پایان نامه  نقش ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) در بانکداری ایران

  

پژوهشگاه مهندسی بحران­های طبیعی شاخص پژوه

پژوهشکده مدیریت

گروه مدیریت منابع انسانی

 رساله دکتری رشته مدیریت گرایش منابع انسانی

 نقش ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) در بانکداری ایران

خرداد ماه ۱۳۹۴

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

  عنوان                                                                                                                                                                                                                                                                                                   صفحه

 فصل اول: کلیات پژوهش

۱-۱- مقدمه……………………………………………………………………………………………….. ۱

۱-۲- بیان مساله. ۱

۱-۳- سوالات پژوهش…. ۲

۱-۳-۱- سوالات اصلی پژوهش…. ۲

۱-۳-۲- سوالات فرعی پژوهش…. ۲

۱-۴- اهمیت و ضرورت پژوهش…. ۲

۱-۵- فرضیه های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………. ۲

۱-۵-۱- فرضیه اصلی پژوهش……………………………………………………………………………………………………… ۲

۱-۵-۲- فرضیه های فرعی پژوهش………………………………………………………………………………………………. ۲

۱-۶- اهداف پژوهش…. ۲

۱-۷- روش انجام پژوهش…. ۳

۱-۷-۱- روش تحقیق.. ۳

۱-۷-۲- مراحل اجرایی تحقیق.. ۳

۱-۷-۳- روش و ابزار گرداوری اطلاعات… ۳

۱-۷-۳-۱- مطالعات کتابخانه ای.. ۳

۱-۷-۳-۲- تحقیقات میدانی.. ۳

۱-۷-۳-۳- مصاحبه با نخبگان و طراحان نظام بانکداری.. ۳

۱-۸- قلمرو تحقیق.. ۴

۱-۸-۱- قلمرو موضوعی.. ۴

۱-۸-۲- قلمرو مکانی.. ۴

۱-۸-۳- قلمرو زمانی.. ۴

۱-۹- جامعه آماری ۴

۱-۱۰- روش تجزیه و تحلیل.. ۴

۱-۱۱- واژه ها و اصطلاحات تخصصی.. ۴

 فصل دوم: ادبیات نظری و پیشینه تحقیق

۲-۱- مقدمه. ۵

۲-۲- تاریخچه انتشار اوراق صکوک… ۵

۲-۳- انتشار اوراق صکوک در ایران…………………………………………………………………………………………………. ۸

۲-۳-۱- صکوک ابزاری نوین برای تامین مالی………………………………………………………………………………… ۸

۲-۴- اختیار فروش…. ۹

۲-۵- فرایند انتشار اوراق صکوک… ۹

۲-۶- انواع اوراق صکوک… ۱۲

۲-۶-۱- اوراق اجاره ۱۲

۲-۶-۱-۱- اوراق اجاره عادی.. ۱۲

۲-۶-۱-۲- اوراق اجاره به شرط تملیک… ۱۳

۲-۶-۲- اوراق مرابحه. ۱۳

۲-۶-۳- اوراق رهنی.. ۱۳

۲-۶-۴- اوراق استصناع. ۱۴

۲-۶-۵- صکوک مشارکت… ۱۴

۲-۶-۶- اوراق مضاربه.. ۱۵

۲-۶-۷- اوراق جعاله.. ۱۵

۲-۶-۸- اوراق مشتقه.. ۱۵

۲-۷- ریسک اوراق صکوک… ۱۵

۲-۷-۱- تعریف ریسک… ۱۵

۲-۸- عوامل بروز ریسک اعتباری در صکوک… ۱۶

۲-۹- مزایا و محدودیت های اوراق صکوک… ۱۶

۲-۱۰- برخی از محدودیت های موجود در انتشار اوراق صکوک……………………………………………………… ۱۶

۲-۱۱- انواع ریسک های صکوک اجاره و روش های پوشش آن……………………………………………………….. ۱۷

۲-۱۱-۱- ریسک بازار اولیه……………………………………………………………………………………………………………. ۱۷

۲-۱۱- ۱-۱- ریسک عدم جمع آوری وجوه نقد به میزان کافی……………………………………………………….. ۱۷

۲-۱۱-۱-۲- ریسک سوء استفاده واسط از وجوه دریافتی……………………………………………………………….. ۱۷

۲-۱۱-۱-۳- ریسک عدم فروش دارایی به واسط………………………………………………………………………. ۱۸

۲-۱۱-۱-۴- ریسک عدم اجاره دارایی توسط بانی تا مرحله بعد……………………………………………………… ۱۸

۲-۱۱-۲- ریسک بازار ثانویه…………………………………………………………………………………………………………… ۱۸

۲-۱۱-۲-۱- ریسک نرخ سود…………………………………………………………………………………………………………. ۱۸

۲-۱۱-۲-۲- ریسک اعتباری………………………………………………………………………………………………………….. ۱۹

۲-۱۱-۲-۳- ریسک نقدینگی……………………………………………………………………………………………………. ۲۰

۲-۱۱-۲-۴- ریسک تورم……………………………………………………………………………………………………………….. ۲۰

۲-۱۱-۲-۵- ریسک نقدشوندگی……………………………………………………………………………………………………. ۲۰

۲-۱۱-۲-۶- ریسک بازار………………………………………………………………………………………………………………… ۲۱

۲-۱۱-۲-۷- ریسک سرمایه­گذاری مجدد……………………………………………………………………………………….. ۲۱

۲-۱۱-۲-۸- ریسک اعمال اختیارات………………………………………………………………………………………………. ۲۲

۲-۱۱-۲-۹- ریسک نرخ ارز……………………………………………………………………………………………………………. ۲۲

۲-۱۱-۲-۱۰- ریسک ورشکستگی……………………………………………………………………………………………. ۲۳

۲-۱۲- ریسک های غیر مالی.. ۲۳

۲-۱۲-۱- ریسک سیاسی.. ۲۳

۲-۱۲-۲- ریسک قوانین و مقررات… ۲۳

۲-۱۳- ریسک های مرتبط با دارایی.. ۲۴

۲-۱۳-۱- ریسک از بین رفتن کلی یا جزئی دارایی ها ۲۴

۲-۱۳-۲- ریسک استهلاک تدریجی دارایی.. ۲۴

۲-۱۳-۳- ریسک هزینه های غیر جاری (غیر عملیاتی) ۲۵

۲-۱۳-۴- سایر ریسک ها ۲۵

۲-۱۴- استانداردهای حسابداری صکوک… ۲۶

۲-۱۵- کارکردهای ابزارهای مالی اسلامی.. ۲۸

۲-۱۶- ویژگی های اوراق بهادار اسلامی (صکوک).. ۲۹

۲-۱۶-۱- مالکیت صاحبان اوراق.. ۲۹

۲-۱۶-۲- کیفیت توزیع سود. ۲۹

۲-۱۶-۲-۱- گروه نخست: اوراق مبتنی بر خرید و فروش دین.. ۲۹

۲-۱۶-۲-۲- گروه دوم: اوراق مبتنی بر خرید و فروش دارایی فیزیکی…. ۲۹

۲-۱۶-۲-۳- گروه سوم: اوراق مبتنی بر مشارکت در سود طرح اقتصادی ۳۰

۲-۱۶-۳- تضمین اصل سرمایه. ۳۰

۲-۱۶-۳-۱- تضمین اصل سرمایه در اوراق مبتنی بر خرید و فروش دین.. ۳۰

۲-۱۶-۳-۲- تضمین اصل سرمایه در اوراق مبتنی بر خرید و فروش دارایی فیزیکی…. ۳۱

۲-۱۶-۳-۳- تضمین اصل سرمایه در اوراق بهادار مشارکتی.. ۳۱

۲-۱۶-۳-۴- تضمین اصل سرمایه در همه اوراق بهادار اسلامی به صورت شخص ثالث… ۳۱

۲-۱۷- گام به گام سرمایه گذاری در صکوک… ۳۲

 فصل سوم: روش تحقیق و تحلیل موضوع

۳-۱– مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………… ۳۳

۳-۲- مشکل اوراق قرضه در بانکداری بدون ربا………………………………………………………………………….. ۳۴

۳-۳- اوراق مشارکت به عنوان جانشین برای اوراق قرضه…………………………………………………………… ۳۵

۳-۴- ویژگی های صکوک، تفاوت ها و شباهت های آن با اوراق قرضه. ۳۷

۳-۵- دستورالعمل های اجرایی انتشار صکوک اجاره (بانک مرکزی) ۳۹

۳-۵-۱- تعاریف… ۳۹

۳-۵-۲- صکوک استصناع (صناعت) ۴۰

۳-۵-۳- عقد مرابحه. ۴۱

۳-۵-۴- عقد خرید دین.. ۴۱

۳-۵-۵- عقد استصناع. ۴۱

۳-۶- متدولوژی و روش تحقیق.. ۴۲

 فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

۴-۱- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۳

۴-۲- اوراق صکوک ابزاری شرعی در قانون بانکداری بدون ربا (تحلیل فرضیات)…………………………. ۴۴

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

۵-۱- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………… ۴۶

۵-۲- نتایج پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………… ۴۷

۵-۳- پیشنهاد برای تحقیقات و پایان نامه های آینده………………………………………………………………… ۴۷

۵-۴- مشکلات و محدودیت های تحقیق.. ۴۸

منابع و ماخذ. ۴۹

 مقدمه

مطمئناً ایجاد یک جامعه ایده آل اسلامی یکی از آرزوهای هر مسلمانی است؛ ایجاد جامعه ای که از همه ابعاد علمی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و غیره دقیقاً مطابق با اصول و قواعد اسلامی بوده و در آن عدالت اسلامی بین اقشار مختلف جامعه کاملاً برقرار باشد. یکی از مهمترین ابعاد عدالت گستری بعد اقتصادی آن است که حتی می تواند بسیاری از ابعاد دیگر را تحت پوشش قرار دهد.

ایجاد یک اقتصاد اسلامی که از آن می توان به عنوان مکتب اقتصاد اسلامی نام برد می‏تواند به شکل متوازن، سهم قابل توجهی بین اقشار مختلف جامعه با توجه به میزان فعالیت های آن ها داشته باشد. در این ساختار بانک ها و بورس نقش بسزایی ایفا می‏کنند (نجفی، ۱۳۸۵).

بنابراین گسترش و اسلامی سازی بانک ها و بازار بورس از اقداماتی است که باید در هر جامعه اسلامی انجام شود تا درامدهای حاصله از نظر شرع مقدس مشروع باشد. برای این که یک محصول مالی یا بانکی، در زمره محصولات مالی و بانکی اسلامی قرار گیرد، بایستی دو شرط اصلی را محقق سازد: نباید متضمن دریافت یا پرداخت ربا باشد و نباید از سرمایه های جمع آوری شده در فعالیت های نامشروع استفاده شود. یکی از ابزارهایی که دو شرط فوق به ویژه شرط اول را محقق می سازد و استفاده از آن حتی در کشور های غیر اسلامی رو به افزایش است، اوراق قرضه اسلامی (صکوک) می باشد.

۱-۲- بیان مساله

مسلماً توسعه زیرساخت های بازار سرمایه اسلامی و نهادهای زیربنایی امری الزامی بوده و به منظور جلب بیشتر سرمایه ها لازم است قوانین و مقررات با در نظر گرفتن شرایط خاص و متفاوت کشورهای اسلامی و غیر اسلامی تدوین شود. از طرفی بارزترین ابزار تامین مالی در بازار سرمایه اسلامی صکوک است که خود انواع گوناگون دارد و الگوهای جدید صکوک دائماً به بازارهای مالی کشورهای اسلامی و غیر اسلامی وارد می شود. از طرفی نیز توسعه و رونق بازارهای مالی در گرو توانایی این بازارها در جذب منابع سرمایه گذاران مختلف و انتقال بهینه این منابع به دست متقاضیان آن ها می­باشد تا به این ترتیب در کنار برآوردن انتظارات هر دو گروه، به رشد اقتصادی در جامعه نیز کمک شود. طی سال های اخیر رشد فزاینده حجم معاملات و فعالیت­های کسب و کار نیاز به ایجاد روشی برای تامین مالی منطبق با احکام اسلامی را تشدید کرده است. لذا مسئله اصلی این پژوهش این است که آیا می توان از ابزار مالی صکوک به عنوان جایگزینی مناسب برای تسهیلات بانکی استفاده کرد؟ و این که ابزار مالی صکوک تا چه اندازه می­تواند به عنوان یک ابزار جدید در محیط اقتصادی ایران موفق باشد؟ در این راستا علاوه بر تحلیل تمامی انواع اوراق صکوک، به صورت کامل، صکوک اجاره به عنوان یک ابزار کارامد در ایران مورد بررسی و تحلیل کامل قرار می گیرد.

۱-۳- سوالات پژوهش

۱-۳-۱- سوالات اصلی پژوهش

  • آیا ابزار مالی صکوک می تواند قابلیت اجرایی موفقی را در محیط اقتصادی کشور داشته باشد؟

۱-۳-۲) سوالات فرعی پژوهش

  • آیا انواع صکوک مطابق با قانون بانکداری بدون ربا می باشد؟
  • آیا اوراق صکوک از نظر اقتصادی کارا می باشند؟
  • آیا اوراق صکوک مورد توجه مردم، بانک ها و بنگاه های اقتصادی قرار گرفته و می‏گیرد؟

با توجه به اینکه اجرای عملیات اوراق صکوک اجاره در حال حاضر در کشور مطرح است، لذا محور اصلی سوالات فوق بر صکوک اجاره قرار دارد.

۱-۴- اهمیت و ضرورت پژوهش

بازار پول و سرمایه ایران در زمینه توسعه ابزارهای مالی مختلف اسلامی فقیر می باشد. تنها ابزاری که در ایران از دهه هفتاد تاکنون مورد استفاده واقع شده است اوراق مشارکت است که این اوراق نیز جوابگوی نیازهای گوناگون موجود نمی باشد. لذا تعریف، تبیین و تشریح ابزار صکوک به عنوان یکی از ابزارهای جدید مالی که منطبق با بانکداری اسلامی نیز بوده از اهمیت شایانی برخوردار می باشد. همچنین ارائه راهکارهای عملیاتی در راستای بکارگیری موثر و مفید این ابزار می تواند به عنوان اصلی ترین دلایل ضرورت برای طرح مذکور قلمداد گردد.

۱-۵- فرضیه های پژوهش

۱-۵-۱- فرضیه اصلی

  • ابزار مالی صکوک می تواند قابلیت اجرایی موفقی را در محیط اقتصادی کشور داشته باشد.

۱-۵-۲- فرضیه های فرعی

  • انواع صکوک مطابق با قانون بانکداری بدون ربا می باشد.
  • اوراق صکوک از نظر اقتصادی کارا می باشد.
  • اوراق صکوک مورد توجه مردم، بانک ها و بنگاه های اقتصادی قرار می گیرد.

۱-۶- اهداف پژوهش

  • تبیین و شناسایی انواع مختلف صکوک و خصوصیات هر یک از آن ها
  • بررسی موانع و محدودیت های استفاده از صکوک در ایران
  • بررسی و تبیین عوامل موفقیت یا عدم موفقیت صکوک در ایران با تاکید بر صکوک اجاره
  • ارائه راهکارهای عملیاتی در راستای بکارگیری موثر و مفید صکوک با تاکید بر صکوک اجاره
  • تعریف، بررسی و تاثیر استفاده از اوراق صکوک اجاره در فرایند تامین مالی
  • تعریف و بکارگیری ابزار جدید مالی جایگزین اوراق قرضه در بانکداری کشور

۱-۷- روش انجام پژوهش

۱-۷-۱- روش تحقیق

با توجه به اینکه هدف از تحقیق کاربردی به دست آوردن درک یا دانش لازم برای تعیین ابزاری است که به وسیله آن نیازی مشخص و شناخته شده بر طرف گردد و این نوع تحقیقات در صدد ارائه راهکارهایی برای حل مسائل و مشکلات سازمان­ها خاصه بانک ها می­باشند. پژوهش حاضر از نظر ماهیت و هدفی که دنبال می کند از نوع پژوهش کاربردی و از نظر روش گرد اوری داده ها برای دستیابی به سوالات اصلی پژوهش یاد شده، چون به توصیف و مطالعه آنچه هست می­پردازد، یک تحقیق توصیفی است. لذا پژوهش حاضر از نوع کاربردی و توصیفی می باشد.

۱-۷- ۲- مراحل اجرایی تحقیق

  • مفاهیم نظری و تئوریک صکوک (تشریح انواع اوراق صکوک و صکوک، جانشینی مناسب برای اوراق قرضه)
  • طریقه انتشار صکوک در ایران و مشکلات و چالش های پیش­روی سیستم بانکی
  • بررسی کارایی و مورد قبول واقع شدن صکوک

همچنین از انواع صکوک، صکوک اجاره مورد تشریح خاص قرار می گیرد که به تعریف، بررسی و تاثیر استفاده از اوراق صکوک اجاره در فرایند تامین و این که آیا این نوع صکوک در ایران تاچه میزان قابلیت اجرایی موفق داشته است، می پردازد.

۱-۷-۳- روش و ابزارگردآوری اطلاعات

برای جمع آوری اطلاعات، علاوه بر این که از منابع متعددی  استفاده شده است روش های مختلفی نیز برای این کار وجود داشته که با توجه به نوع و هدف تحقیق، موضوع مورد تحقیق و خصوصیات جامعه ­آماری از کارایی مناسب برخوردار می­باشد. مهمترین روش های گرداوری اطلاعات در این تحقیق بدین شرح است:

۱-۷-۳-۱- مطالعات کتابخانه ای

در این قسمت جهت گرداوری اطلاعات در زمینه مبانی نظری و ادبیات تحقیق موضوع، از منابع کتابخانه ای، مقالات، کتاب های مورد نیاز و نیز از شبکه جهانی اطلاعات (اینترنت) و تجربه و تخصص محقق استفاده شده است.

۱-۷-۳-۲- تحقیقات میدانی

به منظور اجرای این تحقیق از ابزارهای متعددی بهره گرفته شده است. بدین ترتیب با رعایت شرط تکثرگرایی در ابزار تحقیق می توان به نتایج حاصل از پژوهش بیشتر اعتماد کرد.

۱-۷-۳-۳- مصاحبه با نخبگان و طراحان نظام بانکداری

در هر تحقیق پژوهشـگر می تواند به منظور گرداوری و ثبت و ضبط داده ها و اطلاعات از ابزارهای متنوعی استفاده نماید. محقق برای به دست آوردن داده های مورد نیاز در تحقیق باید از ابزارهای متناسب با همان نوع داده و شرایط خاص آن تحقیق استفاده کند و پس از آن با تحلیل، پردازش و تبدیل آن ها به اطلاعات، سوالات را بیازماید.

۱-۸- قلمرو تحقیق

۱-۸-۱- قلمرو موضوعی

با توجه به این که جامعه آماری در این پژوهش سیستم بانکی کشور می باشد لذا تمامی جامعه آماری یاد شده مد نظر قرار می گیرند.

۱-۸-۲- قلمرو مکانی  

قلمرو مکانی این تحقیق شامل تمامی بانک های سیستم بانکی در کشور می باشد.

۱-۸-۳- قلمرو زمانی

اطلاعات مربوط به این تحقیق مربوط به نیمه اول سال ۱۳۹۲ می باشد.

۱-۹- جامعه آماری و روش یا روش­های نمونه گیری

با توجه به این که جامعه آماری در این پژوهش سیستم بانکی کشور می باشد لذا تمامی جامعه آماری یاد  شده  مد نظر قرار می­گیرند.

۱-۱۰- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

به منظور تحلیل اطلاعات پژوهش، با توجه به نوع پژوهش یاد شده از روش توصیفی- تحلیلی (استفاده از جنبه استنباطی، دانش فنی و بانکی پژوهشگر) و در پاره ای از موضوعات از نرم افزارهای آماری مرتبط نیز استفاده شده است.

۱-۱۱- واژه ها و اصطلاحات تخصصی

در ذیل برخی واژه ها و اصطلاحات تخصصی پژوهش معرفی که با توجه به تعاریف گسترده و حائز اهمیت آن در فصل های دوم و سوم پژوهش مورد تشریح قرار می گیرند.

  • صکوک[۱]: فرهنگ المنجد واژه صک (جمع آن اصک، صکوک و صکاک) را کتاب، نامه و رسید دریافت پول ترجمه کرده است. دایره المعارف قاموس عام لکل فن و مطلب در این رابطه چنین بیان می کند: صک به معنای سند و سفتجه (سفته) است و معرب واژه چک در فارسی است. در عرف عرب این واژه، حواله، انواع سفته، سند و هر آنچه که تعهد یا اقراری از آن ایفاد شود را شامل می شود و به معنای سپرده های بانکی و اوراق قرضه دولتی با ایمنی مناسب است (موسویان، ۱۳۸۶).
  • صکوک اجاره[۲]: اوراق بهادار با نام یا بی نام قابل نقل و انتقالی که دارنده آن مالک مشاع دارایی پایه قرارداد اجاره می باشد (همان منبع).

۲– مقدمه

در این فصل مباحث نظری و پیشینه تحقیق از جمله تاریخچه اوراق صکوک، انواع آن و … به طور کامل تشریح می­گردد.

۲-۲-  تاریخچه انتشار اوراق صکوک

اولین تلاش ها برای غلبه بر مسئله نقدینگی که بانک های اسلامی با آن مواجه بودند، توسط بانک مرکزی مالزی در سال ۱۹۸۳ انجام شد، که نخستین بانک اسلامی مالزی شروع به کار کرد. این بانک از اوراق بهادار دولتی یا اسناد خزانه که بهره پرداخت می کردند استفاده نکرد و اوراق بدون بهره با نام گواهی سرمایه گذاری دولتی منتشرکرد. این گواهی ها نشان دهنده بدهی بانک اسلامی مالزی به دولت بود. نرخ بهره از پیش تعیین شده ای برای این اوراق وجود نداشت، بلکه نرخ بازدهی آن ها توسط دولت و به تشخیص آن اعلام می شد. کمیته ای به نام کمیته سود تقسیمی مرکب از وزارت امور مالی، بانک مرکزی، واحد برنامه ریزی اقتصادی و بخش امور مذهبی دفتر نخست وزیری، برای اعلام منظم نرخ ها تعیین شد. رابطه ثابتی برای تعیین نرخ بازدهی وجود نداشت، بلکه تاکید بر ملاحظات کیفی به جای صرفاً ملاحظات کمی مطرح بود. برای تعیین نرخ بازدهی، معیارهای مختلفی مانند شرایط کلان اقتصادی، نرخ تورم و نرخ بازدهی سایر اوراق بهادار مشابه مورد توجه قرار داشت. دولت مالزی اولین بار در سال ۱۹۹۲ اقدام به انتشار اوراق صکوک به میزان ۶۰۰ میلیون دلار در بازارهای بین المللی کرد.

“شرکت ملی رهن مالزی[۳]” برنامه جدیدی برای خرید اوراق بدهی اسلامی در سال ۲۰۰۱ ارائه کرد، که این برنامه و همچنین تاسیس صندوق های مشترک سرمایه گذاری اسلامی مبتنی بر سرمایه گذاری های صکوک، روش­های جدید مالزی در بکارگیری ابزارهای مالی اسلامی جدید بودند. البته قبل از انتشار اولین صکوک جهانی توسط مالزی در سال ۲۰۰۱ میلادی، موسسه پولی بحرین برای اولین مرتبه در حوزه کشورهای خلیج فارس در سال ۲۰۰۱، اسناد دولتی مطابق با قوانین اسلامی منتشر کرد (پهلوان و رضوی، ۱۳۸۶). ارزش این اسناد ۲۵ میلیون دلار آمریکا، به شکل اوراق ۳ ماهه و با عنوان اوراق بهادار “صکوک سلم” بود. این اوراق نرخ بازدهی ثابت ۹۵/۳ درصدی داشت که مبتنی بر نرخ بهره نبود. کل ارزش پرتفوی صکوکی که تا قبل از سال ۲۰۰۳ توسط بحرین مدیریت می شد، بالغ بر یک میلیارد دلار آمریکا بود. در سال ۲۰۰۲ در بحرین، “مرکز اسلامی مدیریت نقدینگی[۴]” تاسیس شد.

تاسیس کنندگان این مرکز، مرکز مالی کویت، بانک اسلامی دبی و بانک اسلامی بحرین، هر یک با سرمایه پنج میلیون دلار آمریکا بودند. این مرکز دارایی های مشروع را از دولت ها، نهادهای مالی و شرکت ها خریداری و جمع آوری نمود. بنابراین اوراق بهادار صکوک با قابلیت معامله و بر مبنای ارزش دارایی های پایه انتشار یافت. در سال ۲۰۰۲، دولت مالزی اقدام به انتشار گواهی امین به مبلغ ۶۰۰ میلیون دلار نمود که سررسید آن ها سال ۲۰۰۷ بود. هر یک از این گواهی های امین بیانگر مالکیت مشاع دارایی ها، یعنی همان قطعات زمین می باشد. وجوه حاصل از انتشار برای ساخت طرح هایی مانند بیمارستان و مجتمع های دولتی به کار می رفت. ساختار صکوک مالزی شبیه ساختار صکوک قطر می باشد. یک “موسسه/ شرکت ناشر[۵]” تشکیل می شود که زمین را از دولت مالزی خریداری می­کند و سپس آن را به دولت اجاره می­دهد. در زمان سررسید اوراق، دولت مالزی این اوراق را به قیمت اسمی بازخرید می کند. پرداخت مبلغ اجاره بها توسط دولت مالزی تضمین شده است. این اوراق توسط موسسه های “مودیز[۶]” و “اس اند پی[۷]” ارزشیابی و طبقه بندی می شود. بانک توسعه اسلامی نیز در سال ۲۰۰۳ صکوک ترکیبی به ارزش ۴۰۰ میلیون دلار با سررسید سال ۲۰۰۸ منتشر کرد. هر صکوک بیانگر سهم مشاع دارنده آن در دارایی های امین بود. دارایی های امین توسط موسسه ای امین نگهداری می شد. موسسه امین فقط برای کمک به اجرای فرایند انتشار صکوک تاسیس شد. دارندگان اوراق صکوک مستحق دریافت جریان های نقدی حاصل از دارایی های امین بودند. این دارایی ها از طریق ترکیب قراردادهای اجاره، مرابحه و استصناع به وجود آمده اند و نرخ بازدهی آن ها ۶۲۵/۳ درصد بوده است.

با این اوصاف، ارزش بازاری اوراق صکوک در جهان تا نوامبر ۲۰۰۶ بیش از ۴۵ میلیارد دلار بودکه از این رقم ۶۸ درصد در حمایت از بخش خصوصی منتشر شده است. کشورهای انگلیس، آمریکا، آلمان و ژاپن برای جذب منابع مالی مسلمانان معتقد اقدام به انتشار اوراق بهادار صکوک کرده اند. امارات برای فاز دوم فرودگاه دبی ۵/۳ میلیارد دلار اوراق صکوک منتشر کرد که اکنون بالاترین حجم اوراق بهادار در دنیا است. با توجه به این که بالاترین اوراق قرضه فروخته شده برای پروژه های مختلف در کشور آمریکا حدود ۵/۱ میلیارد دلار است، فروش ۵/۳ میلیارد دلار اوراق بهادار صکوک برای تامین مالی فرودگاه دبی نشان می‏دهد که توانایی اوراق صکوک در تامین مالی به چه میزان بالا می­باشد. دولت­ها تاکنون حدود ۱۰ میلیارد دلار و شرکت ها حدود ۵۰ میلیارد دلار صکوک بین المللی منتشر کرده اند و تنها در نیمه اول سال ۲۰۰۷، شرکت ها ۱۱ میلیارد دلار از این اوراق منتشر کرده اند. رشد انتشار اوراق صکوک در سال های اخیر به گونه ای بوده است که میزان آن با کمتر از ۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۳ به بیش از ۵۰ میلیارد دلار در اواسط سال ۲۰۰۷ رسیده است (نجفی، ۱۳۸۵).

جداول (۲-۱) و (۲-۲) تعدادی از صادرکنندگان صکوک، سال انتشار و حجم اوراق منتشر شده آن ها را در سطح جهان نشان می دهد. همچنین نمودار (۲-۱)، حجم اوراق صکوک منتشر شده از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۶ را به صورت تفکیک شده شرکتی و دولتی نشان می دهد. کاملاً مشخص است که استقبال شرکت ها در استفاده از این ابزار مالی در این مدت به صورت فزاینده افزایش یافته است.

تعداد صفحه :۶۹

قیمت :۳۷۵۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  minoofar.majedi@gmail.com