پایان نامه ارشد:ارزیابی توانها وقابلیت های عناصر بافت قدیمی در توسعه صنعت گردشگری

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :جغرافیا

عنوان : ارزیابی توانها وقابلیت های عناصر بافت قدیمی در توسعه صنعت گردشگری       

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (      ( M.A

رشته : جغرافیا و برنامه ریزی شهری

عنوان پایان نامه :

ارزیابی توانها وقابلیت های عناصر بافت قدیمی در توسعه صنعت گردشگری                                

مطالعه موردی:

(شهر سمنان)

استاد راهنما :

آقای پروفسور عباس بخشنده نصرت

استاد مشاور :

آقای دکتر عباس ارغان

زمستان ۹۰-۸۹

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                               صفحه

فصل اول: کلیات تحقیق

چکیده………………………………………………………………………………………………………………………………… ۱

پیشگفتار…………………………………………………………………………………………………………………………….. ۲

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………. ۳

۱-۱- طرح مسئله……………………………………………………………………………………………………………… ۶

۲-۱- اهداف تحقیق…………………………………………………………………………………………………………. ۱۱

۳-۱-سؤالات اصلی تحقیق………………………………………………………………………………………………. ۱۳

۴-۱- فرضیات تحقیق………………………………………………………………………………………………………. ۱۳

۵-۱- پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………… ۱۳

۵-۱-۱-مجموعه مقالت(پیشینه تحقیق)……………………………………………………………. ۱۵

۶-۱- روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………. ۱۶

فصل دوم: مبانی نظری تحقیق

۱-۲-تعریف و مفهوم گردشگری………………………………………………………………………………………. ۱۹

۲-۲-توریست…………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۹

۳-۲-تعریف لغوی بافت فرسوده و قدیمی………………………………………………………………………. ۱۹

۴-۲-مفهوم بافت قدیم شهری…………………………………………………………………………………………. ۲۰

۵-۲-تعریف انواع بافت……………………………………………………………………………………………………… ۲۰

۶-۲-نظریه های گردشگری در ایران و جهان…………………………………………………………………. ۲۱

۷-۲-نگرش ها و دیدگاه ها در موردبافت قدیم……………………………………………………………….. ۲۲

۷-۲-۱-نگرش موزه ای…………………………………………………………………………………………………….. ۲۲

۷-۲-۲-نگرش سلولی……………………………………………………………………………………………………….. ۲۳

۷-۲-۳-نگرش ارگانیستی(ارگانیکی)……………………………………………………………………………….. ۲۴

۸-۲- مکاتب و نظریات در مورد بافت قدیم……………………………………………………………………. ۲۵

۸-۲-۱-نظریه اوژن ویوله سودو……………………………………………………………………………………….. ۲۵

۸-۲-۲-نظریه جان راسکین…………………………………………………………………………………………….. ۲۵

۸-۲-۳-نظریه محافظه کاران……………………………………………………………………………………………. ۲۵

۸-۲-۴-نظریه رادیکال………………………………………………………………………………………………………. ۲۶

۸-۲-۵-نظریه عقلانی……………………………………………………………………………………………………….. ۲۶

۹-۲-صنعت گردشگری در جهان…………………………………………………………………………………….. ۲۶

۱۰-۲-اولویت های گردشگری و گردشگرها در ایران…………………………………………………….. ۲۷

۱۱-۲-تجارب جهانی در مورد بافت قدیم……………………………………………………………………….. ۲۸

۱۱-۲-۱-کشور ایتالیا……………………………………………………………………………………………………….. ۲۹

۱۲-۲-تجارب ایرانی در مورد بافت قدیم………………………………………………………………………… ۲۹

۱۲-۲-۱-بافت یزد…………………………………………………………………………………………………………….. ۲۹

۱۲-۲-۱۲-تجربه منطقه ۱۲ تهران…………………………………………………………………………………. ۲۹

۱۳-۲-جایگاه ایران در گردشگری جهانی……………………………………………………………………….. ۳۰

۱۴-۲-بافت قدیمی شهرهای ایران………………………………………………………………………………….. ۳۰

۱۵-۲-توسعه درون شهری………………………………………………………………………………………………. ۳۱

۱۶-۲-انواع گردشگری……………………………………………………………………………………………………… ۳۱

۱۷-۲-جاذبه های گردشگری…………………………………………………………………………………………… ۳۲

۱۸-۲ گردشگری و توسعه پایدار……………………………………………………………………………………… ۳۲

۱۹-۲-موانع اجتماعی و خدماتی،اجرایی در بخش گردشگری…………………………………….. ۳۴

۲۰-۲-تأثیرات اقتصادی-اجتماعی توریسم(توریسم و ایجاد اشتغال)…………………………… ۳۴

۲۱-۲-شهرهای خشک ایران و قابلیت های توریستی آن……………………………………………… ۳۵

۲۲-۲-نومونه ای از عناصر مشخص و اصلی شهر در دوره ایرانی-اسلامی…………………… ۳۵

۲۲-۲-۱-مسجد………………………………………………………………………………………………………………… ۳۵

۲۲-۲-۲-بازار…………………………………………………………………………………………………………………….. ۳۷

۲۲-۲-۳-ارگ و بارو…………………………………………………………………………………………………………. ۳۸

۲۲-۲-۴-کاروانسراها………………………………………………………………………………………………………… ۳۹

۲۲-۲-۵-محله ها……………………………………………………………………………………………………………… ۴۰

۲۲-۲-۶-آب انبارها………………………………………………………………………………………………………….. ۴۰

۲۳-۲-بررسی جایگاه بافت تاریخی در سازمان فضایی و ساختار کالبدی شهر امروز….. ۴۱

۲۴-۲-شناخت عناصر، ومحوطه های با ارزش تاریخی-فرهنگی،کالبدی-مذهبی………. ۴۲

۲۵-۲-تدقیق اهداف کلی ساماندهی و مداخله در بافت قدیم……………………………………… ۴۳

۲۶-۲-نقاط­ضعف و راهکارهای احیاء بافت قدیم……………………………………………………………. ۴۵

۲۷-۲-روش های مرمت شهری……………………………………………………………………………………….. ۴۵

۲۸-۲-نقاط ضعف……………………………………………………………………………………………………………… ۴۶

۲۹-۲-راهکارها جهت تجدید حیات و باز زنده سازی……………………………………………………. ۴۶

۳۰-۲-گردشگری شهری و آثار آن بر سیما و فضای شهری…………………………………………. ۴۷

۳۱-۲-ضمانت توسعه پایدار گردشگری شهری با حفاظت بافت های قدیمی……………… ۵۰

۳۲-۲-بافت قدیمی فرهنگ نامه آموختنی یا واژگان دور ریختنی………………………………. ۵۳

۳۳-۲-اجزا و عناصر شهری بافت قدیمی……………………………………………………………………….. ۵۴

۳۳-۲-۱-چگونگی تغییر و تحولات بافت قدیم……………………………………………………………… ۵۷

۳۴-۲-مدلSWOT ………………………………………………………………………………………………………. 59

 

فصل سوم: منطقه مورد مطالعه

۱-مطالعات جغرافیایی شهر سمنان…………………………………………………………………………………. ۶۳

۱-۳-موقع جغرافیایی شهرستان سمنان…………………………………………………………………………. ۶۳

۲-۳-موقع جغرافیایی شهر سمنان………………………………………………………………………………….. ۶۵

۳-۳-زمین شناسی منطقه مورد مطالعه…………………………………………………………………………. ۶۵

۳-۳-۱-گسل ها………………………………………………………………………………………………………………… ۶۶

۳-۳-۱-۱-گسل سمنان…………………………………………………………………………………………………… ۶۶

۳-۳-۲-ناهمواری ها…………………………………………………………………………………………………………. ۶۶

۳-۳-۲-۱-عوارض زمین………………………………………………………………………………………………….. ۶۶

۳-۳-۲-۲-شیب………………………………………………………………………………………………………………… ۶۶

۳-۳-۳-توپوگرافی…………………………………………………………………………………………………………….. ۶۷

۴-۳- مطالعات اقلیمی……………………………………………………………………………………………………… ۶۷

۵-۳-بررسی پارامترهای اقلیم شناسی در شهر سمنان…………………………………………………. ۶۷

۵-۳-۱-دما………………………………………………………………………………………………………………………… ۶۸

۵-۳-۲-یخبندان……………………………………………………………………………………………………………….. ۶۸

۵-۳-۳-میزان بارندگی……………………………………………………………………………………………………… ۶۹

۵-۳-۴-رطوبت نسبی……………………………………………………………………………………………………….. ۷۰

۵-۳-۵-وضعیت باد…………………………………………………………………………………………………………… ۷۲

۵-۳-۵-۱-گلباد سمنان……………………………………………………………………………………………………. ۷۲

۶-۳-طبقه بندی اقلیمی…………………………………………………………………………………………………… ۷۳

۷-۳-پوشش گیاهی………………………………………………………………………………………………………….. ۷۴

۸-۳-منابع آب…………………………………………………………………………………………………………………… ۷۴

۸-۳-۱-منابع آب زیرزمینی…………………………………………………………………………………………….. ۷۴

۸-۳-۱-۱-قنات………………………………………………………………………………………………………………… ۷۴

۸-۳-۱-۲-چاه…………………………………………………………………………………………………………………… ۷۵

۸-۳-۱-۳-چشمه……………………………………………………………………………………………………………… ۷۵

۸-۳-۲-منابع آب سطحی………………………………………………………………………………………………… ۷۵

۹-۳-معادن………………………………………………………………………………………………………………………… ۷۶

۲-ویژگی های انسانی منطقه مورد مطالعه……………………………………………………………………… ۷۶

۱۰-۳-تغییرات و تحولات جمعیتی در شهرستان و شهر سمنان………………………………… ۷۶

۱۱-۳-بررسی ساختار سنی جمعیت شهر سمنان………………………………………………………… ۷۷

۱۱-۳-۱-بعد هرم سنی…………………………………………………………………………………………………… ۷۸

۱۲-۳-ترکیب جمعیت در بافت قدیم…………………………………………………………………………….. ۷۹

۱۲-۳-۱-ترکیب سنی و جنسی بافت قدیم شهر سمنان…………………………………………….. ۸۰

۱۳-۳-ساختمان جنسی جمعیت……………………………………………………………………………………. ۸۰

۱۴-۳-بررسی تعداد و بعد خانوار در شهر سمنان…………………………………………………………. ۸۱

۱۵-۳-ویژگی های کیفی جمعیت…………………………………………………………………………………… ۸۱

۱۵-۳-۱-زادو ولد……………………………………………………………………………………………………………… ۸۱

۱۵-۳-۲-مرگ و میر………………………………………………………………………………………………………… ۸۱

۱۵-۳-۳-مهاجرت…………………………………………………………………………………………………………….. ۸۱

۱۵-۳-۴-ازدواج و طلاق…………………………………………………………………………………………………… ۸۲

۱۶-۳-نظام استقرار ساکنین بافت قدیم شهر سمنان……………………………………………………. ۸۲

۱۶-۳-۱-روند جابجایی جمعیت درون شهری در بافت قدیم……………………………………….. ۸۲

۱۷-۳-تحولات جمعیتی…………………………………………………………………………………………………… ۸۳

۳-ویژگی انسانی منطقه مورد مطالعه………………………………………………………………………………. ۸۴

۱۸-۳-بررسی­وضعیت درصد اشتغال در بخشهای مختلف اقتصادی…………………………….. ۸۴

۱۹-۳-ساختار اقتصادی سمنان……………………………………………………………………………………….. ۸۵

۲۰-۳-نسبت جمعیت فعال و بیکاران شهر سمنان……………………………………………………….. ۸۶

۲۱-۳-ویژگی بخش های اقتصادی………………………………………………………………………………….. ۸۷

۲۱-۳-۱-کشاورزی……………………………………………………………………………………………………………. ۸۷

۲۱-۳-۲-صنعت و معدن…………………………………………………………………………………………………. ۸۹

۲۱-۳-۳-خدمات………………………………………………………………………………………………………………. ۸۹

۲۲-۳-گردشگری در شهر سمنان……………………………………………………………………………………. ۹۰

۲۲-۳-۱-تعداد جهانگردان خارجی استفاده کننده از هتل ها در استان سمنان………… ۹۰

۲۳-۳-بررسی میزان و انواع مشاغل دربافت قدیمی سمنان…………………………………………. ۹۱

۲۳-۳-۱-بررسی مشاغل و اصناف قدیمی در بازار سمنان……………………………………………. ۹۳

۲۴-۳-وجه تسمیه شهر سمنان………………………………………………………………………………………. ۹۴

۲۵-۳-شناخت و تحلیل ساختار کالبدی بافت قدیم در برابرجدید(شهر سمنان)……….. ۹۶

۲۶-۳-جاذبه های تاریخی و فرهنگی شهر سمنان………………………………………………………… ۹۷

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۰۳

۱-۴-معرفی داده ها…………………………………………………………………………………………………….. ۱۰۳

۲-۴-پیدایش شهر سمنان………………………………………………………………………………………….. ۱۰۳

۲-۴-تعیین محدوده بافت بافت قدیمی شهر سمنان………………………………………………. ۱۰۵

۳-۴-شناخت و معرفی ساختار بافت قدیمی شهر سمنان………………………………………. ۱۰۵

۴-۴-شناخت عناصر،فضاها و محوطه های با ارزش­تاریخی-فرهنگی،کالبدی ومذهبی………………. ۱۰۹

۴-۴-۱-ارزشمندی بناها بر اساسفرهنگی و اجتماعی……………………………………………… ۱۱۰

۴-۴-۲-ارزشمندی بناها به دلیل دارا بودن جنبه هایی از مهارتهای ویژه در ساخت بنا……………. ۱۱۰

۴-۴-۳-ارزشمندی بنا به دلیل تعلقات آیینی و نمادین و ارتباط با آداب و سنن ملی و مذهبی… ۱۱۰

۴-۴-۴-ارزشمندی بناهای قدیمی به دلیل قابلیت استفاده از آن برای عملکرد امروزی…………….. ۱۱۰

۵-۴-عناصر ارزشمند بافت قدیمی از نظر باستان شناسی و علمی………………………… ۱۱۱

۵-۴-۱-قلعه ها……………………………………………………………………………………………………………. ۱۱۱

۵-۴-۲-برج………………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱۴

۵-۴-۳-آتشگاه…………………………………………………………………………………………………………….. ۱۱۵

۵-۴-۴-کاروانسراها و رباط­ها……………………………………………………………………………………… ۱۱۵

۵-۴-۵-تیمچه ها………………………………………………………………………………………………………… ۱۱۷

۵-۴-۶-دارالحکومه………………………………………………………………………………………………………. ۱۱۸

۵-۴-۷-ارگ…………………………………………………………………………………………………………………. ۱۱۸

۵-۴-۸-مساجد……………………………………………………………………………………………………………. ۱۲۰

۵-۴-۹-مدارس قدیمی………………………………………………………………………………………………. ۱۲۵

۵-۴-۱۰-امامزاده و بقاع متبرکه………………………………………………………………………………… ۱۲۵

۵-۴-۱۱-آرامگاه­ها و معابر………………………………………………………………………………………….. ۱۳۴

۵-۴-۱۲-بازارها…………………………………………………………………………………………………………… ۱۳۷

۵-۴-۱۳-حمام­ها………………………………………………………………………………………………………… ۱۴۲

۵-۴-۱۴-آب انبارها…………………………………………………………………………………………………….. ۱۴۵

۵-۴-۱۵-آسیاب های آبی………………………………………………………………………………………….. ۱۵۰

۵-۴-۱۶-میادین و راسته های شهر سمنان……………………………………………………………… ۱۵۰

۵-۴-۱۷-معابر بافت قدیم………………………………………………………………………………………….. ۱۵۱

۵-۴-۱۸-محله ها………………………………………………………………………………………………………… ۱۵۳

۵-۴-۱۹-نمونه ای از خانه های قدیمی……………………………………………………………………. ۱۵۳

۵-۴-۱۹-۱-خانه های قدیمی فامیلی……………………………………………………………………….. ۱۵۳

۵-۴-۱۹-۲-خانه قدیمی دکتر معتمد………………………………………………………………………. ۱۵۴

۵-۴-۱۹-۳-خانه قدیمی رنجبران……………………………………………………………………………… ۱۵۴

۵-۴-۱۹-۴-خانه قدیمی کلانتر………………………………………………………………………………… ۱۵۵

۵-۴-۱۹-۵-خانه قدیمی تدین………………………………………………………………………………….. ۱۵۵

۶-۴-گذرهای محله ای……………………………………………………………………………………………….. ۱۵۵

۷-۴-شکل توده ساختمانی خانه های قدیمی………………………………………………………….. ۱۵۸

۸-۴-بررسی چگونگی پراکنش مکان های با ارزش در ساختار کالبدی شهر دیروز وامروز………….. ۱۶۰

۹-۴-محیط طبیعی و آثار آن بر کالبد بافت قدیمی………………………………………………… ۱۶۳

۹-۴-۱-محیط طبیعی و مصالح ساختمانی بافت قدیم……………………………………………. ۱۶۴

۹-۴-۲-محیط طبیعی و شبکه معابر بافت قدیم……………………………………………………… ۱۶۴

۱۰-۴-بررسی نقش و عملکرد اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی بافت قدیم در ارتباط با شهر…………. ۱۶۵

۱۰-۴-۱-بررسی نقش اقتصادی بافت قدیم……………………………………………………………… ۱۶۵

۱۰-۴-۲-بررسی نقش اجتماعی-فرهنگی بافت قدیم……………………………………………… ۱۶۵

۱۱-۴-چرخه احیاء و بهسازی بافت قدیمی سمنان…………………………………………………. ۱۶۶

۱۲-۴-میزان تأسیسات و تجهیزات و امکانات رفاهی موجود در بافت قدیم………….. ۱۶۷

۱۳-۴- تعداد بازدید کنندگان از موزه حمام پهنه(حمام حضرت)………………………….. ۱۶۹

۲-تجزیه و تحلیل یافته ها………………………………………………………………………………………….. ۱۶۹

۱۴-۴-بررسی اثرات گردشگری عناصر بافت قدیم…………………………………………………… ۱۶۹

۱۴-۴-۱- بررسی اثرات اقتصادی گردشگری عناصر بافت قدیم…………………………….. ۱۶۹

۱۴-۴-۲- بررسی اثرات اجتماعی،فرهنگی و مذهبی پتانسیل های گردشگری عناصر بافت قدیم. ۱۷۱

۱۵-۴-تحلیل با بهره گرفتن از SWOT ………………………………………………………………………. 173

۱۵-۴-۱-عوامل داخلی مؤثر بر گردشگری در بافت مطالعه شده…………………………… ۱۷۳

۱۵-۴-۲- عوامل خارجی مؤثر بر گردشگری در بافت مطالعه شده………………………… ۱۷۴

۱۶-۴-تحلیل نقاط قوت،ضعف، فرصت ها و تهدیدها………………………………………………. ۱۸۳

۱۷-۴-اولویت بندی نهایی………………………………………………………………………………………….. ۱۸۷

فصل پنجم: آزمون فرضیات،پیشنهادات و نتیجه گیری

۱-۵- آزمون فرضیات ………………………………………………………………………………………………………. ۱۹۳

۲-۵-تنگناها ومشکلات……………………………………………………………………………………………………… ۱۹۵

۳-۵- پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………………… ۱۹۶

نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………….. ۲۰۰

فرست جداول

عنوان                                                                                                                                               صفحه

فصل دوم

۱-۲- کانون ها و قطبهای عمده توریستی جهان…………………………………………………………… ۲۷

۲-۲-اولویت های گردشگری در ایران……………………………………………………………………………… ۲۷

۳-۲-اولویت گردشگران در ایران……………………………………………………………………………………… ۲۸

۴-۲-انواع مکان های گردشگری……………………………………………………………………………………… ۲۸

۵-۲-اثارت مثبت و منفی فرهنگی و اجتماعی گردشگری…………………………………………… ۳۵

فصل سوم

۱-۳- تقسیمات سیاسی شهرستان سمنان سال ۱۳۸۷٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۶۳

۲-۳-مشخصات ایستگاه شهر سمنان………………………………………………………………………………. ۶۷

۳-۳-میزان دمای شهر سمنان در طولانی مدت(۲۰۰۵-۱۹۶۵)…………………………………… ۶۸

۴-۳-میانگین و آستانه های بارندگی ماهانه سمنان در طولانی مدت(۲۰۰۵-۱۹۶۵).. ۶۹

۵-۳-میزان رطوبت سمنان(۲۰۰۵-۱۹۶۵)…………………………………………………………………….. ۷۰

۶-۳-ساعات آفتابی در شهر سمنان سال ۱۳۸۷٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۱

۷-۳-طبقه بندی اقلیمهای مختلف در طبقه بندی دمارتن…………………………………………… ۷۳

۸-۳-تعداد و میزان تخلیه سالانه قناتهای دشت سمنان در سال ۵۳الی۷۲٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۵

۹-۳-تغییرات جمعیت شهرستان و شهر سمنان طی سالهای ۸۵-۱۳۳۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۶

۱۰-۳-جمعیت به تفکیک گروه های عمده سنی شهر سمنان۸۵-۱۳۷۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۷

۱۱-۳-گروه های سنی پنج ساله شهر سمنان سال ۱۳۸۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۸

۱۲-۳-درصد ترکیب سنی جمعیت کشور و شهرستان در سال ۱۳۸۵گروه سنی به درصد   ۷۸

۱۳-۳-روند تغییرات جمعیتی بافت قدیمی در مقایسه با کل شهر در فاصله سالهای۷۵-۱۳۶۵        ۷۹

۱۴-۳-درصد ترکیب سنی جمعیت کشور،استان و شهرستان و شهر سمنان در سال۱۳۸۵  ۸۰

۱۵-۳-تعداد و بعد خانوار شهر سمنان طی ۱۳۸۵-۱۳۶۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۸۱

۱۶-۳-وضعیت مهاجران شهرستان سمنان طی دهه ۱۳۸۵-۱۳۶۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۸۲

۱۷-۳-مقایسه تحولات جمعیت شهرستان سمنان طی سالهای۱۳۸۵-۱۳۴۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۸۴

۱۸-۳-تعداد شاغلین بر حسب گروه های فعالیت اقتصادی۱۳۸۵-۱۳۵۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۸۵

۱۹-۳-ترکیب جمعیت فعال و غیر فعال شهر سمنان در سال ۱۳۸۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۸۶

۲۰-۳-سطح زیر کشت اراضی کشاورزی شهرستان سمنان و مقایسه آن با استان در سال ۱۳۸۶-۱۳۸۵٫٫٫٫٫۸۷

۲۱-۳-سطح زیر کشت تولید زراعت سالانه شهرستان سمنان و مقایسه با سال ۱۳۸۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۸۷

۲۲-۳-سطح زیر کشت و میزان تولید و عملکرد محصولات دائمی استان و شهرستان سمنان سال۸۵          ۸۸

۲۳-۳-مقایسه سطح زیر کشت،میزان تولید محصولات دائمی شهرستان سمنان با استان در سال۸۵ ۸۸

۲۴-۳-تعداد بهره برداری انواع دام سمنان و شهرستان در سال۱۳۸۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۸۹

۲۵-۳-وضعیت ناحیه شهرک صنعتی سمنان در سال ۱۳۸۸٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۸۹

۲۶-۳-تعداد پروانه های ساختمانی صادر شده برای احداث بنا بر حسب نوع استفاده در نقاط شهری سمنان……۱۰۰

۲۷-۳-تعداد گردشگران خارجی در طی سالهای ۱۳۸۷-۱۳۸۰٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۹۰

۲۸-۳-ویژگی های مشاغل رایج در بازار سمنان سال ۱۳۸۷٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۹۱

۲۹-۳-وضع موجود کاربری های بافت قدیم به درصد…………………………………………………… ۹۳

۳۰-۳-منابع و پتانسیل های موجود گردشگری شهر سمنان……………………………………….. ۹۸

فصل چهارم

۱-۴-میزان تأسیسات و امکانات رفاهی موجود در بافت قدیم سال۱۳۸۸٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۱۶۸

۲-۴-تعداد بازدیدکنندگان در موزه حمام پهنه(حمام حضرت)……………………………………. ۱۶۹

۳-۴-تعداد فعالان و غیرفعالان شهر سمنان در سال ۱۳۸۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۱۷۰

۴-۴-ماتریس عوامل داخلی مؤثر بر گردشگری عناصر بافت قدیم……………………………….. ۱۷۴

۵-۴-ماتریس عوامل مؤثر بر گردشگری عناصر بافت قدیمی………………………………………… ۱۸۰

۶-۴-عوامل اصلی تأثیرگذار بر توریسم بافت قدیم عناصر و اجزا فرصتها،تهدیدها در توسعه توریسم از دیدگاه دو گروه مشارکت کنندگان……………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۸۳

۷-۴-اولویت بندی نهایی عوامل مؤثر(نقاط قوت،ضعف)………………………………………………… ۱۸۷

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                                                               صفحه

فصل دوم

۱-۲- عوامل مؤثر در ساختار گردشگری…………………………………………………………………………. ۲۲

فصل سوم

۱-۳- بارندگی طولانی مدت شهر سمنان(۲۰۰۵-۱۹۶۵م)…………………………………………… ۷۰

۲-۳-وضعیت رطوبت نسبی ایستگاه سمنان(۲۰۰۵-۱۹۶۵م)……………………………………… ۷۱

۳-۳-ساعات آفتابی ماهیانه شهر سمنان سال ۱۳۸۷٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۱

۴-۳-گلباد شهر سمنان در سال ۱۳۸۷٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۲

۵-۳-تغییرات جمعیتی شهر سمنان طی سالهای ۱۳۸۵-۱۳۳۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۶

۶-۳-درصد شهرنشینی شهرستان سمنان در سال ۱۳۸۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۷

۷-۳-درصد جمعیت به تفکیک گروه های سنی سال ۱۳۸۵-۱۳۷۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۷

۸-۳-هرم سنی در سال ۱۳۸۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۷۹

۹-۳-تعداد شاغلان شهر سمنان به تفکیک بخشهای اقتصادی در سال ۱۳۸۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۸۴

۱۰-۳-نسبت درصد اشتغال شاغلان در بخشهای مختلف اقتصادی ۱۳۸۵٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۸۵

فهرست اشکال

عنوان                                                                                                                                               صفحه

فصل اول

۱-۱- گونه شناسی گردشگری شهری…………………………………………………………………………….. ۹

فصل دوم

۱-۲-ابعاد گردشگری………………………………………………………………………………………………………… ۲۲

۲-۲-عناصر تشکیل دهنده گردشگری……………………………………………………………………………. ۳۳

۳-۲-ماتریسSWOT و نحوه تعیین استراتژی……………………………………………………………. ۶۰

۴-۲-ارزیابی درونی و بیرونی مدلSWOT …………………………………………………………………. 60

۵-۲-شمای برنامه ریزی استراتژیک با بهره گرفتن از SWOT ……………………………………….. 61

فصل چهارم

۱-۴-نمودار چرخه احیاء و بازسازی بافت قدیمی………………………………………………………….. ۱۶۷

فهرست نقشه ها

عنوان                                                                                                                                               صفحه

فصل سوم

۱-۳-نقشه موقعیت شهرستان سمنان در استان…………………………………………………………….. ۶۴

۲-۳-نقشه وجه تسمیه شهر سمنان در سال ۱۳۳۴٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫ ۹۵

فصل چهارم

۱-۴-نقشه ناحیه بندی شهر سمنان……………………………………………………………………………….. ۱۰۴

۲-۴-نقشه شهر سمنان ومحدوده بافت قدیم در شهر سمنان………………………………………. ۱۰۷

۳-۴- نقشه موقع عناصر موجود در بافت قدیم(شهر سمنان)……………………………………….. ۱۵۷

۴-۴-نقشه محدوده پراکنش با ارزش بافت قدیم شهر سمنان و بازار(ستون فقرات)….. ۱۶۳

 

فهرست عکسها

عنوان                                                                                                                                               صفحه

فصل دوم

۱-۲-نمونه ای از مرمت یکی از عناصر بافت قدیمی در نیاسر……………………………………… ۳۷

۲-۲-نمونه ای از استفاده کاروانسرا جهت جذب گردشگر…………………………………………….. ۳۹

۳-۲-استفاده از حمام کرناسیون به عنوان موزه مردم شناسی(دزفول)جهت جذب گردشگر…………….. ۴۰

۴-۲-نمونه ای از ساباط های محلی در نیاسر…………………………………………………………………. ۴۲

۵-۲-مرمت مقبره حاج کمال در نیاسر…………………………………………………………………………… ۴۶

۶-۲-نمونه ای از مرمت آسیاب آبی در نیاسر به منظور جذب گردشگر……………………… ۴۷

۷-۲-احیاء آتشکده زرتشتیان در نیاسر…………………………………………………………………………… ۴۷

۸-۲-نمونه ای از مرمت آسیاب آبی در نیاسر………………………………………………………………… ۴۸

۹-۲-نمونه ای از بهسازی خانه قدیمی در نیاسر……………………………………………………………. ۴۹

فصل چهارم

۱-۴-نماهایی از بافت قدیم شهر سمنان…………………………………………………………………………. ۱۱۱

۲-۴-نمایی از دز چرمنه…………………………………………………………………………………………………… ۱۱۲

۳-۴-نمایی از قلعه شرقی پاچنار…………………………………………………………………………………….. ۱۱۲

۴-۴- نمایی از قلعه غربی پاچنار…………………………………………………………………………………….. ۱۱۲

۵-۴- نماهایی ازداخل و خارج برج چهل دختر……………………………………………………………… ۱۱۴

۶-۴- نمایی از محل خراب شده آتشگاه سمنان……………………………………………………………. ۱۱۵

۷-۴-نماهایی از سر در و داخل کاروانسرای ناسار(نیمه مخروب و در حال مرمت)…….. ۱۱۷

۸-۴-نمایی از تیمچه سلطانی………………………………………………………………………………………….. ۱۱۷

۹-۴-نمایی از دارلحکومه سمنان(خانه کلانتر)……………………………………………………………….. ۱۱۸

۱۰-۴-نمایی قدیمی و جدید دروازه ارگ سمنان و قسمت های مختلف آن……………… ۱۲۰

۱۱-۴-تصویر جدید از قسمت وضوخانه و سقف آن و تصویر قدیمی از مسجد امام سمنان……………… ۱۲۲

۱۲-۴-نمایی از مسجد جامع شهر سمنان……………………………………………………………………… ۱۲۳

۱۳-۴-نمایی از منار سلجوقی………………………………………………………………………………………….. ۱۲۴

۱۴-۴-نمایی از مسجد جامع زاوغان……………………………………………………………………………….. ۱۲۵

۱۵-۴-نمایی از امامزاده یحیی…………………………………………………………………………………………. ۱۲۷

۱۶-۴-نمایی از امامزاده علی بن جعفر……………………………………………………………………………. ۱۲۸

۱۷-۴نمایی از امامزاده اشرف…………………………………………………………………………………………… ۱۲۹

۱۸-۴-نمایی از بقاع متبرکه علویان………………………………………………………………………………… ۱۳۰

۱۹-۴-نمایی از سردرهای بقعه متبرکه پیر علمدار……………………………………………………….. ۱۳۲

۲۰-۴-نمایی از بقعه متبرکه سید مرسلین…………………………………………………………………….. ۱۳۳

۲۱-۴-نمایی از آرامگاه پیرنجم الدین……………………………………………………………………………… ۱۳۵

۲۲-۴-نمایی از آرامگاه حکیم الهی…………………………………………………………………………………. ۱۳۶

۲۳-۴-نمایی از جایگاه قدیمی مقبره طوطی(هیئت حضرت ابوالفضل فعلی)……………… ۱۳۷

۲۴-۴-نمایی از بازار عمومی و بازار مرده های سمنان………………………………………………….. ۱۳۹

۲۵-۴-نمایی از بازار شمالی سمنان………………………………………………………………………………… ۱۴۰

۲۶-۴-نمایی از بازار جنوبی سمنان………………………………………………………………………………… ۱۴۱

۲۷-۴-نمایی از بازار جلوخان سمنان………………………………………………………………………………. ۱۴۱

۲۸-۴-نمایی از حمام حضرت………………………………………………………………………………………….. ۱۴۳

۲۹-۴-نمایی سر در حمام نخست…………………………………………………………………………………… ۱۴۴

۳۰-۴- نمایی سر در حمام ناجی……………………………………………………………………………………. ۱۴۵

۳۱-۴-نمایی از قسمت های مختلف یک آب انبار…………………………………………………………. ۱۴۶

۳۲-۴-نمایی از آب انبار ناسار………………………………………………………………………………………….. ۱۴۷

۳۳-۴-نمایی از آب انبار کارخانه……………………………………………………………………………………… ۱۴۷

۳۴-۴-نمایی از آب انبار توکلی……………………………………………………………………………………….. ۱۴۸

۳۵-۴-نمایی از آب انبار پاچنار……………………………………………………………………………………….. ۱۴۹

۳۶-۴-نمایی از آسیاب آبی………………………………………………………………………………………………. ۱۵۰

۳۷-۴-نمایی از میدان شریعتی(تیرانداز سابق)………………………………………………………………. ۱۵۱

۳۸-۴-نمایی از سر در و ایوان از خانه قدیمی فامیلی…………………………………………………… ۱۵۴

۳۹-۴-نمایی از خانه قدیمی فامیلی(در حال تخریب)…………………………………………………… ۱۵۴

۴۰-۴-نمایی از خانه قدیمی دکتر معتمد(قبل و بعد از تخریب)…………………………………. ۱۵۴

۴۱-۴-نمایی از خانه قدیمی کلانتر………………………………………………………………………………… ۱۵۵

۴۲-۴-نمایی از خانه قدیمی تدین………………………………………………………………………………….. ۱۵۵

۴۳-۴-نمایی از معابر و ساباط محله های قدیمی…………………………………………………………… ۱۵۶

۴۴-۴-نمونه ای از سقف های گنبدی منازل قدیمی شهر سمنان………………………………. ۱۵۹

۴۵-۴-نمایی از ایوان خانه های قدیمی………………………………………………………………………….. ۱۵۹

۴۶-۴-نمایی از دالان های خانه های قدیمی…………………………………………………………………. ۱۶۰

۴۷-۴-نمایی از هشتی خانه های قدیمی……………………………………………………………………….. ۱۶۰

 

چکیده:

همانطور که می دانیم با افزایش چشمگیر جمعیت و توسعه مدرن و صنعتی شدن شهرها، مشکلات افراد بیشتر، که در کنار این مشکلات مسئله فراغت افراد مطرح شد با توجه به کمبود امکانات فراغتی در جامعه ما باعث شد دست اندرکاران و برنامه ریزان شهری را به فکر انداخت تا به منظور غلبه بر این مشکل راهکارهایی را ارئه کنند که یکی از این راهکارها برای غلبه بر چنین مشکلاتی،استفاده از منابع فراوان و غنی بود که باعث جذب گردشگر شود تا بتواند حضوری فعالانه داشته و در رقابت با کشورهای دیگر در این عرصه سهمی شایسته و درخور داشته باشند.

البته کشور ایران با توجه به پیشینه تاریخی گرانبها و موقعیت جغرافیایی خود دارای ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی زیادی برای رسیدن به توسعه در زمینه گردشگری می باشد. که برای رسیدن به این اهداف نیاز به تأمین زیرساختهای مناسب، مدیریت بهینه و همکاری دستگاه های ذیربط می باشد تا جامعه ایران بتواند با توجه به ضعف هایی که در این زمینه ها دارد موفق بشود.

بنابراین نباید این مسائل را از برنامه ریزی شهری جدا بدانیم. از بعد اقتصادی، گردشگری به عنوان یکی از عوامل بهبود و رشد اقتصادی است. زیرا با فراهم کردن زیرساخت ها در این زمینه باعث ایجاد اشتغال، درآمدزایی، ارزش افزوده منابع محیط می شود. که گردشگری نه تنها از لحاظ اقتصادی بلکه از لحاظ ارائه خدمات و همچنین از بعد فرهنگی تأثیرات بسیار مهمی دارد. زیرا باعث اثبات ارزشهای فرهنگی جوامع، معرفی ارزشهای بومی منطقه و گشودن جوامع بر روی مردم جوامع خارجی و توسعه ظرفیتهای مناطق
می شود که به همین دلیل است که نباید مقوله گردشگری را از برنامه ریزی شهری جدا بدانیم.

بافت قدیمی نیز به عنوان یکی از قطبهای گردشگری در شهر سمنان نیازمند توجه و امکان نظر بیشتر بوده تا در گردشگری به نحو مطلوب ایفای نقش نمایند.

که در این راستا فرضیات تحقیق به شرح ذیل تنظیم شده است:

الف) به نظر می رسد شناخت ظرفیتهای توریستی عناصر و اجزای فرهنگی بافت قدیم(تبلیغات کارا)
می تواند نقش مؤثری در توسعه گردشگری منطقه مورد مطالعه داشته باشد.

ج) به نظر می رسد سرمایه گذاری مناسب (در راستای تأسیسات وتجهیزات زیربنایی) ­می تواند نقش مؤثری در توسعه گردشگری شهر سمنان ایفا نماید.

در این پژوهش سعی شده تا در کنار مطالعات کتابخانه ای و برداشت های میدانی و استفاده از آمار و اطلاعات سازمان های مختلف و همچنین مقالات و تحقیقات مختلف و در نهایت تجزیه و تحلیل با استفاه از مدلSWOT دیدگاه جامع تری نسبت به مقوله گردشگری کسب گردد. که در این موضوع با توجه به تجزیه و تحلیل اطلاعات و آگاهی از مشکلات راهکارهایی جهت بر طرف کردن آنها ارائه شده که هر چند برنامه و راهکار به تنهایی نمی تواند باعث حل فوری مشکلات باشد.

اما با توجه به برنامه ریزی در این مقوله به خصوص تفکیک نکردن آن از موضوع برنامه ریزی شهری می توان گاهی در جهت کم کردن مشکلات در این زمینه برداشت.

 

مقدمه:

گردشگری امروزه به یکی از مهمترین منابع در اقتصاد کشورها تبدیل شده است که اکنون نسبت به سایر بخشهای اقتصادی رشد بیشتری داشته است. که نه تنها از لحاظ اقتصادی باعث ایجاد اشتغال و درآمد و . . .  شده بلکه باعث آشنایی با فرهنگ ها، مبارزه با بیکاری، مفاسد اجتماعی و افزایش رفاه جامعه شده است. به طوری که در زمینه اقتصادی و اجتماعی آنقدر دارای اهمیت می باشد. که اقتصاد دانان به این  صنعت ((صادرات نامرئی)) می گویند.( سقایی،اکتبر۲۰۰۹،سایت مطالعات گردشگری،)

اهمیت گردشگری در عصر حاضر بیش از همه وابسته به چرخه اقتصادی آن می باشد که قابلیت بالایی در زمینه پویایی اقتصاد محلی و بین المللی دار می باشد به گون های که مصرف گردشگری، سرمایه گذاری دولتی و خصوصی و همچنین صادرات در صنعت گردشگری درسال ۲۰۰۴ شهری معادل ۹/۵ درصد در حدود ۵/۵ تریلیون دلار داشته است. (گلی،۱۳۸۷، سایت­آفتاب)

که گردشگری برای کشورهایی که در زمینه تولید و صادرات در سطح جهانی موفقیتی نداشته اند می تواند یکی از صنایع مهم محسوب شود. هرچند ایران در جایگاه گردشگری جهان موفقیت چندانی نداشته، اما دارای منابع غنی در زمینه گردشگری می باشد. با توجه به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی رتبه ایران درگردشگری جهانی در سال ۱۳۸۸ از بین ۱۸۳ کشور ۱۳۷ می باشد، این رتبه تأیید می کند کشور ایران در این زمینه رشد چندانی نداشته است. تحقیقات نشان داده است کشورهایی که سلطه دولت را از فعالیتها و عرصه گردشگری کاهش داده اند، با تقاضای زیادی در این صنعت مواجه شده اند که بدون مشارکت بخش خصوصی و حمایت دولت و عواملی دیگر از جمله برقراری امنیت جانی ، مالی گردشگران خارجی و ایجاد زیرساختها و امکانات رفاهی مطلوب در این زمینه و تبلیغات منظم و هماهنگ ((مدرن)) و . . . توسعه گردشگری امکان پذیر نیست. در ایران صنعت گردشگری نیازمند برنامه ریزی کلان و بلند مدت، استاندارد سازی و همچنین استفاده از تجارت جهانی در بومی سازی خدمات و سرویسهای صنعت گردشگری می تواند کمک شایانی به فعالان این عرصه کند. (گلی،۱۳۸۷، سایت­آفتاب)

که ایران در این زمینه باید تلاش کند زیرا نه تنها باعث توسعه اقتصادی و تولید درآمد می شود بلکه باعث ایجاد زیرساختهای مناسب و غنی شدن فرهنگ جامعه و حفظ محیط به دلیل بیداری مردم و آگاهی آنها نسبت به ارزش میراث منطقه خود شده و آگاهی و اطلاعات مردم نیز در این زمینه افزایش می یابد. که از میان کشورهایی که بیشترین موفقیت را در جذب گردشگر داشته، کشور سوئیس بوده که با بهره گرفتن از ظرفیتها و توانهای بالفعل و بالقوه خود توانسته موقعیت برتری را در این زمینه داشته باشد. (گلی،۱۳۸۷، سایت­آفتاب)

بنابراین صنعت گردشگری با این که بعد از صنعت نفت واتومبیل سازی در رتبه سوم در میان صنایع جهان است اما باز هم مهمترین صنعت می باشد. زیرا نفت حاصل فرآیند طبیعی است و مانند صنعت ماشین سازی زوال پذیر می باشد و نمی توان با بهره گرفتن از آنها آینده روشن را ترسیم نمود اما صنعت گردشگری صنعتی است پایدار و هر چه جامعه پیشرفت کند، و رو به زندگی ماشینی آورد این صنعت اهمیت خود را بیشتر نمایان می کند. ( سقایی،اکتبر۲۰۰۹،سایت مطالعات گردشگری،)

در جریان گردشگری شهرهایی مورد توجه گردشگران قرار می گیرند که چند جاذبه یا لااقل یکی از آنها را همچون وجود زیارتگاه، آثار علمی، فرهنگی و تاریخی، امکانات تفریحی و اقامت، تسهیلات ارتباطی و وجود بازارهای متنوع و خرید و فروش دارا باشند.با این وجود جریان گردشگری شهری را نمی توا تنها در وجود جاذبه ها خلاصه نمود. به گونه ای که گردشگری به عنوان یک محصول  حاصل درهم تنیدگی عوامل مختلفی می باشد که هر یک در جریان گرشگری تأثیرات بسزایی دارند.علاوه بر آن شناخت گردشگری نیز در زمینه گردشگری شهری دارای اهمیت است. شناخت گردشگری در رابطه با ماهیت و الگوی فضامندی آن کمک می کند تا در تطبیق پذیری ،جریان گردشگری با مکانمندی محلی روندی رو به توسعه درونزا بپیماید در حالی که تنها در نظر گرفتن سودآوری گردشگری بدون شناخت می تواند چالش های بسیاری را برای ساکنان محلی شکل دهد. ( سقایی،اکتبر۲۰۰۹،سایت مطالعات گردشگری،)

پس همانطور که گفتیم نتیجه می گیریم که ایران نیز با توجه به پتانسیل های مناسب و با سابقه تمدنی چند هزار ساله و جاذبه های تاریخی مانند تخت سلیمان، تخت جمشید، ارگ بم، سلطانیه ، نقش جهان، گنبد سلطانیه، چغازنبیل، پاسارگاد، بیستون، و . . . که توسط کنوانسیون میراث جهانی به ثبت رسیده و همچنین اماکن مذهبی،گردشگران خارجی و داخلی زیادی را جذب کرده است. ( سقایی،اکتبر۲۰۰۹،سایت مطالعات گردشگری)

که همه اینها همانطور که در مطالب پیشین گفته شد با مدیریتی بهینه و همکاری دستگاه های ذیربط با یک برنامه ریزی کلان و بلند مدت به همراه ایجاد خدمات و زیرساختهایی نظیر جاده های مناسب، برق، شبکه و تسهیلات حمل ونقل، تلفن ، هتل و امکانات رفاهی مطلوب و. . . می تواند نتایج مثبتی در این زمینه داشته باشد.

طرح مسئله:

گردشگری معادل فارسی و کاملاً دقیق واژه tourism در زبان های انگلیسی، فرانسه و آلمانی است که به صورت مصطلح در زبان فارسی به صورت جهانگردی ترجمه شده است.ریشه این واژه از اصلاح tomus یونانی و لاتین گرفته شده است.که از یونان به اسپانیا و سپس به فرانسه و انگلیس وارد شده است، که یکی ازمعانی آن گردش کردن یا گشتن است که به صورت اسم مصدرtourism یا گردشگری درآمده است.این اصطلاح توریست(tourist) که در اکثر زبان های زنده دنیا این واژه در تلفظ مفهومی مشترک دارد از قرن نوزدهم معمول شده است که در گذشته اشراف زادگان فرانسه می بایست برای تکمیل تحصیلات وکسب تجربه های لازم زندگی اقدام به مسافرت می نمودند که این جوانان در آن زمان توریست نامیده می شدند.و بعدها این اصطلاح در فرانسه برای کسانی به کار میرفت که برای سرگرمی، وقت گذرانی و گردش به فرانسه سفر می کردند.کم کم توریت به زبان های دیگر هم وارد شد و از آن واژه توریست به وجود آمد. از همان زمان توریست و توریسم به بعضی از مسافرتها و مسافرینی گفته می شد که هدف آنها استراحت و گردشگری و سرگرمی و آشنایی با مردم بود و نه کسب درآمد و اشتغال به کار. www.hamshahrionline.ir))

گردشگری در هر دوره با اهداف متفاوتی انجام می شد که متناسب با آن دوره بود برای مثال در بعضی           دوره­ها به منظور آشنایی با شیوه حکومت و زندگی مردم بوده است. گردشگری در زمان های مختلف به یک مفهوم بوده اما نامهای متفاوتی از آن داشته اند برای نمونه: “گردشگری مجموعه پدیده ها و ارتباطات ناشی از کنش متقابل میان گردشگران سرمایه، دولتها و جوامع مدزبان، دانشگاهها و سازمان های غیردولتی،سه فرآیند جذب، حمل ونقل وپذیرایی و کنترل گردشگران و دیگر بازدیدکنندگان است.(پاپلی یزدی،سقایی، ۱۳۸۵؛ص۱۲)

البته باید گفته شود که گردشگری حتی در زمان های قدیم هم وجود داشته اما به صورت کلمه گردشگری به کار نمی رفته است. همانطور که می دانیم در گذشته افراد معدودی از اوقات فراغت لذت می بردند که حال به صورت مذهبی بوده که بیشتر به صورت زائران مکان­های مذهبی بودند و حتی در زمان پادشاهان مسافرتها به منظور آشنایی پادشاه با شیوه های مختلف حکومت و زندگی مردم بود. در زمان های مختلف این مسافرتها برای مثال در زمان قرون وسطی یا پیش از میلاد مسیح و یا انقلاب صنعتی تا به امروز گردشگری با اهداف مختلفی انجام می شده که حال به صورت گردشگری از آن یاد می شد.(کاظمی، ۱۳۸۵، ص۷)

اما واژه گردشگری توسط افراد و سازمان های مختلف تعریف شده است که شامل:

” گردشگری عبارت است از فعالیت افرادی که برای استراحت و کار و دیگر دلایل به خارج از محیط سکونت معمول خویش سفر کرده و حداکثر برای یک سال متوالی در آن جا اقامت می کنند.”
( سقایی،اکتبر۲۰۰۹،سایت مطالعات گردشگری)

و اما “گردشگری داخلی(یا بومی): اشخاص مقیم یک کشور که حداکثر برای مدت دوازده ماه به محلی در کشور خودشان که خارج از محیط معمول زندگی خودشان می باشد سفر کنند و هدف اصلی آن ها از این سفر انجام کاری نیست که سرانجامش دریافت مزد از کشور مورد بازدید باشد. ( سقایی،اکتبر۲۰۰۹،سایت مطالعات گردشگری)

گردشگری به طور کلی به علت خصلت میان رشته ای خود قابلیت نگرش های متفاوتی را دارد که همین خصلت باعث ارائه تعاریف زیادی از آن شده است. در تعاریف اولیه بیشتر به بعد فاصله تأکید کرده اند بر مبنای فاصله ای که از محل مسکونی داشته اند طبقه بندی شده است. مثلاً کمیسیون ملی گردشگری آمریکا فاصله ۵۰ مایل را در نظر گرفته بود که شامل سفرها به جز سفر برای کار می شود چون این تعریف دارای خصلت کمیت اقتصادی و آماری بوده، مورد قبول واقع شد اما جنبه های دیگر گردشگری مثل عرضه را در نظر نگرفته بود و فقط به جنبه تقاضا توجه کرده بود و از این رو گردشگری به تعاریف دیگر احتیاج پیدامی کند. که بعضی از این ابعاد مختلف شامل ابعاد جغرافیایی،اجتماعی و … را شامل می شود.
( سقایی،اکتبر۲۰۰۹،سایت مطالعات گردشگری)

کلمه توریست و توریسم برای اولین بار به صورت رسمی در سال ۱۹۳۷ توسط اتحادیه ملل استفاده شدند ولی صنعت توریسم بسیار قدیمی تر از آن است.این کلمه زمانی استفاده می شد که فردی به مدت ۲۴ ساعت از شهر خود به خارج از کشور مسافرت می نمود این کلمه همچنین شامل مسافرت های داخل کشور می شد و حتی می توان معنی آن را به سفرهای روزانه نیز بسط داد. جرج سوم پادشاه بریتانیای صغیر به عنوان اولین توریست شناخته می شود، که هر گاه بیمار می شد تعطیلاتش را در سواحل شهر ویمورث                 می گذراند. (سایت جاذبه های گردشگری، ۱۳۸۵،وبلاگ پشتیبانی مؤسسه گردشگری شیوار کوهستان)

قدیمی ترین شکل رایج گردشگری در اروپا توسط اشراف شاهزاده های جوان به نقاط مختلف و برای آشنایی با شیوه های مختلف حکومت و زندگی مردم بود. (کاظمی، ۱۳۸۵، ص ۸)

پیش از میلاد مسیح که فنیقی ها برای تجارت از طریق دریا و زمین برای عرضه محصولات خود به دور دست سفر می کردند و یا در قرون وسطی که بیشتر سفرها از طریق بازرگانان به همین صورت بود. اما از سده چهارده تا هفده با کسب دانش و تجربه بوده و از آن زمان دانشگاههایی چون آکسفورد، کمبریج، کمک هزینه مسافرت دانشجویان را می پرداختند. (کاظمی،  ۱۳۸۵، ص ۱۴)

اولین بار مطالعات در زمینه جهانگردی و گردشگری در آمریکا توسط افرادی چون مک موری ،استفن جونز، و رابرت برون انجام شد که با مطالعاتش در نواحی، خود روند جدیدی از بررسی در این موضوع را آغاز کردند و اما بعدها در سال ۱۹۴۲ اقتصاددانان سوئیسی نیز محور مطالعات و تحقیقات خود را در این موضوع قرار دادند و اما افرادی که گردشگر بوده اند و هدف آنها اکتشاف بود را نیز می توانیم نام ببریم. از جمله آنان افرادی مانند ماژلان، کریستف کلمب، واسکودوگاما و مانند ابن بطوطه و ابن جبیل و ابن خفلان که نخستین گزارش مکتوب از روسیه از او بود و یا خوارزمی که کتاب صوره الارض را از خود به جای گذاشته است و یا کتاب سلسله التواریخ ابوذر سیرافی را نیز می توان نام برد.(رضوانی، ۱۳۸۱، ص ۲۸)

اما در انقلاب صنعتی بیشتر گردشها به صورت دسته جمعی بود و بیشتر کارگران ساده کشاورزی مناطق روستایی برای کار در کارخانه رهسپار شهرها می شدند که مردم با درآمد متوسط هنوز امکان کمی برای سفر داشتند.(رضوانی ، ۱۳۸۱، ص ۱۸)

گردشگری در ایران به صورت ویژه از قرن هفدهم اوج دوران حکومت صفویان به عنوان یک کشور جذاب نظر بسیاری از گردشگران اروپایی را به خود جلب کرد. که عنوان سرآغاز سفر افراد خارجی به ایران بود که نوشته­های پیش از اسلام هم که پیش از سفر بعضی از یونانیان و رومیان به ایران است نیز حکایت چنین چیزی را دارد.(رضوانی، ۱۳۸۱، ص ۲۰)

در زمان رضاشاه هم با اعزام دانشجویان ایرانی به غرب و گسترش ارتباطات سیاسی و تجاری و همچنین احداث هتل­هایی به سبک اروپایی در نقاط مختلف کشور ایران در آستانه تبدیل شدن به یکی از نقاط جذاب گردشگری قرار گرفت و سفرنامه­هایی از سفر اروپاییان به ایران نوشته شده از جمله سفرنامه بنیامین تودلای اهل اسپانیا و یا سیاحانی مانند سفرنامه پیتر دلاواله که از اصفهان دیدن کرده بودو شوالیه شارون کریس که از مبلغان واقعی گردشگری در این سرزمین برای گردشگری دنیا بوده اند نیز دیده می شود.(رضوانی، ۱۳۸۱، صص ۱۸۹و۱۹۰)

امروزه گردشگری به عنوان یک صنعت اثرات مثبتی دارد که این اثرات شامل ابعادهای مختلف اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و… است که از لحاظ اقتصادی به حدی قابل ملاحظه است که حدوداً مخارج ۷ درصد از سرمایه های جهان را دربر می گیرد و همچنین باعث کاهش بزهکاری و ایجاد اشتغال و کشف متقابل فرهنگها می شود. صنعت توریسم از دو جهت دارای اهمیت است:

الف)موجب آشنایی مردم با دیگر فرهنگها، نژادها و اقوام و سرزمین ها و گویش ها و غیره را فراهم می نماید.

ب)از نظر اقتصادی یکی از منابع درآمدزا و ارز محسوب می­شود.

(هنرپرور،۱۳۸۹ ، www.business_iran.persianblog.ir )

امروزه جنبه اقتصادی این صنعت بیشتر مورد توجه می باشد. در سال ۲۰۰۸ بر اساس برآوردی که انجام شده کشورهایی که دارای بیشترین آمار توریست در دنیا بوده اند شامل فرانسه با ۸۰ میلیون گردشگر خارجی بوده که موفقترین کشور در بین ۱۰ کشور برتر دنیا فرانسه رتبه اول را به خود اختصاص داده است و آمریکا با ۵۸ میلیون گردشگر خارجی و اسپانیا و چین و ایتالیا هرکدام به ترتیب ۵۷ و ۵۳ و ۴۳ میلیون نفر رتبه سوم تاپنجم را از لحاظ گردشگری به خود اختصاص داده اند. که در این رتبه بندی انگلستان رتبه ششم را دارد. مثلاً ربعی از گردشگران فرانسه برای دیدن شهر پاریس به این کشور سفر می کنند. یا گردشگران اسپانیایی بیشتر برای دیدن سواحل جنوبی آن می روند. در آمد کشور ایتالیا در سال ۲۰۰۸ برابر بودجه سال ۱۳۸۸ ایران بوده و آلمانی­ها در این سال دو برابر بودجه سال ۱۳۸۸ایران هزینه توریسم کرده­اند.
(هنرپرور،۱۳۸۹ ، www.business_iran.persianblog.ir )

یکی از بزرگترین و متنوع ترین منابع در دنیای امروز صنعت گردشگری بوده و در بسیاری از کشورها به عنوان منبع اصلی درآمد ملی محسوب می گردد. در این راستا کشور ما ایران با وجود جاذبه های طبیعی و تاریخی توانسته در این صنعت به موفقیت هایی دست یابد . امروزه اقتصاددانان به دلایل تأثیر فزاینده صنعت گردشگری در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها از آن به عنوان صادرات نامرئی نام می برند.
(خیرالدین ،۱۳۸۶، ص۸)

تعداد صفحه : ۲۳۰

قیمت : ۱۴۷۰۰ تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***