پایان نامه با واژه های کلیدی تقطیر، گیاهان‌، معطر

ساز بدن می‌شود. همچنین با مصرف منظم دارچین می‌توان خطر حمله قلبی را کاهش داد..طالب زاده(۱۳۸۹)
۲-۳-۶-۶- دیابت:
دارچین حاوی ترکیباتی است که عمل انسولین در انتقال گلوکز به سلول ها را بهبود می‌بخشد. دارچین تقریبا هیچ کالری ندارد، به همین خاطر دیابتی‌ها بدون خطر چاق شدن می‌توانند با افزودن دارچین طعم مطبوعی به غذای خود بخشند.هر گرم دارچین کمتر از ۳ کالری دارد که بسیار اندک است.طالب زاده(۱۳۸۹)
۲-۴- اسانس های گیاهی:
اسانس ها مایعاتی فرار، منعکس کننده و ترکیباتی معطر و بی رنگ با منشأ ترپنی و الکلی و… می باشند. اسانس ها مخلوطی از مواد مختلف با ترکیبات شیمیایی بسیار متفاوت از یکدیگر بوده که باعث بوی خوش یا مزه در گیاه می باشد. نوری و همکاران(۱۳۸۷)
اسانس ها در بسیاری از گیاهان وجود داردند که از مهمترین تیره های دارای اسانس می توان به تیره های نعنائیان، چتریان، کاج ، برگ بو، و بعضی از گیاهان خانواده روزاسه و کاسنی و… اشاره کرد.
اسانس ها در برخی بافت های گیاهی مانند: مرکز سلول یا در محل ذخیره اسانس زیر پوشش کرکی، غده های کوچک یا در فضای میان سلولی جمع می شوند.
به عنوان مثال در گیاهان خانوده نعنائیان اسانس ها در تارهای ترشح کننده، در خانواده روزاسه به ویژه گل سرخ در گلبرگ ها، در تیره کاج در مجرا های لیزیژن و شیزوژن و در تیره فلفل در سلول های پارانشیمیوجوددارند.
۲-۴-۱- ترکیبات و منشا اسانس ها:
اسانس‌ها۵۲ ترکیبات‌ شیمیایی‌ معطری‌ هستند که‌ در گیاهان‌ مختلفی‌ که‌ تا امروز در حدود ۷۰۰ نوع‌ از آنها شناسایی‌شده‌ است، وجود دارند. در ساختمان‌ اسانس‌ها ترکیبات‌ بسیار متنوعی‌ از قبیل‌ الکل‌های‌ ترپنوئیدی هیدروکربن‌ها، فنل‌ها، آلدئیدها،استرها و کتون‌ها بطور طبیعی‌ وجود دارند.اغلب‌ یک‌ یا چند جزو از این‌ ترکیبات، عطر و بوی‌ اسانس‌ را تحت‌ تاثیر خودقرار می‌دهند.
اسانس ها در برخی بافت های گیاهی مانند: مرکز سلول یا در محل ذخیره اسانس زیر پوشش کرکی، غده های کوچک یا در فضای میان سلولی جمع می شوند.
به عنوان مثال در گیاهان خانوده نعنائیان اسانس ها در تارهای ترشح کننده، در خانواده روزاسه به ویژه گل سرخ در گلبرگ ها، در تیره کاج در مجرا های لیزیژن و شیزوژن و در تیره فلفل در سلول های پارانشیمی وجود دارند.
هر نوع‌ از اسانس‌ها در گیاهان‌ معطر و در قسمت‌های‌ مختلفی‌ از آنها نظیر ریشه‌ (زنجبیل )، چوب‌ (سوزنی‌ برگان) پوست‌ (دارچین) ،برگ (رزماری) ، گل ‌(یاسمن) میوه (مرکبات)، بذر (رازیانه) و غیره‌ ساخته‌ شده‌ و در فضای‌ مابین‌ سلولی‌ اپیدرم‌ و مزوفیل‌ در ساختارهای ‌متعدد ترشحی‌ ذخیره‌ می‌شوند و دارای‌ نقطه‌ جوش‌ پایینی‌ بوده‌ و به‌ روش‌های‌ مختلفی‌ قابل‌ استخراج‌ می‌باشند.
هرچند مکانیسم‌ دقیق‌ سنتز اسانس‌ها درون‌ گیاهان‌ نامشخص‌ است‌ اما وجود آن‌ برای‌ مقاومت‌ گیاهان‌ در مقابل‌ شرایط نامساعدمحیطی، جذب‌ حشرات‌ گرده‌ افشان‌ و کمک‌ به‌ توسعه‌ و پراکنش‌ این‌ گیاهان‌ مسلم‌ و مشخص‌ است. در بهره‌برداری‌ از گیاهان‌ اسانس‌دار،شواهد موجود طی‌ ۵۰ سال‌ گذشته‌ نشان‌ می‌دهد که‌ تقاضا برای اسانس و فرآورده های حاصل از آن سیر فزونی به خود گرفته است.
۲-۴-۲- خصوصیات اسانس ها:
این مواد،در دمای بالاتر از ۵۰تا ۶۰ درجه سانتی گراد ودر مجاورت هوا (در معرض نور) بسیار سریع اکسید و پلیمریزه شده و به رزین تبدیل می گردند و به همین دلیل به نام روغن های فرار، روغن معطر، روغن های استری … نا میده می شوند.
اسانس ها ترکیباتی بی رنگ هستند و به علت گذشت زمان تیره می گردند.
اسانس ها به دلیل فرار بودن باید در ظروف کاملا بسته نگهداری شوند.
اسانس ها در الکل محلول هستند و بوی و ویژگی های خود را به آن می دهند و با آب کمی قابل اختلاط می باشند.
این مواد قابل تقطیر شدن هستند و می توان به روش تقطیر آن ها را استخراج نمود.
بو، و طعم این مواد بی نهایت متفاوت است و این به علت ترکیبات و یژه در این گیاهان می باشد. و دارای طعم های شیرین، تلخ، ملایم، گس و تند و سوزاننده می باشند.
۲-۴-۳- تفاوت اسانس ها با روغن های معمولی:
روغن های معطر فاقد ترکیبات اسید های چرب هستند در حالی که روغن های ثابت در ساختمان خود حاوی استر های گلیسرین و اسید های چرب می باشند.
بر خلاف روغن های معمولی بر روی کاغذ یا پارچه لکه بر جای نمی گذارند.
روغن های معطر بر خلاف روغن های معمولی قابل تقطیر می باشند و در مجاورت هوا اکسید می شوند
۲-۴-۴- طبقه بندی اسانس ها:
۲-۴-۴-۱- اسانس های طبیعی :
فرآورده هایی هستند که از مواد خام گیاهی با یکی از روش های استخراج( تقطیر، فشردن و استخراج با حلال)بدست می آیند.
۲-۴-۴-۲- اسانس های شبه طبیعی :
فرآورده های هستند که از ترکیب مواد اولیه معطر به وجود می آیند و از نظر بو شبیه اسانس های طبیعی می باشند.
۲-۴-۴-۳- اسانس های مصنوعی:
فرآورده هایی هستند که به طور تجاری از مواد شیمیایی آلی شبیه اسانس های طبیعی تهیه می گردند و بویی شبیه اسانس های طبیعی دارند.
۲-۴-۵- روش های استخراج اسانس ها:
به طور معمول مواد روغنی فرار از اندام های مختلف گیاه مانند گل، جوانه، میوه، برگ، بذرو غیره و به روشهای مختلف استخراج می گردد.
۲-۴-۵-۱- روش های تقطیر:
تقطیر با آب۵۳
تقطیر با بخار۵۴
پرکولاسیون
تقطیر جزء به جزء
تقطیر مجدد
۲-۴-۵-۲- روش های فشردن:
۲-۴-۵-۳- روش استخراج با حلال:
۲-۴-۵-۴- روش استخراج با دی اکسید کربن:
که روش تقطیر (به دو روش تقطیر در بخار و تقطیر در آب ) از متداول ترین روش های استخراج اسانس در صنعت می باشند. (دنیس و همکاران ۱۹۹۰)
۲-۴-۶-کاربرد اسانس ها :
اسانس ها به دلیل معطر بودن و داشتن طعم های مشخص و مختلف در صنایع غذایی، عطر سازی و لوازم آرایشی، داروسازی و به طور کلی در صنایعی که محصولات معطر و یا دارای طعم خاص تولید می کنند مورد مصرف قرار می گیرند.
۲-۴-۶-۱-کاربرد در داروساز ی و پزشکی:
اسانس ها در فرآورده های دارویی مختلف مانند شربت، کرم، پمادو لوسیون به کار می روند. و یکی از اشکال مصرف عمده این مواد به صورت بخور می باشد.
۲-۴-۶-۲-کاربرد در صنعت:
از اسانس ها در صنایع مختلف از قبیل:
تهیه حشره کش ها
تهیه آدامس های معطر
در صنعت صابون سازی
تهیه خمیر دندان و لوازم آرایشی و بهداشتی
عطر سازی
فراورده های خوراکی
و بسیاری موارد دیگر استفاده می گرد.
۲-۴-۷- اهمیت‌ و تاریخچه استفادهاز ‌اسانس‌های‌ طبیعی‌:
تولید و پرورش‌ گیاهان‌ اسانس‌دار در مناطق‌ گرمسیری‌ و نیمه‌ گرمسیری‌ از سابقه‌ بسیار طولانی‌ برخوردار است‌ به طوری‌که‌ داد و ستدمواد خام‌ این‌ گیاهان‌ بیشتر در تمدن‌های‌ باستانی‌ مصر، یونان‌ و ایران‌ بروز یافته‌ است. البته‌ شواهد بدست‌ آمده‌ از کشف‌ دستگاه‌ تقطیر در دره‌ ایندوسپاکستان‌ نشان‌ می‌دهد که‌ این‌ حرفه‌ از قدمتی‌ چندین‌ هزار ساله‌ برخوردار می باشد.مصریان‌ و ایرانیان‌ باستان ‌اولین ‌مردمانی‌ بودند که‌ به‌ تولید اسانس‌ و عطرهای‌ طبیعی‌ از گیاهان‌ پرداختند. به‌طوری‌که‌ تولید عطر گل‌ رز را که‌ در بین‌ مسلمانان‌ از ارج‌ وقرب‌ بسیاری‌ برخوردار است‌ به‌ دانشمند ایران ، ابوعلی‌ سینا نسبت‌ می‌دهند.(مومنی۱۳۷۰)
در باب‌ تجارت‌ اسانس‌های‌ گیاهی‌ در مقادیر زیاد، ابتدا یونانیان‌ با جذب‌ تکنولوژی‌ استخراج‌ و فرآوری‌ اسانس‌ توانستند از اعراب‌ پیشی‌ بگیرند.اما در قرن‌ ۱۷ میلادی تحول‌ بزرگی‌ در کشور فرانسه صورت گرفت که اروپا و جهان را در این زمینه تحت تاثیر حرکت خود قرار داد.
این‌ کشور با جمع‌آوری‌ کارگاه‌های‌ کوچک‌ و جذب‌ افراد متخصص‌ و کارآمد در زمینه‌ فرآوری‌ و استخراج‌ ترکیبات‌ معطر و همچنین‌ به‌ خدمت‌ گرفتن‌ افرادی‌ که‌ از نظر حس‌ بویایی‌ بسیارمشهور بودند، صنعت‌ بزرگی‌ را در شهر گراس۵۵‌ پایه‌گذاری‌ کرد و به‌ سرعت‌ خود را سردمدار صنعت‌ اسانس‌ در جهان‌ معرفی‌نمود. این‌ یکه‌تازی‌ تا قبل‌ از شروع‌ جنگ‌ جهانی‌ دوم‌ و ظهور رقبای‌ دیگر ادامه‌ داشت اما مشکلی‌ که‌ فرانسه‌ و سایر کشورهای‌ اروپایی‌ باآن‌ مواجه‌ بودند، تامین‌ مواد خام‌ گیاهی‌ بود که‌ به‌ علت‌ شرایط جوی‌ فرانسه‌ مجبور بودند واردکننده‌ محض‌ این‌ مواد از منطقه‌ بالکان،خاورمیانه، شمال‌ آفریقا و اروپای‌ شرقی‌ باشند. به‌ همین‌ خاطر با شروع‌ فعالیت‌ سایر کشورها نظیر صنعت‌ اسانس‌ نعناع‌ در آمریکا،تولید اسانس ‌مرکبات‌ در برزیل، صنعت‌ اسانس‌ شمعدانی‌ در الجزایر، فرآوری‌ اسانس‌ گل‌ رز در بلغارستان‌ و غیره، قدرت‌ فرانسه‌ و شهرگراس‌ کاهش‌ یافت‌ و تنها در تولید گیاهانی‌ نظیر اسطو خودوس‌ و ترخون‌ که‌ با شرایط آب‌ و هوایی‌ آن‌ مطابقت‌ داشت‌ محدود گردید این‌رقابت‌ هم‌ اکنون‌ نیز در بین‌ کشورهای‌ تولیدکننده‌ بسیار شدید است‌ اما کشورهای‌ آسیایی‌ و ایران‌ پیشرفت‌ قابل‌ توجهی‌ در این‌ زمینه‌ نداشته‌اند و هنوز به ‌طور عمده‌ به‌ تجارت‌ گیاهان‌ خشک‌ زراعی‌ یا خودرو می‌پردازند. تاکنون حدود ۳۰۰ نوع اسانس شناخته شده که حدود ۳۰ نوع آن از نظر تجاری اهمیت دارند و عمدتاً به منظور عطر و طعم بخشیدن به غذاها استفاده می شوند.
۲-۴-۸- خواص اسانس ها:
از نظر شکل ظاهری، اسانس ها مایعی تقریبا بی رنگ و دارای بوی قوی بوده که در تماس با هوا کدر می شوند. چگالی اغلب آنها بین ۸۵/۰-۱/۱می باشد .
اسانس ها معمولاً از بوی تندی برخوردارند و وزن مخصوص آنها معمولاً از آب کمتر است.
اسانس ها محلول در الکل، دی سولفید کربن، تترا کلرو کربن، کلروفرم، اترهای نفتی و روغن های چرب هستند. اغلب در آب نامحلول بوده به جز بعضی از آنها که در آب کم محلول اند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *