بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید.

۳ .تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر شدت علائم استرس بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید.

  1. تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر بهبود عملکرد جسمی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید.
  2. تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر بهبود عاطفه بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید.
  3. تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر بهبود نشانگان بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید.
  4. تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر بهبود تعامل اجتماعی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید.
  5. تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری به شیوه گروهی بر بهبود عملکرد در نقش بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید.

 5-1فرضیه های پژوهش

 1-5-1فرضیه های اصلی

  1. مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم اضطراب (صفت و حالت) و استرس در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید موثر است.
  2. مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید موثر است.

 2-5-1فرضیه های فرعی

  1. مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم اضطراب (صفت) بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید موثر است.
  2. مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم اضطراب (حالت) بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید موثر است.
  3. مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در کاهش علائم استرس بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید موثر است.
  4. مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود عملکرد جسمی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید موثر است.
  5. مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود عاطفه بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید موثر است.
  6. مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود نشانگان بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید موثر است.
  7. مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود تعامل اجتماعی بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید موثر است.
  8. مداخله درمانی شناختی- رفتاری به شیوه گروهی در بهبود عملکرد در نقش بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید موثر است.

تعداد صفحه :۲۱۰

قیمت :۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  minoofar.majedi@gmail.com